Quy trình kỹ thuật trồng hoa Lily trong chậu bán dịp tết

I. Giới thiệu:

Lily (Limo spp) là một trong sáu loài hoa phổ biến, quan trọng nhất trên thế giới, đã có thị trường tiêu thụ rộng lớn do đa dạng về chủng loại và số lượng các giống lai thương mại. Lily có thể trồng làm hoa cát, hoa trong chậu và hoa ngoài vườn ở nhiều nước trên thế giới. Với các đặc trưng riêng về hương thơm ngọt ngào, màu sắc hấp dẫn, kiểu dáng quý phái, độ bền cao, quanh năm có hoa… nên hoa Lily được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng, vì thế nhu cầu sử dụng ngày càng cao và thu hút các nhà đầu tư trong nước và ngoài nước.

Ở Việt Nam, lily được xếp vào loại hoa cao cấp, thường đắt hơn 10-15 lần so với các loại hoa thông thường như cúc, hồng, cẩm chướng, chỉ đắt sau phong lan và địa lan. Với nhu cầu tiêu thụ hoa của thị trường như trên, Việt Nam có nhiều cơ hội để sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ hoa ở trong nước và ngoài thế giới.

Thừa Thiên Huế, những năm gần đây đã chuyển đổi đất trồng màu, trồng lúa kém hiệu quả sang trồng hoa các loại như cúc, lay ơn, loa kèn, đồng tiền, lily… phục vụ cho các dịp lễ như 14/2, 8/3, 20/10, 20/11… đặc biệt vào dịp tết Nguyên đán mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên người trồng hoa chủ yếu sản xuất các loại hoa phổ biến như hoa cúc các loại, lay ơn, đồng tiền, với phương thức trồng trên đất hoặc trong chậu. Trong lúc đó hoa lily cũng đã trồng, nhưng diện tích còn rất khiêm tốn, mặc dù đây là một loại hoa rất có tiềm năng về thị trường và lợi nhuận cao. Nguyên nhân là sản xuất hoa lily cần đầu tư lớn và có tính thời vụ cao, phải đảm bảo cho lá, hoa tươi, màu sắc đẹp. nhiều nụ, cành cứng, thẳng, đạt tiêu chuẩn phẩm cấp cao. Sản xuất hoa lily đòi hỏi công nghệ cao, khép kín (trồng trong giá thể, nhà kính, áp dụng phương pháp tưới nhỏ giọt, thu hoạch, bảo quản…)

1. Tại sao trồng hoa lily trong chậu?

Hiện nay người trồng hoa lily thường chọn phương thức trồng chậu vì ưu điểm:

- Nâng cao được giá trị của hoa, nếu trồng ngoài đất chỉ chơi hoa cắt cành (5-7 ngày) còn trồng trong chậu thì chơi cả cây từ khi có nụ đến lúc tàn (với thời gian hơn 1 tháng).

- Bảo vệ cây, hoa khỏi những ảnh hưởng bất lợi của các yếu tố ngoại cảnh, khống chế được sâu bệnh hại.

- Sử dụng giá thể tơi xốp, thoát nước tốt nên bộ rễ sinh trưởng khỏe.

- Cây sinh trưởng, phát triển tốt, đồng đều, hoa/cành nhiều, hoa đẹp, tỷ lệ cây cho thu hoạch cao (trên 90%).

-Nâng cao hiệu suất sử dụng nước, dinh dưỡng, thuốc bảo vệ thực vật, nhà màng ni lông, nhà lưới (về không gian và thời gian)… nơi có điều kiện đầu tư cao, đồng bộ (giá thể, nhà kính, áp dụng phương pháp tưới nhỏ giọt).

- Hiệu quả kinh tế cao, thường giá bán 1 cây trồng chậu gấp 1,5-2 lần giá bán cành trồng trên đất…

- Ngoài ra trồng trong chậu còn chủ động thời vụ, giống, phù hợp với khả năng đầu tư, chăm sóc và tiêu thụ ở quy mô nông hộ, hợp với nhu cầu trang trí ngày tết của gia đình, công sở…

Tuy nhiên trồng lily trong chậu cũng có một số nhược điểm là tốn công chăm sóc, chi phí đầu tư bàn đần cao và yêu cầu kỹ thuật cao hơn trồng ngoài vườn. Đứng trước những yêu cầu trên, người trồng hoa lily phải lựa chọn cho mình một phương thức sản xuất vừa phải đảm bảo yêu cầu sinh thái của cây phù hợp với điều kiện thời tiết khí hậu của địa phương, khả năng đầu tư thâm canh, tiết kiệm nhất các chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao được hiệu quả kinh tế, nhanh thu hồi vốn, tái đầu tư mở rộng.

