Ru ngủ rau quả để xuất khẩu

Kéo dài tuổi thọ trái gấp ba lần

“Buôn xoài, chuối nếu không có chất bảo quản thì khó lắm. Thời gian từ lúc chín cho tới khi hỏng với xoài chỉ năm ngày, chuối khoảng chín ngày, với cam lâu nhất cũng chỉ 20 ngày. Nhiều người thường chọn cam để buôn, còn muốn buôn xoài thì phải đến vườn từ sớm”, đó là ý kiến của chị Nguyễn Thị Hoà, cũng là của nhiều người bán hoa quả chợ Phú Gia, Hà Nội. “Sở dĩ phải khảo sát ý kiến của họ, bởi chúng tôi đang tìm hiểu một sáng chế mới về công nghệ bảo quản trái cây của Viện Cơ điện nông nghiệp và công nghệ sau thu hoạch – chế phẩm tạo màng Cefores.

Câu chuyện về sự ra đời của Cefores, theo mô tả của TS Nguyễn Duy Lâm, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và kiểm tra chất lượng nông sản thực phẩm, xuất phát từ những trăn trở của cộng đồng. Trước đó, nhiều phương án bảo quản trái cây đã được đưa ra, cuối cùng tiêu chí xanh, sạch và hiệu quả của Cefores được chọn. Đó là một loại chế phẩm dùng phủ lên trái cây, khi khô sẽ tạo thành một lớp màng mỏng bao lấy trái. Nhờ tính chất bán thấm điều chỉnh khí và hơi nước của màng này mà “nhan sắc” và tuổi thọ trái cây có thể kéo dài gấp hai, ba lần. Thực tế, khi dùng Cefores, bảy loại sản phẩm là xoài, chuối, bưởi, cam, dưa hấu, dưa chuột và càrốt lần lượt kéo dài thêm tuổi thọ là tám ngày cho xoài, 40 – 50 ngày cho cam, quýt và 15 ngày với chuối. Đặc biệt, với bưởi có thể bảo quản gần 100 ngày. Điều đặc biệt là các chế phẩm được làm hoàn toàn từ các nguyên liệu “lành” nên người tiêu dùng lỡ ăn phải màng chế phẩm từ trái cây chưa rửa cũng không phải lo lắng.

Theo TS Lâm, Cefores được pha chế từ nhiều nguyên liệu khác nhau gồm nhựa cây, sáp thực vật, sáp động vật, protein và một ít polymer tổng hợp. Protein để làm màng thực phẩm có thể tách chiết từ bắp, lúa mì, đậu tương, sữa... “Cách sử dụng chế phẩm bảo quản tạo màng khá đơn giản, chỉ cần phun hoặc thoa, nhúng một lớp mỏng phủ lên trái cây là được. Mỗi lít chế phẩm (giá 150.000 đồng) có thể dùng cho khoảng 800kg quả”. Ngoài ra, với từng loài quả mà mức độ chế phẩm được đưa vào khác nhau. Ví dụ với quả ăn cả vỏ như táo, dâu tây, ổi thì mức độ màng chế phẩm sẽ khác màng chế phẩm tại các loại quả không ăn vỏ như cam, chuối, dưa hấu. Chế phẩm đã được ứng dụng rộng rãi với cam Vinh, cam Hàm Yên, cam Hà Giang, bưởi Diễn. Đặc biệt, với dưa hấu, khi “mặc áo” Cefores, dưa hấu giống Hắc Mỹ Nhân (tại Hải Phòng và Đồng Nai) duy trì được ruột màu đỏ tươi giòn, sau bảo quản 22 ngày vẫn đảm bảo chất lượng, tỷ lệ tổn thất nhỏ hơn 10%. Các nhà khoa học của viện cũng đã hoàn thiện bảy quy trình sản xuất chế phẩm phù hợp với quy mô 350 lít/mẻ và hoàn thành mô hình sản xuất chế phẩm với hệ thống thiết bị do chính họ thiết kế, tạo dựng về điều kiện nhà xưởng...

Đỡ tốn... vé máy bay

Bảo quản cam bằng chế phẩm tạo màng Cefores.

TS Phong cho chúng tôi hình dung, công nghệ sau thu hoạch là công đoạn cuối để trái cây ra thị trường nhưng lại đóng vai trò quyết định. Đặc biệt, khi làm ăn với những quốc gia đặt sự minh bạch lên hàng đầu, lại được hỗ trợ bởi công nghệ máy móc hiện đại thì trái cây dính trứng ấu trùng hay tồn dư thuốc hoá học lập tức bị huỷ và có thể chấm dứt làm ăn. Trước đây, việc bảo quản trái sau thu hoạch sử dụng phương pháp trữ lạnh, tuy nhiên do không quản lý được nhiệt độ nên thời gian bảo quản ngắn, trái nhanh bị hỏng… Ông Phong cùng các đồng nghiệp đã đột phá bằng biện pháp quản lý nhiệt độ cho trái cây trong dây chuyền lạnh. Với phương pháp này, trái được kéo dài thời gian bảo quản tươi lên tám tuần. Với quỹ thời gian bảo quản này, chuỗi cung ứng thanh long Việt Nam đến các thị trường bằng đường tàu sẽ không bị gián đoạn...

Lý giải về việc cứ phải liên tục kiểm tra trái trong kho lạnh, dùng máy để đo kích cỡ trái, kiểm tra màu sắc… TS Phong cho biết, với thanh long xuất khẩu, chương trình nhiệt độ được thiết lập dựa trên hai kỹ thuật: quả được làm lạnh nhanh sau khi thu hoạch, xử lý đóng gói bởi hệ thống làm lạnh sơ bộ nhằm giúp quả giải phóng nhiệt nhanh hơn, giảm sự hô hấp và tươi lâu; sau đó quả được trữ lạnh theo các mức nhiệt độ được chuyển đổi trong quá trình tồn trữ. Thanh long sau khi vô gói sẽ phải “sống” ở nhiệt độ 8 – 100C bằng hệ thống quạt thổi không khí lạnh tốc độ cao trong hai, ba ngày. Khi trái cây đã thích nghi, nhiệt độ sẽ hạ xuống từ 1 – 30C. Khi đến thị trường phân phối, nhiệt độ sẽ điều chỉnh trở lại phù hợp với nhiệt độ hiện tại...

Ngoài thanh long, công nghệ mới trong bảo quản trái cây sau thu hoạch bằng quy trình quản lý nhiệt độ có thể áp dụng cho nhiều loại trái cây khác. Đặc biệt, kỹ thuật bảo quản quả bơ đang được áp dụng ở quy mô phòng thí nghiệm. “Trước đây do thời gian bảo quản ngắn nên nhiều loại trái cây phải vận chuyển bằng đường hàng không, chi phí cao. Bây giờ với thời gian bảo quản dài hơn, có thể đi bằng tàu, giảm chi phí. Trái cây bán được giá cao, thị trường ổn định thì thu nhập nó mang lại ngày càng khả quan hơn”, TS Phong cho biết.