Sỏi mật
80% sỏi mật không có triệu chứng lâm sàng. Khi được chẩn đoán bằng siêu âm, dứt khoát không quy nó là nguyên nhân các triệu chứng khó chịu ở bụng người bệnh.
Không cần theo dõi. Không chữa trị ngoại khoa, trừ trường hợp đặc biệt: dự bị ghép tạng hay phẫu thuật ở tim, bệnh nhân điều trị suy thận mạn* hay sắp sang sống ở vùng xa bệnh viện có khoa ngoại.
- Dấu hiệu duy nhất đặc thù của sỏi mật?
Là cơn sỏi mật, cơn đau mật. Các triệu chứng khác ở bụng, đặc biệt các rối loạn khó tiêu, không một mảy may đặc thù của sỏi mật.
- Lâm sàng
Thường: 2 nữ, 1 nam. Điển hình: đau tại hõm thượng vị, ít gặp hơn vùng hạ sườn phải; lan ra phía lưng: vai hoặc cột sống, xương bả vai phải.
-Chẩn đoán chính xác
Siêu âm
- Điều trị cấp
Mục tiêu: thuốc hạ áp suất đường mật, giảm đau; thuốc chống co thắt, kháng viêm không steroid. Morphin mặc dù làm tăng áp suất đường mật nhưng giảm đau mạnh (gây ói mửa ở người không dung nạp).
Kế tiếp: trách nhiệm thuộc khoa ngoại.
- Có thể điều trị nội khoa với thuốc tan sỏi?
Khó thực hiện. Sỏi phải dưới 1cm, thành túi mật không dày (dưới 3mm). Thuốc: axit ursodésoxycholique hay ursodiol (Délersan, Ursolvan). Thời gian uống thuốc cần thiết để sỏi tan: 6 - 18 tháng tuỳ kích thước của sỏi. Tỷ lệ thành công ở sỏi bằng hay dưới 5mm là 75 – 80%. Sau triều trị, 50% trường hợp sỏi tái xuất hiện trong 5 năm.
- Còn 2 vấn đề:
Ung thư mật xảy ra trên một túi mật có sỏi. Tỷ lệ phát hiện ung thư trong một năm ở bệnh nhân sỏi là 0,02%; quá nhỏ, nên cắt bỏ túi mật để phòng ngừa ung thư là không logic, vì tỷ lệ bệnh tật - tử vong của phẫu thuật phòng ngừa cao hơn tỷ lệ có thể xảy ra ung thư.
Vấn đề thứ hai là có trường hợp đau mật lâm sàng mà không có sỏi, đặc biệt sau chấn thương ở bụng, sau phẫu thuật hay tiến trình của AIDS.
* xem đoạn cuối của bài: Có trường hợp sau phẫu thuật (bất kỳ ở cơ quan nào) người bệnh bị lên cơn đau mật. Lâm sàng nội khoa dạy dấu hiệu duy nhất đặc thù của cơn đau mật là sỏi (câu kế tiếp). Nếu đã giải quyết sỏi từ trước, thì sau này, có xảy ra cơn đau mật sau phẫu thuật ghép tạng, ghép thận, phẫu thuật ở tim - vấn đề chẩn đoán lâm sàng có phần bớt khó khăn vì không còn sỏi.
