Rối loạn hành vi tuổi thiếu niên: Bệnh không thể trị bằng thuốc

Những biểu hiện đáng lo ngại

Gần đây, báo chí đưa nhiều tin bài về những vụ án nghiêm trọng do các băng nhóm tội phạm ở lứa tuổi thiếu niên gây ra. Điều đau lòng là hầu hết những đứa trẻ này gây án với đầy đủ âm mưu, chuẩn bị trong sự vô cảm cướp đi mạng sống của những nạn nhân vô tội nhiều khi không hề có quan hệ quen biết với chúng trước khi vụ án xảy ra. Vụ những tên côn đồ lứa tuổi thiếu niên ở Hà Nội đâm chết một sinh viên đại học vừa qua là một ví dụ. Công an các thành phố lớn cũng đã phát hiện ra nhiều băng nhóm tội phạm lứa tuổi thanh thiếu niên đã tổ chức trộm cắp, cướp của, giết người, đua xe trái phép, sử dụng ma tuý, sống sa đoạ, bất chấp luật pháp…

Trước thực trạng này, nhiều bậc phụ huynh không khỏi lo ngại về những biểu hiện rối loạn nhân cách thường xảy ra ở lứa tuổi thiếu niên mới lớn, là nguy cơđưa đến những hậu quả khôn lường.

Tỷ lệ rối loạn hành vi ở tuổi thiếu niên ở nam cao hơn nữ, thành phố cao hơn nông thôn. Biểu hiện dễ thấy nhất là tình trạng bỏ nhà đi quađêm, ban đầu là thỉnh thoảng, sau đó là liên tục. Những đứa trẻ này có biểu hiện phá phách, bất chấp các chuẩn mực đạo đức được cộng đồng quy định, thậm chí tự tổ chức những băng đảng bắt chước phim ảnh, sách báo, văn hoá phẩm độc hại có nội dung đồi truỵ, kích động bạo lực hoặc bị khống chế bởi một hoặc một nhóm những đứa trẻ khác lớn hơn, đi bụi, sống theo kiểu giang hồ. Rối loạn hành vi nhiều khi bắt đầu từ những stress ngày càng nhiều trong cuộc sống với những biểu hiện đầu tiên nhưăn mặc càn quấy, có hành vi hỗn láo với bố mẹ, thầy cô, hàng xóm; hành hạ súc vật, phá hoại tài sản người khác, trộm cắp vặt, quan hệ tình dục ở lứa tuổi thiếu niên... Rối loạn nhân cách tuổi thiếu niên rất nguy hiểm vì những hậu quả mà nó gây ra cho xã hội, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Hoàn cảnh gia đình nguyên nhân chính

Hoàn cảnh gia đình bất hạnh là nguyên nhân chính của tình trạng rối loạn nhân cách lứa tuổi teen (từ 11 đến 19 tuổi). Không chỉ những em có hoàn cảnh gia đình bất hạnh nhưmồ côi, bố mẹ bỏ nhau, sống thiếu sự chăm sóc của người thân mà cả một số thiếu niên con nhà giàu có, được bố mẹ quá nuông chiều, cho tiền tiêu xài thoải mái cũng thường bỏ nhà đi bụi, tụ tập chơi bời, nghiện hút, đua xe, chống đối người thi hành công vụ, quan hệ với gái mại dâm… Vì vậy, cộng đồng xã hội phải có biện pháp phối hợp giải quyết những vấn đề gây stress trong gia đình, tạo lập môi trường lành mạnh trong nội bộ gia đình để từ đó mới có các biện pháp giáo dục tích cực để điều chỉnh hành vi của trẻ. Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội để tạo môi trường phát triển nhân cách tốt cho đứa trẻ, tránh để chúng bị lôi kéo, bị khống chế và ngày càng trượt sâu vào con đường tội lỗi.

Một thể tâm thần

Rối loạn hành vi của lứa tuổi thiếu niên mới lớn cũng là một thể bệnh tâm thần. Tuy nhiên thể bệnh này không thể chỉ điều trị bằng thuốc vì thuốc men không có tác dụng ngoại trừ các trường hợp rối loạn tâm thần do động kinh. Phương thuốc hiệu nghiệm nhất là loại trừ, hạn chế đến mức thấp nhất những nhân tố độc hại xuất phát từ gia đình hoặc xã hội đầu độc môi trường phát triển nhân cách của đứa trẻ. Điều đó chỉ có được ở những gia đình hạnh phúc, phụ huynh luôn quan tâm lo lắng đến sự phát triển của trẻ, tạo lập cho chúng nghị lực sống, biết yêu thương con người, biết quý trọng lao động và sự bình yên của xã hội. Trong sự phát triển của cộng đồng xã hội hiện nay, các gia đình đang phải đối mặt với những mặt trái của nền kinh tế thị trường nhưcác tệ nạn nghiện hút, đĩ điếm, băng đảng tội phạm, tâm lý hưởng thụ, sống gấp, những trang web đen trên internet, những trò chơi trực tuyến trên mạng… Điều đó cảnh báo các bậc phụ huynh cần luôn quan tâm đến con em mình, tránh để trẻ bị kích động bởi những stress xấu, gây rối loạn hành vi nhân cách, bị dụ dỗ, lôi kéo vào những cạm bẫy hưhỏng, đi vào ngõ cụt ngay từ những bước đi đầu đời. Vấn đề này cần sự quan tâm không chỉ của gia đình mà phải có cả kết hợp của các ngành hữu quan để trẻ được sống trong môi trường nhân cách tốt và phát triển an toàn.

Nguồn: KH&ĐS Số 57 Thứ Hai 17/7/2006