2. Tại sao cần trồng hoa lily bán đúng dịp tết?

Để có thu nhập cao, người trồng hoa thường tập trung trồng nhiều loại hoa bán dịp tết, đây là lúc nhu cầu hoa cao nhất trong năm nên dễ tiêu thụ, giá bán cao hơn ngày thường. Năm 2011, bà con nông dân ở Phú Mậu 1, Phú Mận 2, Phú Thanh, Phú Dương, Phú Thượng, Vinh Thanh - Huyện Phú Vang - Thừa Thiên Huế đã chuyển đổi diện tích trồng màu, trồng lúa một vụ sang diện tích trồng hoa lên tới 34 ha, tăng so với kế hoạch 4 ha và tăng so với năm 2010 là 5,2 ha. Qua các năm, các hộ trồng hoa ở vùng này có thu nhập bình quân 100 triệu đồng/ha/vụ, có hộ thu nhập 300 triệu đồng/ha/năm, gấp 3-4 lần trồng lúa.

Đối với hoa lily, năm 2010 nông dân xã Thạch Môn - Hà Tĩnh đã trồng hoa lily (trong chậy và trên đất, có mái che) bán dịp tết, mỗi cành giá 35.000-50.000 đồng (ngày thường bán 25.000-30.000 đồng/cành), trừ tổng chi phí, lãi ròng thu được 90.650.000đồng/sào 500m ².

Lily có nguồn gốc từ Đông Nam châu Phi, là cây chịu rét khá, chịu nóng kém, ưa khí hậu mát ẩm, nhiệt độ thích hợp cho sinh trưởng phát triển là 20-25 ⁰C. Các giống lily thơm, chịu nóng tốt hơn, nên yêu cầu nhiệt độ ban ngày là 25-28 ⁰C, ban đêm là 18-20 ⁰C. Lily ưa ánh sáng ngày dài và cường độ ánh sáng trung bình, nên trong điều kiện thời tiết Thừa Thiên Huế cần phải chiếu ánh sáng bổ sung (ở nhiệt độ thích hợp 16-18 ⁰C) có thể sẽ rút ngắn được thời gian ra hoa của tất cả các giống. Lily yêu cầu đất trồng thoát nước, nhiều mùn. Thời kỳ đầu cây cần độ ẩm cao 80-85%, thời kỳ ra hoa yêu cầu ẩm độ thấp hơn, vì nếu quá ẩm củ dễ bị thối.

Củ lily có đặc tính ngủ nghỉ nên phá vỡ tính ngủ nghỉ là biện pháp kỹ thuật bắt buộc. Trong kỹ thuật trồng, người ta đã xử lý tính ngủ nghỉ của củ hoa lily bằng nhiệt độ thấp trong kho lạnh chuyên dùng hoặc tủ định ôn ở nhiệt độ 3-5 độ C. Thời gian xử lý lạnh tùy giống, từ 4-6 tuần (giống lily thơm) hoặc 6-8 tuần (giống lai châu Á).

Liên hệ với đặc điểm thời tiết khí hậu ở Thừa Thiên Huế, hoa lily có thể trồng tốt vào vụ đông xuân, đặc biệt trồng hoa lily bán đúng dịp tết sẽ thu hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên người trồng hoa đang đứng trước những khó khăn không nhỏ, đầu vụ thường mưa lớn, kéo dài, thời tiết thay đổi thất thường có năm rét đậm kéo dài trong tháng 1 dẫn đến cây sinh trưởng chậm, hoa bị thui chột. Ngược lại có năm nắng nóng nhiều ngày liên tục cuối vụ làm hoa ly nở sớm. Vì vậy làm thế nào để trồng hoa lily bán đúng dịp tết trong lúc hoa lily chịu ảnh hưởng lớn của yếu tố ngoại cảnh? Hiện chưa có một quy trình nào thống nhất để phổ biến cho bà con trồng hoa lily bán dịp tết thu hiệu quả kinh tế cao.

Những năm gần đây, nhóm nghiên cứu hoa lily tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp Huế và trường Đại học Nông Lâm Huế đã tuyển chọn được 2 giống hoa lily phù hợp với điều kiện sinh thái vụ đông xuân ở Thừa Thiên Huế, cũng như áp dụng quy trình trồng hoa trong chậu có hiệu quả.

