Phụ nữ tuổi mãn kinh

Về sinh lý học trong giai đoạn này cho đến cuối cuộc đời, phụ nữ phải sống trong tình trạng thiếu hụt estrogen với những biểu hiện mà y học gọi là triệu chứng mãn kinh. Thậy ra estrogen vẫn còn trong cơ thể, nhưng ở mức rất thấp, không đáp ứng đủ nhu cầu, không đủ bảo vệ phụ nữ với một số bệnh.

Những triệu chứng mãn kinh bao gồm: chóng mặt, cơn bừng bốc hoả, nhức đầu, mệt mỏi tê các đầu chi, tăng cân dù ăn uống không nhiều như lúc trước, mất ngủ, thay đổi tính khí, trầm cảm, tiểu không kiểm soát....Hình dáng bên ngoài cũng bắt đầu thay đổi: vóc người nhỏ dần, lưng còng, ứ đọng mỡ ở nhiều nơi, thay đổi hệ thống lông, da nhăn và mất tính đàn hồi. Nhũ hoa nhỏ lại, cơ quan sinh dục ( tử cung, buồngtr ứng) cũng teo dần, âm hộ âm đạo teo và khô nên giao hợp đau. Độ pH acid ở âm đạo giảm do không còn estrogen, do đó chủng trực khuẩn tạo nên pH acid của âm đạo giảm, mà pH acid chính là hàngr ào để bảo vệ âm đạo khỏi sự xâm nhập của vi khuẩn. Rối loạn đường tiểu, viêm bàng quang kích thích gây tiểu gi ắt, tiểu nhiều lần hoặc tiểu không tự chủ.

Khi thiếu estrogen, lượng cholesterol sẽ tăng, trong đó LDL (lipid xấu) sẽ tăng nhiều hơn HDL (lipid tốt) và triglycerid cũng tăng kèm theo VLDL ( lipid rất xấu) nên thêm nhiều nguy cơx ơ vữa động mạch đối với hệ tim mạch: trong giai đoạn hoạt động của buồng trứng còn bình thường, estrogen có tác dụng bảo vệ người phụ nữ đối với các bệnh mạch vành và mạch máu não, nhờ đó mà phụ nữ ít bị thiếu máu cơ tim và đột quỵ hơn nam giới, sang giai đoạn mãn kinh, bệnh này ở phụ nữ tương đương như ở nam giới. Nguy cơ thuyên tắc mạch sẽ tăng lên nếu có kèm theo các yếu tố nguy cơ như nghiện thuốc lá, béo phì, cao huyết áp.

Do estrogen có tác dụng làm chậm sự tiêu xương và tăng tiết calcitonin, nên thiếu estrogen ở thời mãn kinh, người phụ nữ sẽ bị loãng xương, xương rễ bị gãy dù va chạm nhẹ, thường gặp nhất là đầu dưới xương cổ tay và đầu trên xương đùi.

Ngày nay, sức khoẻ phụ nữ ở tuổi mãn kinh được y học thế giới hết sức quan tâm:

Ở Anh, nhiều nghiên cứu cho thấy: tầng lớp lao động chân tay và gia đình đông đúc trong thời thơ ấu, tình trạng bố mẹ li dị khi còn bé, dưới 5 tuổi (như sống khổ cực thiếu dinh dưỡng, stress tình cảm) đưa đến tuổi mãn kinh sớm.

Một nghiên cứu ở Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện trên phụ nữ tuổi từ 45 đến 60, xác định các yếu tố có ảnh hưởng đến mãn kinh sớm là:

- Mức độ tiếp xúc ánh nắng thấp.

- Đang dùng calci bổ sung.

- Tình trạng kinh tế xã hội thấp (như không có nhà riêng).

- Hoạt động thể lực nặng.

Có bệnh tăng huyết áp mãn kinh là một giai đoạn quan trọng trong cuộc đời của người phụ nữ, mà thiếu estrogen là nguyên nhân chính, gây mọi biểu hiện của sự tích tuổi, có thể được khắc phục bằng sử dụng nội tiết tố thay thế; estrogen nên dùng kèm với progestogen để tránh gây tăng sinh nội mạc tử cung và tăng sinh tuyến vú (có thể dẫn đến ung thư); và chế độ ăn uống có nhiều đậu nành như đậu phụ, sữa đậu nành...

Theo một nghiên cứu ở Brazil , đối với những phụ nữ mãn kinh đã dùng isoflavon (estrogen thực vật có trong đậu nành), các triệu chứng mãn kinh được cải thiện rõ rệt.

Nguồn: Thuốc & sức khoẻ số 293 (1.10.2005), tr 6,7.