Sản xuất giống Ba ba gai và xây dựng mô hình nuôi ba ba thương phẩm tại huyện Sông Mã - tỉnh Sơn La
Hiện nay, nuôi Ba ba gai ở Sơn La cũng đang mang lại nguồn thu nhập cho một số hộ nông dân. Ba ba gai thuộc họ Ba ba tên khoa học là Trionychidae, là loài Ba ba có hai đám nốt sần lớn trên phần cuối cổ, đầu có những sọc đen và dải nhợt màu ở hai bên cổ, bề mặt của Mai được bao phủ bằng những u nhỏ, sống chủ yếu các sông, suối trong các khu rừng miền Bắc và miền Trung. Cụ thể tại huyện Sông Mã có trên 200 hộ nuôi với quy mô từ vài con đến vài chục con, tuy nhiên các hộ chủ yếu nuôi theo hướng tự phát, quy mô nhỏ lẻ, kinh nghiệm nuôi chủ yếu học hỏi lẫn nhau, doanh thu chưa cao và dễ bị bệnh. Chính vì vậy hiểu biết đăc điểm sinh học của ba ba nói chung và Ba ba gai nói riêng là vấn đề cần thiết để có được kỹ thuật nhân giống và nuôi Ba ba gai thương phẩm. Để giải quyết vấn đề đó Doanh nghiệp tư nhân Hải Ly đã thực hiện dự án “ Ứng dụng sản xuất giống Ba ba gai và xây dựng mô hình nuôi Ba ba thương phẩm tại huyện Sông Mã”. Dự án do kĩ sư Lương Văn Vịnh làm chủ nhiệm dự án. Thời gian thực hiện từ tháng 1/2010 đến tháng 12/2011.
Mục tiêu của dự án chủ yếu nghiên cứu, sản xuất giống ba ba tại chỗ để cung cấp cho nông dân huyện Sông Mã và các vùng trong, ngoài tỉnh; xây dựng mô hình thâm canh ba ba thịt đạt năng xuất cao; Hoàn thiện quy trình, định mức kinh tế kỹ thuật, sản xuất giống và nuôi thâm canh Ba ba thương phẩm để chuyển giao cho các hộc nuôi Ba ba trong vùng dự án.
Nội dung dự án bao gồm: Điều tra, đánh giá thực trạng nghề nuôi Ba ba truyền thống của nhân dân trong huyện Sông Mã; Tìm hiểu mô hình nuôi Ba ba gai tại một số cơ sở nuôi Ba ba thành công ở tỉnh Nghệ An, Thanh Hóa; Tiếp thu quy trình sản xuất Ba ba giống của trường đại học Nông Nghiệp I, cập nhật tiêu chuẩn 28TCN 113:1998 để sản xuất giống Ba ba gai; Lựa chọn địa điểm xây dựng mô hình; xây dựng, sửa chữa nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm.
Đến tháng 12/2010 Bước đầu dự án đã thực hiện được các công việc:
Điều tra, đánh giá thực trạng nghề nuôi Ba ba truyền thống của dân dân trong huyện Sông Mã: Qua điều tra, toàn huyện có khoảng hơn 200 hộ nuôi Ba ba gai tuy nhiên quy mô và diện tích nhỏ số lượng nuôi từ 5 đôi đến 50 đôi. Kỹ thuật nuôi chủ yếu là học hỏi kinh nghiệm của những người cùng nuôi, hầu hết các hộ nuôi đều chưa qua một lớp tập huấn, trang bị kỹ thuật nuôi. Thị trường tiêu thụ rộng, Ba ba được bán trong toàn tỉnh nhiều mối mua tuy nhiên số lượng nuôi chưa đáp ứng đủ thị trường. Tham quan học hỏi các mô hình nuôi Ba ba gai tại một số cơ sở nuôi Ba ba hiệu quả ở hai tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa. Nghệ An và Thanh Hóa là hai tỉnh có điều kiện tự nhiên thuận lợi với nghề nuôi Ba ba, tại mỗi huyện cán bộ dự án đã thăm 3 cơ sở sản xuất Ba ba gai từ đó học hỏi quy trình và kinh nghiệm nuôi. Tiếp thu quy trình sản xuất giống Ba ba của trường Đại học Nông nghiệp I, cập nhật tiêu chuẩn 28TCN113:1998 để sản xuất giống Ba ba gai. Năm 1998 Bộ môn Thủy sản – Trường Đại học Nông nghiệp I đã nghiên cứu, hoàn thiện quy trình nhân giống và nuôi Ba ba thương phẩm trong đó có loài Ba ba gai. Lựa chọn địa điểm xây dựng mô hình, xây dựng, sửa chữa nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm. Qua khảo sát thực tế, để đáp ứng được các tiêu chí về địa điểm xây dựng mô hình dự án đã lựa chọn bản Hương Sơn – xã Nà Nghựu – huyện Sông Mã để xây dựng mô hình. Áp dụng quy trình kỹ thuật nuôi Ba ba tiên tiến để tiến hành triển khai thử nghiệm sản xuất Ba ba giống. Trên cơ sở xây dựng, sửa chữa, nâng cấp xong cơ sở vật chất nuôi Ba ba gai dự án đã tiến hành nhập mua các giống Ba ba gai bố mẹ và áp dụng quy trình kỹ thuật để sản xuất giống. Kết quả thu được hiệu quả hơn các hộ nuôi Ba ba gai truyền thống trong huyện Sông Mã và các cơ sở nuôi Ba ba gai ở Thanh Hóa, Nghệ An. Số trứng đẻ nhiều hơn, tỷ lệ trứng được thụ tinh cao hơn, tỷ lệ trứng không được thụ tinh và trứng hỏng thấp hơn, tỷ lệ ấp trứng nở thành con giống đạt 95,45%.
Xây dựng mô hình nuôi thương phẩm quy mô hộ gia đình. Dự án đã tiến hành nuôi 3 mô hình Ba ba gai thương phẩm, với diện tích ao nuôi 500m 2/1 mô hình, số lượng 750con/1 mô hình, trọng lượng khi thả 125g/con. Kết quả thu được sau 1 tháng nuôi trọng lượng trung bình đạt 260g/con, tăng 135g/con.
Năm 2011 dự án tiếp tục nghiên cứu và nhân giống Ba ba gai, theo dõi sinh trưởng, phát triển Ba ba thương phẩm trong các mô hình. Hoàn thiện quy trình nhân giống, chăm nuôi phù hợp với điều kiện của huyện Sông Mã. Tiến hành chuyển giao kết quả nghiên cứu cho nông dân trong vùng dự án.
Dự án “ Ứng dụng sản xuất giống Ba ba gai và xây dựng mô hình nuôi Ba ba thương phẩm tại huyện Sông Mã”thành công sẽ cung cấp kỹ thuật nuôi và nguồn giống ổn định. Bước đầu đưa nghề nuôi ba ba thành nghề mới và có triển vọng của huyện, triển khai rộng rãi, góp phần xóa đói giảm nghèo, thúc đẩy kinh tế.
