Sự quan tâm của Đại tướng là động lực thúc đẩy sáng tạo khoa học kỹ thuật

12 năm sau, khoảng năm 1998, niềm vinh dự ấy lớn hơn nhiều vì tôi không những chỉ được gặp, trò chuyện  với bác mà còn là một trong những người tháp tùng Đại tướng đi thăm hai doanh nghiệp trên địa bàn thành phố với tư cách là Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Hải Phòng. Tôi hiểu thêm về sự quan tâm của vị tướng tài năm xưa đối với lĩnh vực khoa học -công nghệ của đất nước và thành phố Cảng.

Khi ấy Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở tuổi 87, là Chủ tịch danh dự Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC) xuống làm việc với UBND thành phố về phong trào phát huy sáng kiến trong lĩnh vực khoa học - công nghệ.

Cùng đi còn có phu nhân Đặng Bích Hà và con gái Đại tướng - giáo sư Võ Thị Hồng Anh. Quỹ  VIFOTEC cũng nhân đó khen thưởng cá nhân, tập thể có thành tích trong phong trào này, (trong đó có ông Nguyễn Gia Thảo, Giám đốc Công ty da giày Hải Phòng).

Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND thành phố Trần Huy Năng báo cáo với Đại tướng về phong trào. Cùng dự còn có đại diện của các ban, ngành liên quan. Sau khi nghe các ý kiến và phát biểu, Đại tướng tặng đồng chí Trần Huy Năng một cuốn sách.

Còn đồng chí Nguyễn Thị Nghĩa, lúc đó là Bí thư Thành Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, được bác bắt tay, dặn dò Thành Đoàn phải hướng thanh niên đất Cảng lập thân, lập nghiệp thông qua con đường nắm bắt, làm chủ khoa học kỹ thuật. Tôi thấy Đại tướng chăm chú chứng kiến giờ phút tôi thay mặt anh em nhận bằng khen  tập thể từ giáo sư Hà Học Trạc - Chủ tịch VIFOTEC trao tặng, mà lòng lâng lâng vui sướng.

Đến lúc tháp tùng Đại tướng đi thăm một doanh nghiệp nhà nước- xí nghiệp XICADI  và một doanh nghiệp tư nhân là xưởng sản xuất Khánh Hòa, tôi thực sự náo nức bởi không những chỉ gần bác mà còn được thưa với bác những gì mình biết về những doanh nghiệp này, cũng như chứng kiến tình cảm của bà con ở những nơi biết tin có Đại tướng đến thăm.

Sự thân thiện của Đại tướng càng làm tôi thêm hoạt bát. Tôi giới thiệu với bác về XICADI – nơi cho ra đời ủng cao su cách điện, sào cách điện và nhiều sản phẩm khác in rõ dấu ấn sự sáng tạo của Anh hùng Lao động Phạm Trọng Hiệp cùng những người công nhân Hải Phòng, trong đó người kế nhiệm XICADI thời đổi mới chính là Phạm Trọng Hưng - con trai Anh hùng Lao động Phạm Trọng Hiệp.

Lúc đến Xưởng sản xuất tư nhân Khánh Hòa ở khu Đồng Bún, thấy rất đông bà con vẫy tay quanh xe chở Đại tướng và chào khi bác xuống xe, tôi thưa với bác rằng công nhân đi làm cả, chỉ còn bà con lao động, buôn bán nhỏ ở khu vực này biết tin bác về đã sắp xếp công việc để được thấy bác.

Nhưng bất ngờ hơn cả còn là việc thân sinh của  chủ xưởng Khánh Hòa, lúc ấy hơn 80 tuổi, hay tin Đại tướng về thăm cơ sở sản xuất của con trai mình cũng từ quê ra tận nơi để được gặp bác Giáp. Đại tướng khen ngợi, động viên khích lệ mô hình sản xuất của xưởng Khánh Hòa của ông Võ Hồng Khánh với dây chuyền  làm vành xe đạp bằng inox gần như tự động hóa.  Sản phẩm cùng công nghệ sản xuất của xưởng này đều được thị trường tiếp nhận. 

Kết thúc thực tế hai cơ sở, Đại tướng dạy tôi rằng, các công trình đoạt giải thưởng KHCN thường là của người có bằng cấp, có học hàm, học vị, nhưng ở XICADI hay ở Khánh Hòa, khai sinh ra những sáng kiến ấy là những công nhân bình thường. Họ làm thay đổi khái niệm về trí thức trong lĩnh vực  khoa học - công nghệ. Và đó là tính sáng tạo rất đặc trưng của đội ngũ công nhân Hải Phòng, cần được phát huy.

Đến nay, tại Sở Khoa học - Công nghệ Hải Phòng cũng như Phòng trưng bày “Những thành tựu của các công trình đoạt giải thưởng sáng tạo khoa học - công nghệ Việt Nam” tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam còn lưu giữ một số hình ảnh, bút tích về Đại tướng Võ Nguyên Giáp với đội ngũ làm công tác khoa học kỹ thuật của Hải Phòng. Những lời ghi nhận, đánh giá xác đáng và động viên kịp thời ấy là nguồn động lực to lớn để phong trào sáng tạo khoa học - công nghệ Hải Phòng luôn vươn tới đỉnh cao, trở thành địa phương luôn chiếm lĩnh nhiều giải thưởng cao về KHCN sau Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh.

Tôi nhớ sau năm ấy, kỹ sư Nguyễn Đình Quyết (giám đốc Công ty Đường bộ Hải Phòng) đoạt giải Nhất công trình Ứng dụng công nghệ phun xoay đóng phà tự hành 100 tấn tại phà Bến Bính. Năm 2000, Hải Phòng có 1 giải nhất, hai giải nhì, hai giải khuyến khích.

Những năm sau này cũng vậy, trong đó nhiều công trình đoạt giải  mà tác giả chỉ là người công nhân bình thường  nhưng mạnh dạn tiến công vào khoa học, như đã ghi nhớ, học tập  và làm theo lời  căn dặn  cũng như niềm tin tưởng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.