Sự tranh giành ảnh hưởng của Trung Quốc và Ấn Độ

Để giải tỏa mối lo ngại về sự cạnh tranh khốc liệt giữa Ấn Độ và Trung Quốc trên mọi mặt, phát biểu khi tới Malaysia, Thủ tướng Singh cho biết Ấn Độ và Trung Quốc có thể làm việc với nhau, vì thế giới này rộng lớn đủ cho những tham vọng trưởng thành của cả hai, và đó cũng là mối liên hệ có ý nghĩa giữa 2 quốc gia láng giềng.

Ngày 25/10, Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh bắt đầu chuyến công du ba nước Đông - Nam Á. Mục tiêu chính của Thủ tướng Manmohan Singh tại điểm dừng chân đầu tiên, Nhật Bản, là ký với Tokyo hiệp định tự do mậu dịch song phương và thuyết phục Nhật Bản cung cấp cho New Delhi các trang thiết bị hạt nhân dân sự. Thủ tướng Manmohan Singh và Thủ tướng Naoto Kan đã hội đàm để hoàn tất Hiệp định tự do mậu dịch, theo đó trong vòng 10 năm tới Ấn Độ và Nhật Bản sẽ giảm 90% thuế đánh vào hàng hóa nhập khẩu từ hai bên. Một mục tiêu quan trọng khác là New Delhimuốn thúc đẩy Tokyo nhanh chóng ký thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự song phương.

Sau một thời gian dài không quan tâm nhiều đến Ấn Độ, Nhật Bản chỉ trong vòng một năm đã thành công trong việc đúc kết một hiệp ước tự do mậu dịch với New Delhi . Hơn thế nữa, chính quyền Tokyođã tìm cách luồn lách các ràng buộc liên quan đến Hiến pháp chủ hòa của Nhật Bản, để có thể cam kết: trong tương lai Tokyodự trù sẽ cung cấp trang thiết bị hạt nhân dân sự cho New Delhi . Các vòng đàm phán giữa hai nước trong lĩnh vực hạt nhân dân sự đã bắt đầu hồi tháng 6 vừa qua.

Các tập đoàn lớn của Nhật Bản, trong đó có Toshiba vừa mới mua lại công ty Mỹ Westinghouse và GE Hitachi thì hợp tác với General Electric, cho biết quyết định bán và chuyển giao công nghệ năng lượng hạt nhân cho Ấn Độ. Tất cả những điều này có thể diễn ra bởi vì Mỹ đã đồng ý để cho Nhật Bản và Ấn Độ thương lượng với nhau. Theo dự kiến, Tokyovà New Delhi sẽ ký kết thỏa thuận hợp tác kinh tế song phương vào đầu năm 2011, trong đó bao gồm cả hồ sơ hợp tác hạt nhân dân sự.

Sự xích lại mau chóng giữa Ấn Độ và Nhật được báo chí quốc tế nhận định là để tạo đối trọng với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc trong khu vực châu Á. Tờ Indian Express của Ấn Độ số ra ngày 26/10 nhận định: cả Ấn Độ lẫn Nhật Bản đều đang có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc, Ấn Độ có tranh chấp về biên giới trên đất liền, trong khi Nhật có vấn đề về biển đảo. Nhật tìm đến liên kết với Ấn Ðộ để nhắm đến việc hợp tác hỗ trợ trong phát triển, tái chế và tái sử dụng đất hiếm và kim loại quý, cũng như cùng hợp tác nghiên cứu và phát triển những vật liệu thay thế.

Liên quan đến việc nhập khẩu đất hiếm, Chính phủ Nhật đang rất khẩn trương đi tìm thị trường đất hiếm khác để thay thế cho nguồn nhập khẩu từ Trung Quốc. Nhật Bản nhập khẩu 96% đất hiếm từ Trung Quốc. Theo ước tính của Bộ Kinh tế Nhật, nếu Trung Quốc tiếp tục ngăn chặn việc nhập khẩu đất hiếm, chậm nhất là đến quý I-2011, nguồn dự trữ kim loại này của Nhật sẽ bị cạn.

Trong lúc thế giới vẫn còn bị ảnh hưởng bởi sự suy thoái kinh tế, Ấn Độ và Trung Quốc đã trở thành một thanh nam châm hút các nhà đầu tư thế giới. Hai cường quốc châu Á này từng vướng vào tranh chấp lãnh thổ trong vùng biên giới dài 3.500 km kể từ khi chiến tranh bùng nổ năm 1962 mà Trung Quốc đã chiếm hầu hết vùng đất cao trong khu vực Hymalaya, gây lo lắng cho Ấn Độ, nước mà theo truyền thống coi rặng núi này là một bình phong chiến lược để ngăn chặn xâm lăng. Từ biên giới đang có tranh chấp trong vùng Hymalaya đến Kashmire và sự trợ giúp của Trung Quốc cho Pakistan , những điểm nhấn đang có dấu hiệu nóng lên.

Thủ tướng Naoto Kan (phải) và Thủ tướng Manmohan Singh tại cuộc gặp.

Ngày 7/9/2010, Thủ tướng Ấn Độ, Manmohan Singh, đã phải lên tiếng là "Trung Quốc muốn đặt chân vào Nam Á. Trung Quốc muốn kềm Ấn Độ ở vị trí một quốc gia phát triển giới hạn. Ấn Độ phải chuẩn bị mọi tình huống". Vài ngày trước, giới chính trị và công luận Ấn Độ rất bất mãn khi nhận được tin Bắc Kinh từ chối cấp visa nhập cảnh cho tướng Tư lệnh Quân khu miền Bắc Ấn Độ B.S Jaswal, mặc dù nhân vật này được mời chính thức viếng thăm Trung Quốc.

Theo báo chí Ấn Độ, Trung Quốc viện cớ viên tư lệnh này có gốc gác ở tỉnh Jamu-et-Kashmire nơi hai nước tranh chấp chủ quyền. Trước đó một tháng, một bài báo của New YorkTimes tiết lộ Bắc Kinh đưa 11.000 quân vào Gilgit-Baltistan, một khu vực của Pakistan trong dãy Hymalya. Đây là một vương quốc nhỏ của Ấn Độ trước khi cắt chia cho Pakistan năm 1947. Ấn Độ xem sự kiện Trung Quốc đưa quân vào đây như là một hành động thách thức trong lúc Pakistan giải thích những quân nhân Trung Quốc này là người hoạt động nhân đạo củng cố đất đai sau trận lũ lụt.

Theo một chuyên gia quốc phòng ở New Delhi, Bắc Kinh đang kềm chân Ấn Độ ở Nam Á không cho vươn dậy. Vì đối với ban lãnh đạo Trung Quốc, Ấn Độ đang siết chặt quan hệ với Mỹ, điển hình là qua hiệp ước hợp tác hạt nhân Mỹ - Ấn, để bao vây Trung Quốc.

Nhưng vì nền kinh tế đang phát triển mạnh, Trung Quốc hiện nay đang là đối tác mậu dịch lớn nhất của Ấn Độ với trị giá những thỏa ước mậu dịch song phương giữa 2 nước được dự trù sẽ tăng lên 60 tỉ USD vào năm 2011, tức là gấp 30 lần so với năm 2000, và nhờ sự gia tăng mậu dịch này nên 2 nước vẫn duy trì được hòa bình.