Sau 100 năm, hồ Ba Bể sẽ biến mất?

Mỗi năm, 70 vạn tấn phù sa bồi lấp

Nằm ở độ cao 145m so với mực nước biển, với diện tích mặt nước 600ha, chiều dài gần 9 km, rộng từ 200 –1.200m, dung tích 90 triệu m3, hồ Ba Bể (tỉnh Bắc Cạn) được xem là hồ tự nhiên lớn nhất ở Việt Nam, và một trong 20 hồ nước ngọt lớn nhất thế giới. Độ sâu trung bình của hồ Ba Bể từ 20 đến 30m. Thế nhưng thắng cảnh nổi tiếng này đang dần bị thu hẹp do dòng chảy  các con sông đổ vào hồ.

Qua đo đạc các bãi hồ, nhóm chuyên gia của Viện Khoa học Thủy lợi xác định lượng bồi lấp tại các cửa sông chợ Lèng là 18.37 vạn m3, cửa sông Bó Lù 11.06 vạn m3, cửa sông Tà Han 9.70 vạn m3. Tổng lượng bồi lắp năm 2002 là 42.17 vạn m3.

Căn cứ chuỗi số liệu từ năm 1975 đến 2002, các chuyên gia Viện Khoa học Thủy lợi cho biết mỗi năm có 70 vạn tấn phù sa bồi lấp vào lòng hồ. Với tốc độ bồi lắng nhanh từ các cửa sông đã làm cho bãi bồi lấp hồ mỗi năm lấn ra từ 10 đến 60 m, nâng đáy hồ lên trung bình 30 cm. Con số này có nguy cơ tăng dần. Nếu không có biện pháp khắc phục, dự báo chưa đến 100 năm nữa hồ Ba Bể chỉ còn là một sân bóng bằng phẳng.

“Cứu” hồ Ba Bể bằng cách nào?

Sau khi xác định thực trạng, nguyên nhân và định hướng giải pháp chống bồi lắng tại các cửa sông đổ vào hồ Ba Bể, năm 2003 Viện Khoa học Thủy lợi đã lập dự án tiền khả thi hệ thống công trình thủy lợi chống bồi lấp hồ Ba Bể với hai nội dung chính, gồm xây dựng cụm công trình thủy lợi trên sông Bó Lù và Tà Han để chặn giữ bùn cát ra sông Gâm, giảm 2/3 lượng cát lấp hồ, xây dựng cụm công trình thủy lợi trên sông chợ Lèng với mục đích ổn định luồng lạch cửa sông, hút phù sa ở cửa sông, trả lại diện tích mặt nước cho hồ. Hiện nay các dự án đang được các cơ quan hữu trách xem xét.

Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia ngoài Viện, để cứu hồ Ba Bể, ngoài các biện pháp công trình, cần thực hiện các biện pháp đồng bộ khác như di dân tái định cư, chấm dứt nạn phá rừng ven hồ để giảm xói lở đất xuống lòng hồ, giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ di sản thiên nhiên cho người dân…

Theo ông Thân Đức Hùng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Cạn thì đến  nay “Chúng tôi chưa biết thông tin đó”. Tuy nhiên ông Hùng cho rằng, bồi lắng là chuyện có thực, do cát chảy thẳng xuống mỗi năm nên khu vực giáp Lan Mẫu  xuống đã biến thành bãi. “Để giảm tình trạng nguồn nước chảy không kéo theo phù sa xuống lòng hồ, giải pháp mà tỉnh triển khai trong những năm gần đây là tập trung trồng rừng đầu nguồn, bên cạnh đó trong thời gian tới chúng tôi sẽ cố gắng thực hiện dự án nạo vét lòng hồ. Theo tôi, về lâu dài thì không có cách nào tốt hơn là trồng và giữ được diện tích rừng đầu nguồn, tất nhiên kinh phí đầu tư cũng không phải nhỏ vì ở đó có nhiều dân cư đang sinh sống”- ông Hùng khẳng định.

Nguồn: nhandan.com.vn 8/8/2006