Sự kiện Vịnh Bắc bộ qua báo chí phương Tây gần đây
Trên nền diễn biến của cuộc xung đột Iraq hiện nay, đã xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu, nhiều bài viết về sự kiện Vịnh Bắc bộ. Có thể lấy bài viết Từ Việt Nam đến Iraq: các bài học về sự dối trá trong vụ Vịnh Bắc bộcủa tiến sĩ Mohammad Omar Farooq đăng trên tạp chí Weekly Holiday của Bangladesh như một ví dụ của lao động khoa học công phu, nghiêm túc của học giả quốc tế về sự kiện Vịnh Bắc bộ.
Nhiều bài báo tập trung phân tích mưu đồ của Nhà Trắng trong vụ Vịnh Bắc bộ. Theo đó, lên làm tổng thống thay Kennedy bị ám sát vào năm 1963, giữa năm 1964 là thời điểm Johnson bắt đầu chiến dịch tranh cử tổng thống nhiệm kỳ 1965 – 1969. Để giành được phiếu của cả phe “bồ câu”, Johnson không được tỏ ra “hiếu chiến” ra mặt như đối thủ Barry Goldwater. Để giành phiếu của phe “diều hâu”, Johnson phải tiếp tục thực thi học thuyết Domino, vẫn là “cửa kiếm tiền” cho khối tư bản công nghiệp chiến tranh. Đáp án cho thách đố này là một cuộc chiến tranh “cục bộ” tại Đông Nam Á. Cựu sĩ quan tình báo Ronnie Ford trong bài báo nổi tiếng Cách nhìn mới về vụ Vịnh Bắc bộ, cho biết nghị quyết Vịnh Bắc bộ được dự thảo tại Nhà Trắng vào tháng 5 – 1964. Từ cuối tháng 7 – 1954, tàu do thám Maddox đã đột nhập vùng biển phía bắc vĩ tuyến 17 của Việt Nam nhằm thực hiện kịch bản “cuộc xung đột trên Vịnh Bắc bộ”. Theo gót Maddox là chiến hạm Turner Joy.
Ngày 4-8-1964, Bộ trưởng quốc phòng McNamara họp báo, cho biết đã xảy ra “các cuộc tiến công vô cớ liên tiếp” của Hà Nội nhằm vào các tàu chiến Mỹ trên Vịnh Bắc bộ. Trong vòng vài giờ sau báo cáo của McNamana, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết Vịnh Bắc bộ, cho phép tổng thống toàn quyền hành động (freedom of action) trong chiến tranh ở Việt Nam . Kết quả là, vẫn theo cựu sĩ quan tình báo Mỹ Ronnie E. Ford, Mỹ đã lao đầu vào cuộc chiến duy nhất mà nước này chịu thất bại.
Sự thật về cái gọi là “Xung đột trên Vịnh Bắc bộ” đã được bưng bít suốt trong cuộc chiến tranh Việt Nam, bất chấp các nghi ngờ dẫn đến các buổi điều trần của quan chức có liên quan trước quốc hội Mỹ và các cuộc tranh luận kịch liệt trên diễn đàn quanh sự kiện này. Bất chấp các nỗ lực như của Daniel Esberg, quan chức cấp chiến lược, từng photocopy trộm hàng ngàn trang hồ sơ mật của Bộ quốc phòng về chiến tranh Việt Nam , để tung lên mặt báo New York Times và Washington Post năm 1971.
Các chính quyền hậu chiến ở Washingtonđã tỏ ra không mấy thông tường về thực chất của các sự kiện trong chiến tranh Việt Nam . Nhưng cứ mỗi dịp kỷ niệm chẵn của “Sự kiện Vịnh Bắc bộ”, ký ức về nó lại bùng lên trên các phương tiện truyền thông Hoa Kỳ và phương Tây nói chung.
Trong tiến trình của cuộc Chiến tranh Vùng Vịnh, nhà báo Sydney Schanberg từng cảnh báo: đừng quên “màn đồng ca thể hiện sự tán thành mù quáng của báo giới Hoa Kỳ khi Lyndon Johnson kể câu chuyện bịa về sự kiện Vịnh Bắc bộ” năm 1964.