II. Quy trình kỹ thuật trồng hoa lily bán dịp tết tại Thừa Thiên Huế

1. Chuẩn bị nhà có mái che đơn giản

Đây là kiểu nhà lưới phổ biển nhất, cột làm bằng bê tông (1 hàng cột ở giữa cao, 2 hàng bên thấp), kích thước dài x rộng = (20x5)m, cao 2-2,5m, diện tích khoảng 100m ², khung, sườn bằng tre. Trên mái phủ lưới trắng và nilon trong để chống mưa mà vẫn đảm bảo ánh sáng cho cây (vụ Đông Xuân). Chú ý mái che có thể hình vòm khum hoặc chữ nhật, đỉnh vòm cao 2,5m. Bề rộng mỗi nhà 5-6m, chiều dài tùy thuộc lô đất và khả năng đầu tư của chủ hộ (40-60m).

2. Chuẩn bị giá thể trồng

Giá thể trồng lily là hỗn hợp gồm đất phù sa + trấu hun, xơ dừa + phân vi sinh theo tỷ lệ 60% : 30% : 10%, trộn hỗn hợp đều trước khi cho vào chậu.

3. Chuẩn bị chậu trồng

Chậu để trồng có thể làm bằng chậu nhựa, chậu sứ, chậu xi măng, chậu gỗ nhưng phải chắc và không được quá to để dễ di chuyển. Chậu có quy cách khác nhau tùy theo mục đích kinh doanh. Thông thường chậu có kích thước cao 25cm, đường kính mặt chậu 30cm, đáy đục lỗ 3cm để thoát nước dễ dàng.

4. Chọn giống trồng

Sử dụng giống Yelloween hoặc giống Sorbonne. Giống Sorbonne: cao 85-110cm, có 3-7 hoa/cây. hoa màu hồng, lá nhỏ, thời gian trồng hoa đầu nở 76-77 ngày. Giống Yelloween: cao 95-120cm, có 6-9 hoa/cây, hoa màu vàng, lá to, thời gian sinh trưởng trồng đến hoa đầu nở 79-80 ngày.

5. Chọn thời vụ trồng

Để hoa nở đúng dịp tết, chúng ta tính ngày trồng đến ngày hoa đầu nở khoảng 77 ngày cộng trừ 5 ngày tùy thời tiết lạnh hay nóng. Căn cứ thời gian sinh trưởng của giống, nhiệt độ, thời vụ trồng củ bắt đầu từ ngày 10-15/10 âm lịch.

Chú ý: hoa lily ưa lạnh, nên chỉ trồng tốt nhất vào vụ đông xuân và yêu cầu trồng trong nhà có mái che để chống mưa to đầu vụ và giảm cường độ ánh sáng mạnh ở cuối vụ, bảo vệ hoa khỏi bị ảnh hưởng xấu của thời tiết.

6. Xử lý củ trước khi trồng

Củ giống được lấy ra khỏi thùng rũ sạch mùn cưa và sau đó ngâm vào chậu hòa sẵn dung dịch Daconil 75WP (15g/10lít nước). Ngâm củ trong 15 phút rồi vớt ra để ráo, cắt bớt rễ và sau đó tiến hành trồng ngay. Chọn những củ không bị sâu bệnh, khu mua về đã xử lý ngủ nghỉ, chiều cao mầm ừ 1,5-2cm, chu vi củ giống 18-20cm.

7. Mật độ và cách trồng

- Mật độ trồng: mỗi chậu 3 củ, mật độ 18 củ/m ². Không nên trồng mật độ quá dày, đảm bảo thông thoáng, đủ diện tích dinh dưỡng.

- Cách trồng: dưới lớp củ phải cho lớp đất vào đáy chậu đảm bảo độ dày tối thiểu là 5cm, cho thêm một lớp giá thể hỗn hợp, mùn cưa (chất giữ củ giống trong thùng mua về) cho rễ mọc thuận lợi hơn, độ dày lớp này tối thiểu 8cm.

- Đặt củ lên trên lớp giá thể, 3 củ/chậu sao cho mầm hướng lên vuông góc với mặt giá thể.

- Tiếp tục cho hỗn hợp giá thể trồng vào chậu và cố định củ, đảm bảo cho các củ phân bố đều nhau trên chậu. Sau đó lấp củ một lớp giá thể dày khoảng 5cm.

- Trồng xong tiến hành tưới nước nhẹ cho củ ổn định, rồi xếp chậu thành hàng theo băng/luống có chiều rộng 1,2-1,5m để tiện cho việc chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch sau này. Các chậu được sắp xếp sát nhau để tận dụng diện tích.

8. Bón phân

Phân bón cho 1 ha (180.0000 cây cho 60.000 chậu). Phân hoai mục: 15-20 tấn; Lân: 150-200 kg; Kali: 150-200 kg; Đạm: 120-150 kg.

