Phát triển nhân lực CNTT từ đầu tư khoa học
Tại Tp.HCM, doanh thu từ ngành công nghiệp CNTT năm 2012 ước đạt 86.000 tỷ đồng, tăng 63% so với năm 2011. Số doanh nghiệp hoạt động chuyên ngành CNTT năm 2012 khoảng 1.930 đơn vị. Về nhân lực, số lượng cán bộ quản lý nhà nước hiện có trên 109.129 người, với trình độ CNTT tối thiểu. Tổng số nhân lực hiện nay trong các lĩnh vực CNTT là trên 34.000 lao động, trong đó, lĩnh vực phần cứng chiếm khoảng 15%, lĩnh vực phần mềm là 65% và dịch vụ là 20%. Nguồn nhân lực chủ yếu là trẻ tuổi, trên 70% có độ tuổi từ 20 - 30%, 87% có trình độ cao đẳng trở lên. Việc ứng dụng CNTT trong các lĩnh vực như du lịch, giải trí, tài chính, ngân hàng,… đều phát triển mạnh. Đội ngũ lao động ngày càng tăng trong các lĩnh vực này, đặc biệt là lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Các môn học về CNTT cũng đã được tổ chức giảng dạy ở hầu hết các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn thành phố. Trung bình, mỗi năm có khoảng 11.000 sinh viên tốt nghiệp ngành CNTT. Tin học cũng đã trở thành môn học bắt buộc. Hầu hết thanh thiếu niên thành phố đều có khả năng sử dụng các ứng dụng tin học cơ bản.
Ts. Lê Thái Hỷ - Giám đốc Sở TT&TT Tp.HCM cho biết, có đến 87% doanh nghiệp hài lòng về chất lượng chuyên môn nhân lực CNTT, 64% doanh nghiệp hài lòng về kỹ năng mềm của người lao động. Tuy nhiên, trình độ ngoại ngữ tiếp tục là điểm hạn chế của nguồn nhân lực CNTT. Khả năng mềm như làm việc nhóm, cập nhật công nghệ mới cũng hạn chế. Sinh viên mới ra trường thiếu kiến thức, khả năng tư duy và làm việc độc lập chưa cao. Trong khi đó, kết quả tuyển sinh đầu vào của ngành CNTT bắt đầu giảm dần, lượng học sinh đăng ký học cũng giảm. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng chất lượng và số lượng lao động CNTT trong những năm tới sẽ giảm. Đây thực sự là một thách thức lớn đối với việc phát triển nguồn nhân lực CNTT. Các trung tâm đào tạo CNTT phát triển mạnh nhưng chất lượng đào tạo lại không đáp ứng được yêu cầu sử dụng lao động.
Bên cạnh đó, chưa có sự phối hợp giữa các doanh nghiệp và các đơn vị đào tạo. Theo dự báo, nhu cầu nhân lực CNTT năm 2015 của Tp.HCM lên đến 56.518 người, năm 2020 là 67.324 người. Với thực tế hiện nay, để nguồn nhân lực CNTT đáp ứng được cả về số lượng và chất lượng, theo Ts. Lê Trường Tùng - Hiệu trưởng Trường ĐH FPT, cần có những giải pháp đồng bộ. Nhà nước phải có chiến lược từng bước giảm chỉ tiêu đào tạo trường công, tăng chi NCKH trong trường công, tăng chất lượng đầu vào cho trường tư. Có chính sách thực sự ưu đãi cho các đối tượng liên quan như học bổng, hỗ trợ học phí, cho vay vốn kích cầu, giảm thuế thu nhập cá nhân, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, mở cửa cho đầu tư đào tạo CNTT,…
Ngoài ra, cần đảm bảo trình độ tiếng Anh cho sinh viên, quốc tế hóa trong đào tạo, gắn kết doanh nghiệp với nhà trường... Ts. Dương Anh Đức - ĐH CNTT Tp.HCM thì nhấn mạnh đến vấn đề NCKH. Bởi đây mới là động lực giúp nâng cao năng lực đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Vì vậy, nhà nước cần đầu tư mạnh hơn trong lĩnh vực này ở các cơ sở đào tạo, đồng thời thay đổi một số chính sách về cơ chế tài chính hiện hành để có môi trường minh bạch và cạnh tranh nhằm khuyến khích nội lực và thu hút các nguồn nhân lực được đào tạo bài bản ở nước ngoài về cùng tham gia. Tp.HCM nên thực hiện việc đặt hàng, mua các sản phẩm KH&CN, cũng như khuyến khích sự sáng tạo của giáo viên, sinh viên thông qua các chương trình vườn ươm.
