Tâm sự của cậu học trò mê sáng chế

Đến gần hơn với đam mê

Với những người không biết chuyện thì họ ngạc nhiên, chứ bố mẹ Hòa thì chẳng ngạc nhiên chút nào, vì đây là lần thứ ba Hòa đoạt giải trong cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên toàn quốc. Và chú robot chính là sản phẩm được giải đặc biệt trong cuộc thi năm 2010. Chú robot này không chỉ thu hoạch được cây, quả mà còn có thể phun thuốc trừ sâu và tưới nước nữa. Cái làm nên sự khác biệt, mang đến giải đặc biệt cho Hòa chính là vì sản phẩm của cậu hoàn chỉnh đến từng mối hàn, con ốc.

Ngược dòng thời gian, trở lại hơn 4 năm về trước, khi nhà trường phổ biến về cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên toàn quốc, Hòa rất hào hứng, cậu chỉ nghĩ sẽ tham gia bằng được cuộc thi này nhưng làm cái gì để mang đi dự thi thì cậu thực sự... chưa nghĩ ra. Hòa nhớ lại: “Lúc đăng ký xong rồi em mới hoảng vì quả thực trong đầu rất nhiều ý tưởng nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu, làm gì”. Về nhà, Hòa lao vào kho đồ cũ của bố để tìm tòi. Ai cũng ngạc nhiên, tưởng Hòa tìm sắt vụn bán, khi cậu giải thích là tìm cách sáng chế một vật dụng có thể điều khiển được thì cả nhà cười ồ, cho đó là chuyện tầm phào và rằng: Chẳng cách nào Hòa có thể làm được.

Hòa tự ái, một phần vì muốn chứng minh khả năng của mình, một phần muốn có thêm đồ chơi cho... đứa cháu, cậu quyết tâm làm bằng được. Nhắc lại những ngày chưa xa, Hòa có phần ngượng nghịu: “Đúng là lúc ấy em rất trẻ con, chỉ làm để thỏa mãn tính hiếu thắng. Nhưng khi bắt tay vào nghiên cứu thì em mê thực sự, chẳng còn nghĩ đến điều gì nữa”.

Sau 3 tháng hè, chiếc máy xúc, sản phẩm đầu tay của cậu học trò này đã làm cả nhà ngỡ ngàng. Biết con có ý thức nghiêm túc với những hoạt động sáng tạo, bố mẹ cậu bắt đầu khích lệ. Ngay trong năm đó Hòa đem sản phẩm máy xúc tự động tham gia cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên toàn quốc. Thật bất ngờ, sản phẩm được giải Nhất toàn tỉnh và giải Khuyến khích toàn quốc. Phần thưởng đó khiến Hòa cứ lên mây lên gió suốt thời gian dài, nhưng quan trọng hơn, nó giúp cậu học trò ở vùng quê nghèo đến gần hơn với đam mê sáng tạo và những mong ước chính đáng hơn.

Từ đó đi đâu Hòa cũng nhặt nhạnh những thứ bỏ đi, mang về chất đống ở góc nhà, khi thì là cái quạt điện cũ, khi lại là chiếc động cơ hỏng, lúc là cái đài điện người ta bỏ đi. Ngoài giờ học, Hòa lại tự mày mò, đọc và nghiên cứu, nghiền ngẫm thêm. Năm 2008, Hòa cho ra đời mô hình xe cứu hỏa đa năng và một lần nữa cậu chứng minh được tài năng của mình khi đoạt giải Nhì toàn quốc cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên toàn quốc.

15 ngày cho một chú robot

Sáng chế mới nhất, đem lại giải đặc biệt của Hòa là loại robot biến dạng. ở trạng thái ban đầu, robot như một chiếc ô tô với chiều cao 50cm, nặng 8kg, di chuyển nhờ hệ thống bánh xích ở dưới. Khi robot hoạt động sẽ chuyển từ trạng thái ban đầu thành một hình người cao khoảng 1m, có phần đầu, mình, chân tay... Hai cánh tay được lắp khớp để cử động linh hoạt. Tayphải gắn vòi phun gần (phun được 2m), tay trái gắn vòi phun xa (phun được 4m). Phía sau lưng gắn hai ống nước có đường kính 7cm, ống cao 60cm, ống ngắn 30cm. Mục đích của hai ống chênh lệch nhau là để có áp suất khi phun nước. Hai cánh quạt phía sau lưng giúp thổi nước bay xa hơn. Hai ống sau lưng có thể đựng được 2 - 3 lít nước. Robot hoạt động nhờ dòng điện bằng bình ắc quy 6 - 12 vôn được nối các mạch với nhau đến hệ thống bảng điều khiển.

