Sống chung với sét
Sét không những có thể gây thương vong cho con người, mà còn có thể phá huỷ những tài sản của con người như các công trình xây dựng, công trình cung cấp năng lượng, các thiết bị dùng điện.
Sét là một nguồn điện từ rất mạnh, xuất hiện do sự hình thành các điện tích khối lớn, từ các đám mưa giông mang điện tích dương - ở phần trên của đám mây – và điện tích âm - ở phần dưới của đám mây. Chúng tạo một điện trường có cường độ lớn chung quanh đám mây. Trong quá trình tích luỹ các điện tích trái dấu, một điện trường có cường độ gia tăng liên tục được hình thành. Khi điện thế tại một nơi nào đó trong đám mây vượt qua ngưỡng cách điện của không khí, thì xảy ra hiện tượng sét đánh xuyên, hay còn gọi là sét tiên đạo.
Con đường mà sét có thể đi qua, làm thiệt hại cho tài sản của con người trên mặt đất. Theo chuyên gia, muốn chống sét có hiệu quả toàn diện thì phải tuân thủ 3 nguyên tắc: Thứ nhất, chống sét đánh trực tiếp vào công trình. Thứ hai, chống sét lan truyền qua đường cáp nguồn và cáp tín hiệu. Thứ ba, hệ thống tiếp đất có tổng trở thấp và độ an toàn cao.
Có thể dùng hệ thống chống sét chủ động là dùng thu lôi phóng trực tiếp một luồng ion về phía đám mây, làm tăng thêm khả năng phóng điện có thể xảy ra trong đám mây. Hiện trên thị trường có bán nhiều loại thu lôi. Thu lôi chống sét INGESCO PDC, bảo đảm khả năng phóng điện nhiều lần, bền, mà không tốn kém chi phí bảo quản bao nhiêu. Ngoài ra còn có thu lôi chống sét Franklin được Benjamin Franklin phát minh năm 1760. Đây là thiết bị thu sét phổ biến nhất và có lẽ là nổi tiếng nhất trong lịch sử. Kim thu sét được đặt tại một hoặc nhiều điểm nhô cao của một công trình kiến trúc. Phạm vi bảo vệ của nó được tính toán nằm trong vòng tròn bán kính tương đương với chiều cao của vị trí đặt kim so với mặt đất. Kim thu sét Franklin dùng lý tưởng để bảo vệ những nơi mà có một phần cấu trúc nhô hẳn lên cao trong phạm vi cần bảo vệ.
Cách 2, dùng hệ thống chống sét thụ động. Đây là hệ thống không kích động cú sét đánh thủng. Nó không làm tăng thêm khả năng phóng điện có thể xảy ra tại khu vực cần bảo vệ như phương pháp chủ động. Một trong những hệ thống chống sét thụ động đáng tin cây nhất được biết dưới tên gọi Faraday Cage. Một công trình kiến trúc được bao phủ trọn vẹn bởi một mạng lưới gồm những ống kim loại, và dẫn xuống một vùng rộng lớn dưới đất. Một loại hệ thống chống sét thụ động khác có tên là Overhead line. Nó gồm một hệ thống đường dây “ăng-ten” nối tại các cực của công trình cần bảo vệ và dẫn xuống đất bằng loại dây dẫn thích hợp. Loại hệ thống chống sét này được dùng để bảo vệ các đường dây điện, các container nhỏ chứa các chất dễ cháy, trạm phân phối điện, hoặc các building nhỏ có nguy cơ bị sét đánh trực tiếp.
Người ta cũng có thể chống sét lan truyền. Đối với những người sử dụng thiết bị dùng điện, hoặc điện thoại, hoặc các hệ thống xử lý dữ liệu, đều phải đối diện với vấn đề rắc rối là làm thế nào để giữ cho những thiết bị này vẫn hoạt động được khi có sấm sét. Sấm sét khiến điện áp tạm thời gia tăng đột ngột. Để chế ngự nó, chúng ta được khuyến cáo dùng loại thiết bị chống sét lan truyền.
Ở dạng này, có một vài thiết bị chống sét lan truyền tiêu biểu như Surge Protector (DS105E (CITEL): DS105D có cơ cấu ngắt nhiệt ở 3 mức, bảo vệ cho mạng điện áp thấp, đặc biệt cho những khu vực nguy hiểm do sét lan truyền gây ra quá áp, hoặc ngay cả đánh trực tiếp. Bảo vệ cho mạng 1 pha (2 x DS105E). Bảo vệ cho mạng 3 pha 94 hoặc 3 x DS105E). DS105E chịu được dòng sét 140kA, cho xung 8/20µs và 15 KA, cho xung 10/350µs, ngắt bên trong, có bộ hiển thị.
Ngoài ra còn có: Surge Protector DS40D có cơ cấu ngắt nhiệt ở 3 mức, bảo vệ quá áp cho mạng điện sơ cấp 1 và 3 pha + trung tính sơ cấp tại những tủ phân phối điện chính. Có thể dùng chung hoặc riêng cho các pha. Dòng phóng: In = 15kA Imax = 40kA. Mỗi module cắm cho mỗi pha. Hay, Surge Protector ICS480E, lắp đặt trên hệ thống đường truyền cable IBM, đặc biệt những cáp loại một ở lối vào toà nhà… tuỳ nhu cầu, người có nhu cầu có thể lựa chọn.
