Tác dụng phụ của thuốc y học cổ truyền

- Tương sử:2 vị có công dụng khác nhau để vị nọ làm tăng tác dụng của vị kia, làm thuốc có hiệu quả hơn. Ví dụ: Hoàng kỳ làm tăng tác dụng của Phục linh.

- Tương uý:2 vị thuốc có tác dụng làm giảm độc tính của nhau nhưng vẫn giữ nguyên dược tính của vị kia. Ví dụ: Gừng tươi (Sinh khương) có thể giảm bớt độc tính của Bán hạ.

- Tương ố:2 vị thuốc khác nhau, vị này có thể làm giảm dược tính của vị kia. Ví dụ: Nhân sâm có thể làm giảm tác dụng của Linh chi.

- Tương sát:vị thuốc này có thể giải được độc tính của vị thuốc kia. Ví dụ: đậu xanh có thể giải độc tính của Ba đậu.

- Tương phản:vị này chống lại dược tính của vị kia gây tác dụng mãnh liệt lên cơ thể. Y học cổ truyền đã cho rằng có những vị thuốc có tác dụng tương phản, không thể dùng chung với nhau như Cam thảo, Cam toai, Nguyên hoa, Hải tảo, Ô đầu, Bối mẫu, Bán hạ, Bạch liên, Qua lâu, Bạch cập, Đan sâm, Huyền sâm, Sa sâm, Tế tân….

Thể trạng của người bệnhcũng là một trong những nguyên nhân làm thuốc phát huy độc tính. Ví dụ: dùng nhân sâm trên người đang bị đau bụng cấp có thể làm bệnh nặng thêm. Hoặc dùng Đại hoàng trên thai phụ, người mới sinh hoặc đang trong kỳ kinh có thể gây sẩy thai, băng huyết hoặc sa tử cung do tiêu chảy rặn nhiều. Hoặc phải thận trọng khi dùng Ma hoàng trên người đang có bệnh lý động mạch vành, nhịp tim nhanh…

Có thể làm giảm độc của thuốc y học cổ truyền được không?

Câu trả lời là có thể được nếu tuân thủ đúng những qui tắc về bào chế và sử dụng thuốc.

- Các loại thuốc có độc đều có qui trình bào chế để giảm hoặc mất tính độc. Ví dụ: Bán hạ phải chế với Gừng hoặc phèn chua. Ba đậu phải chế với nước vo gạo…

- Nắm vững cách thức phối hợp thuốc để tận dụng tối đa sự tương tác giữa những vị thuốc, làm tăng hiệu quả và giảm độc tính, ví dụ dùng Bán hạ phải có Sinh khương (Gừng tươi), Phụ tử với Cam thảo…

- Dùng thuốc với liều lượng tăng dần từ nhỏ đến lớn, không được nóng vội dùng liều cao ngay.

- Hiểu rõ những tác dụng có hại của thuốc trên người đã có những bệnh lý nhất định hoặc những trạng thái sức khoẻ khác như có thai, sau sinh, đang cho con bú…