Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Cần nhiều hơn ý thức cộng đồng

Theo kết quả khảo sát gần đây của Bộ Công thương, tiềm năng tiết kiệm năng lượng (TKNL) trong công nghiệp sản xuất xi măng, thép, sành sứ, đông lạnh, sản xuất hàng tiêu dùng… có thể đạt trên 20%, lĩnh vực xây dựng dân dụng, giao thông vận tải có thể tới trên 30%. Nhưng do những giới hạn về khả năng công nghệ, tiềm lực tài chính, điều kiện kinh tế - xã hội, việc sử dụng năng lượng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của nước ta còn rất lãng phí.

Thống kê cho thấy, cường độ tiêu hao năng lượng trong công nghệ của Việt Nam cao hơn Thái Lan và Malaysia khoảng 1,5 – 1,7 lần, cũng đồng nghĩa với việc cùng một giá trị sản phẩm như nhau, sản xuất công nghiệp của nước ta phải tiêu tốn năng lượng gấp 1,5 – 1,7 lần so với các nước nói trên.

Tỉ lệ sử dụng điện trong lĩnh vực sinh hoạt và hoạt động dịch vụ chiếm khoảng 43% nhu cầu điện và khoảng 15% tổng nhu cầu năng lượng thương mại của Việt Nam. Hiện nay, các thiết bị sử dụng điện trong gia đình chủ yếu là thiết bị chiếu sáng, tủ lạnh, bình đun nước nóng, máy giặt… hầu hết chưa được quản lý, kiểm soát về hiệu suất năng lượng, đa số sản phẩm lưu thông trên thị trường có hiệu suất sử dụng năng lượng ở mức trung bình và thấp. Do vậy, TKNL ở khu vực này là có tiềm năng nhưng chưa được khai thác đúng mức.

Giai đoạn 1998 – 2008, ngành năng lượng đã đảm bảo nhu cầu về năng lượng cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, nếu trong thập kỷ tiếp theo, nhu cầu năng lượng trong nước vẫn tiếp tục tăng, sẽ là một thách thức lớn. Theo tính toán, trong giai đoạn 2010 – 2020, đã có khả năng xuất hiện sự mất cân đối giữa khả năng cung cấp và nhu cầu sử dụng các nguồn năng lượng sơ cấp nội địa. Việt Nam chuyển thành nước nhập khẩu năng lượng và mức độ phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu. Tính đến 2020 nước ta sẽ tiếp tục phải nhập khẩu các sản phẩm dầu, trong khi giá dầu luôn dao động và gây áp lực rất lớn đến phát triển kinh tế - xã hội.

Để công tác TKNL ngày càng hiệu quả. Dự thảo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã được xây dựng qui định nhiều nội dung. Đề cập đến vấn đề tài chính, ông Nguyễn Đình Hiệp – Chánh Văn phòng TKNL cho biết, để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng tại các doanh nghiệp, đảm bảo nguồn tài chính ổn định cho các doanh nghiệp triển khai các giải pháp TKNL, Dự thảo Luật đã đề xuất áp dụng một số chính sách ưu đãi như miễn, giảm thuế, hỗ trợ đầu tư… cho phép các chương trình, dự án TKNL do các doanh nghiệp thực hiện được vay vốn ưu đãi từ các Ngân hàng Phát triển, Quỹ hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ, Quỹ môi trường… Ông Hiệp nhấn mạnh, các biện pháp quản lý được quy định trong dự thảo Luật sẽ nhanh chóng tạo chuyển biến, thực hiện đồng bộ trong toàn xã hội. Tuy nhiên, để ngăn ngừa các trường hợp sử dụng năng lượng lãng phí, Dự thảo Luật cũng quy định các hành vi vi phạm trong hoạt động sử dụng năng lượng, các tổ chức, cá nhân sẽ bị chế tài nếu vi phạm các quy định của Luật và sử dụng năng lượng lãng phí.

Ngoài ra, các địa phương phải chủ động xây dựng các chương trình, kế hoạch cụ thể để thực hiện các giải pháp TKNL trên địa bàn quản lý nhằm huy động tối đa sự tham gia, quan tâm của mỗi doanh nghiệp, mỗi người dân nhằm mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên phạm vi cả nước.