Cách bón:

- Bón lót: bón toàn bộ phân chuồng hoai mục, ¾ lượng lân, ¼ lượng kali. ¼ lượng đạm.

- Bón thúc: số lượng lân còn lại ngâm vào hố sau đó hòa thêm đạm và kali với nước để tưới thêm nhiều lần, cứ 10-12 ngày bón thúc 1 lần.

- Ngoài ra cần phải tăng cường thêm phân bón lá, một trong các loại như Komix, Antonix, Growmore, Đầu trâu 502 để giữ bộ lá xanh bền, cây mập (phun phân này trước hoặc sau phun thuốc trừ bệnh 2-3 ngày, không trộn chung với thuốc bảo vệ thực vật).

9. Chăm sóc, tưới nước

Thường xuyên giữ ẩm 70-72%

+ Thường 1-2 ngày tưới 1 lần.

+ Khi cây mọc khỏi mặt đất, ta xới nhẹ kết hợp bón phân loãng, khi cây nhú hoa ngừng xới xáo.

Làm cỏ:

- Tưới nước hoặc mưa nhiều, giá thể mặt chậu dễ bị chặt hạn chế cung cấp oxy cho bộ rễ, dẫn đến cây lily sinh trưởng chậm, mặt khác việc tưới nước đủ ẩm đã tạo điều kiện cho cỏ dại phát triển. Do đó phải làm cỏ thường xuyên.

- Giai đoạn cây nảy mầm do cây chưa phát triển nên cỏ mọc nhanh nên cần tiến hành làm cỏ 1 lần/tuần.

- Giai đoạn cây sinh trưởng phát triển mạnh về sau tán cây đã che kín chậu thì tiến hành làm cỏ thêm 3 lần và kết hợp với các lần tưới phân thúc.

Cắm cọc:

Khi cây cao khoảng 40-50cm tiến hành cắm cọc (dùng những thanh tre kích thước 0,5m với chiều dài phù hợp và luôn thấp hơn cổ bông hoa) để chống đổ do thời tiết bất thường gây ra.

Bổ sung đất mặt:

Do quá trình tưới nước giá thể bị xẹp xuống hoặc bị rửa trôi nên ảnh hưởng tới sinh trưởng của rễ. Do vậy trong quá trình sinh trưởng phải bổ sung đất mặt cho các chậu cây bằng hỗn hợp có thành phần tương tự như giá thể trồng.

Khi cây Lily cao khoảng 50cm bổ sung đất mặt giúp bộ rễ cây phát triển tốt, chống đỡ cây khỏe hơn và chú ý tưới dùng bơm áp lực nhỏ, tưới từ từ để tránh phân trong chậu bị rửa trôi.

Chiếu đèn:

Khi cây bắt đầu ra nụ rộ thì tiến hành chiếu đèn. Treo bong đèn loại 100W dạng bóng tròn, 5m ²/đèn, chiều cao cách ngọn cây luôn luôn trên 1m, lắp đặt thêm chụp thiếc để tăng độ phản ánh sáng. Mỗi ngày thời gian chiếu sáng từ 7 giờ tối, chiếu đèn cho tới khi nụ đạt yêu cầu. Khi trời mưa, nhiệt độ xuống thấp, tiến hành thắp đèn để tăng nhiệt độ, giúp cây được sinh trưởng bình thường.

Phòng trừ sâu bệnh:

Lily là cây rất dễ bị sâu bệnh như bệnh kho lá, rệp bông phá hại đặc biệt là khí hậu thời tiết Thừa Thiên Huế rất phù hợp cho các đối tượng này gây hại trên lily. Khi cây bị bệnh thì gây thiệt hại rất lớn trong thời gian ngắn, cây sẽ không thể hồi phục được. Do đó cần theo dõi thường xuyên, vệ sinh đồng ruộng, tiêu hủy tàn dư cây bệnh, đảm bảo nhà lưới thông gió, phun thuốc phòng trừ bệnh. Từ khi cây có lá thật, chiều cao thân chính đạt khoảng 15cm bắt đầu phun định kỳ 7 ngày/lần, một trong các loại thuốc luân phiên Daconin, Ridomin, Anvil để phòng bệnh.

10. Thu hoạch

Thời gian thu hoạch tốt nhất với lily là lúc nụ thứ nhất dưới gốc phình to và chuyển từ màu xanh sang màu vàng xanh. Nếu trên 1 cành có trên 6 nụ thì thu khi 2 nụ dưới có màu là tốt nhất.