Sự hoàn thiện của chú robot có thể nói ngắn gọn trong vài dòng, nhưng sự “phôi thai” ra nó lại được Hòa bắt đầu từ mùa hè năm lớp 11. Bên cạnh thói quen nhặt nhạnh đồ cũ, lần này vì muốn tạo ra “siêu robot”, Hòa phải xuống tận TP. Bắc Ninh (Bắc Ninh), cách nhà hơn 30km, để tìm mua những vật dụng cần thiết. Có những khi đi đi lại lại mấy lần liền mà không kiếm được đồ, Hòa đâm nản. “Thế nhưng về nhìn đồng sắt vụn gom góp, tích lũy cả năm trời, em lại có thêm quyết tâm. Hơn nữa, em thấy các nhà khoa học thành danh ai chẳng trải qua thất bại đôi lần nhưng họ không bao giờ nản. Nghĩ vậy nên em lại tiếp tục làm”, Hòa hồn nhiên kể.

Sau khi hoàn tất mọi môn thi, Hòa bắt tay vào sáng chế. ý tưởng hình thành đã lâu, thậm chí nằm mơ Hòa cũng thấy rõ từng nét vẽ, từng phác họa của mình, có lẽ vì thế mà từ khi bắt tay vào lắp ráp đến khi hoàn thành, cậu chỉ mất... 15 ngày. Bố Hòa sợ con làm ẩu, bắt cậu kiểm tra đi kiểm tra lại mấy lần, nhưng Hòa đã chứng minh sự “chắc tay” của mình bằng cách cho robot ra ruộng ngô để thử nghiệm. Không chỉ thu hái ngô chính xác, hệ thống bánh xích còn khiến robot di chuyển rất gọn gàng, thuận tiện trên đồng đất. Nhìn sáng tạo của con đem lại những hữu ích gần gụi nhất, mắt ông Thư lấp lánh nước.

Sẽ là nhà sáng tạo của nông dân

Khác với mong ước của đa số các bạn trẻ sau khi đoạt giải, Hòa sẽ tiếp tục nghiên cứu nhưng cậu khẳng định: Tất cả các sáng chế sau này chỉ dành để phục vụ nhà nông, giúp bà con vơi bớt nhọc nhằn, đem lại năng suất, chất lượng cao nhất.

Nhiều người cho rằng Hòa hơi khiêm tốn, nhưng chỉ mình mẹ cậu, bà Phạm Thị Mai hiểu rằng vì sao con trai bà mong muốn như thế. Bà kể: “Khi cháu bắt tay vào làm robot, nó có nói với tôi là làm robot này cho mẹ đỡ khổ. Từ nay sẽ không phải tất bật ngoài đồng để phun thuốc trừ sâu độc hại nữa. Khi cháu chưa hoàn thành, tôi chỉ nghĩ nó ham học hỏi thì động viên thế thôi, chứ mong muốn đó có vẻ... viển vông quá. Ai ngờ, cháu nó thành công, sản phẩm lại được đem đi triển lãm quốc tế”. Hóa ra Hòa làm robot còn vì thương mẹ, thương những người nông dân chân lấm, tay bùn.

Còn với riêng Hòa, cậu chỉ nói rất ngắn gọn: “Những ai đã từng làm nông đều hiểu công việc nhà nông vất vả thế nào. Mỗi lần thấy mẹ phun thuốc trừ sâu về mệt mỏi, em thương mẹ lắm mà chẳng biết làm sao. Sau này bố mẹ già yếu rồi, việc đơn giản nhất cũng trở nên nặng nhọc, em muốn giúp bố mẹ bớt được gánh nặng”. Tấm lòng của cậu học trò 12 năm liền là học sinh giỏi không chỉ làm ấm lòng cha mẹ mà còn trở thành niềm tự hào của các thầy cô giáo Trường THPT Hiệp Hòa 2. Đáp lại sự tin tưởng, kỳ vọng của mọi người, Hòa hứa sẽ cải tiến để robot hoàn thiện hơn nữa. Bởi cậu vẫn chưa hài lòng về một số bộ phận như quạt gió, đèn chiếu sáng của robot. “Nếu có thời gian, em sẽ chuyển quạt, đèn về hết cánh tay để robot có thể làm được ban đêm và quạt nước đi thuận lợi hơn”, Hòa nói.

Bằng những thành công đã gặt hái được, tin rằng trong tương lai không xa, chúng ta sẽ có nhà sáng chế tài năng, cho ra đời những sản phẩm thực sự hữu ích với nhà nông. Trước mắt hãy cùng chúc Hòa và chú robot may mắn trong cuộc triển lãm quốc tế mà cậu sắp tham dự tới đây.