Sỏi niệu, ngăn ngừa tái phát

Sỏi niệu là khối tinh thể phát triển trong thận. Khi đạt kích thước quan trọng, sỏi niệu có thể gây đau nhói dữ dội, nếu sỏi đi vào niệu quản.

Nguyên nhân

Căn nguyên của sỏi niệu là nước tiểu chứa các chất có thể kết tinh, với nồng độ cao do:

- Thể tích nước tiểu giảm (uống không đủ nước hay bài tiết nhiều mồ hôi);

- Thận đào thải quá mức một chất cặn bã axit hay các chất canxi;

- Mắc một bệnh thận: sự đào thải các chất không bình thường;

- Tác dụng của các dược phẩm lợi tiểu, chống ung thư hay dược phẩm tác động đến mô xương;

- Ăn mặn, muối cao sẽ giữ nước không bài tiết nước tiểu được nhiều nên đóng sỏi.

Sỏi thận có thể do nước tiểu ức đọng nơi đài thận hay tại quả thận (thận ứ nước hay do phì đại tiền liệt tuyến).

Viêm tiết niệu cũng có thể gây sỏi niệu nếu do các vi khuẩn Proteushay Klebsiella.

Triệu chứng

Đau khi đi tiểu, đau tập trung dọc theo các đường niệu, có máu trong nước tiểu (nếu có nhiều máu, mắt thường không thấy được; nếu ít, phải dùng kính hiển vi); đau dữ dội, tiểu ra các hạt như cát hay sỏi nhỏ, viêm tiết niệu.

Cách chữa trị

70% các trường hợp sỏi niệu được đào thải một cách tự nhiên qua đường tiểu khi ta uống nhiều nước, 30% trường hợp còn lại, có thể giải quyết bằng:

- Tán sỏi cho các sỏi dưới 2cm;

- Đối với sỏi niệu nhỏ nằm trong niệu quản: chụp ảnh niệu quản và loại bỏ bởi kỹ thuật nội soi;

- Đối với sỏi lớn nằm trong thận, phẫu thuật chỉ rạch một đường 1cm ở lưng.

Nhưng trường hợp tái phát rất thường gặp: 50% bệnh nhân bị sỏi niệu tái phát sau 5 - 7 năm và 70% sau 10 năm.

Biện pháp ngăn ngừa tái phát

Để ngăn ngừa tái phát, cần có chế độ ăn uống thích hợp. Dược phẩm có thể giảm thiểu sự kết tinh các chất trong nước tiểu.

Tại hội nghị mới đây về niệu khoa, bốn hướng dẫn được đưa ra:

- Làm loãng nước tiểu bằng cách uống nhiều nước:khoảng 2 lít nước / ngày, cả đến 3 lít hay hơn cho các vận động viên. Có thể dùng tất cả các loại nước uống.

- Hạn chế chất canxi trong nước tiểu: không nên kiêng cữ các thức ăn giàu canxi, mà chỉ dùng canxi một cách cân bằng

Canxi với lượng hợp lý, rất cần thiết cho cơ thể, vì nếu thiếu canxi, cơ thể sẽ trưng dụng canxi của bộ xương, tạo nguy cơ mất chất khoáng.

Lưu ý:

- Không nên ăn quá mặn. Khi ăn quá mặn, để bài tiết chất muối thừa, cơ thể cũng cần đào thải cùng một lúc chất canxi qua nước tiểu.

Ở đây cũng vậy, để loại trừ protein dư thừa, cơ thể cũng cần đào thải cùng một lúc canxi trong nước tiểu.

- Để giảm lượng oxalat trong nước tiểu:hạn chế các thức ăn giàu oxalat như một số trái cây (Mít…), một số rau (Rau dền, Rau muống…).

- Ngăn ngừa sự kết hợp canxi và oxalat: chỉ cần uống mỗi ngày từ 1 - 2 ly nước Cam, Chanh vắt pha nước vì có chứa citrat, chất ức chế sự kết hợp canxi với oxalat.

Tránh dùng đồ lòng (heo, bò, gà, vịt), thịt nguội và kẹo mứt.

Cần chú ý:

- Nếu sỏi niệu thuộc nhóm axit uric, nên dùng nước uống có chứa bicarbonat. Không nên ăn nhiều thịt, hải sản và phô mát lên men.

- Nếu sỏi thuộc nhóm oxalat, hạn chế dùng thức ăn giàu oxalat (rau cải, cacao…), tránh dùng Rau dền, rau muống, các loại cải củ…

- Nếu sỏi thuộc nhóm canxi, không dùng dược phẩm mà chất chủ yếu là canxi, vitamin D và gel alumin. Hạn chế dùng thức ăn và nước uống giàu canxi.

Trong mọi trường hợp, nên uống nhiều nước trong ngày, để có lượng nước tiểu trên 2 lít/ ngày.