Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ Đông y?

Tại sao phải dùng thuốc?

Theo cổ nhân, “vô độc bất thành dược”, “thị dược tam phần độc”, không có thứ thuốc nào không độc, thuốc nào cũng có vài ba phần độc hại, kể cả thuốc bổ. Vậy nên, việc dùng thuốc bổ nói chung phải được xem xét một cách thận trọng và tuân thủ theo những nguyên tắc nhất định, đặc biệt đối với phụ nữ có thai, trong đó có cả những vị thuốc thuộc nhóm bổ dưỡng. Tuy nhiên, trong một phạm vi nào đó liệu pháp này còn được khuyến khích vì những lí do sau đây:

- Khi mang thai, trạng thái sinh lý của cơ thể thai phụ biến đổi rất lớn: âm huyết hạ xuống để nuôi thai, nhu cầu về huyết lớn nên dễ thiếu (thiếu máu sinh lý), huyết thiếu dễ thương âm khiến cho âm huyết đều hao tổn rất cần được bổ sung. Thêm nữa, lượng dinh dưỡng cần thiết cho thai phụ rất lớn. Vì vậy, các cơ quan tạng phủ, đặc biệt là tỳ vị và tâm mạch phải làm việc cật lực nên dễ lâm vào tình trạng suy nhược rất cần phải bồi bổ.

- Trong giai đoạn từ khi thụ thai đến khi sinh nở, thai phụ rất dễ mắc một số chứng bệnh như ốm nghén, phù khi có thai, đi tiểu khó khi mang thai, thai động bất an, có thai băng huyết, sảy thai, đẻ non, sản giật… Bởi vậy, ngoài việc bồi bổ bằng ăn uống, vần đề dùng Đông dược để dưỡng thai (dược dưỡng) có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc dự phòng tích cực và điều trị hiệu quả các chứng bệnh có thể phát sinh.

Nguyên tắc dùng thuốc

Tuy nhiên, vì “vô độc bất thành dược” nên khi dùng thuốc bổ Đông y cho mọi người nói chung và cho thai phụ nói riêng nhất thiết phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây:

+ Hư đâu bổ đó. Đây là nguyên tắc cơ bản nhất, tuy thuốc bổ nào cũng có tác dụng tốt đối với cơ thể nhưng khi dùng phải đúng chỉ định, âm hư thì bổ âm, khí hư thì bổ khí…Tuyệt đối không dùng lầm vì có thể làm mất cân bằng âm dương, khí huyết trong cơ thể.

+ Bổ có chừng có mực, đủ mức thì dừng. Mọi dược liệu nói chung và thuốc bổ Đông y nói riêng đều có tính thiên lệch, người ta lợi dụng tính thiên lệch đó để điều chỉnh sự thiên lệch trong nhân thể và sự thiên lệch đó trong cơ thể thai phụ lại rất phức tạp. Nếu lạm dụng vô độ thì có khi lại làm xuất hiện sự thiên lệch mới rất có hại cho cơ thể người mẹ và thai nhi.

+ Cần biện chứng mà bồi bổ, có nghĩa là phải căn cứ vào đặc điểm sinh lý và bệnh lý cụ thể của từng thai phụ mà tiến hành lựa chọn các vị thuốc, bài thuốc và phương thức bổ dưỡng cho phù hợp. Nói như cổ nhân là phải “nhân nhân chế nghi, nhân địa chế nghi, nhân thời chế nghi” (tuỳ người, tuỳ hoàn cảnh, tuỳ lúc mà dùng).

+ Nên bồi bổ bằng thức ăn trước, nếu không có hiệu quả mới dùng thuốc và nếu có dùng thuốc thì trước hết nên trọng dụng các “món ăn – bài thuốc”, vì đây là phương thức bồi bổ đơn giản, có hiệu quả, dễ dùng, dễ chế và dễ được thai phụ chấp nhận.

Cuối cùng, để việc bồi bổ bằng Đông dược cho phụ nữ mang thai có hiệu quả cao nhất và tránh được các tác dụng không mong muốn, đảm bảo thực hiện đầy đủ các nguyên tắc đã nói ở trên, nhất thiết phải có sự khám xét, chỉ định và hướng dẫn sử dụng tỷ mỷ của các thầy thuốc có chuyên khoa.