Phát hiện động dục và phối giống cho lợn nái

- Cách theo dõi, quan sát phát hiện động dục bằng mắt thường và kết hợp cả đực thí tình (nếu có), theo dõi 2 lần trong ngày, tốt nhất là vào buổi sáng và chiều muộn, kết hợp lúc cho lợn ăn hoặc vệ sinh chuồng trại.

- Biểu hiện lâm sàng khi lợn động dục: Chukỳ động dục ở lợn nái dao động từ 18 - 23 ngày, trung bình là 21 ngày, được chia làm 3 giai đoạn:

Giai đoạn đầu chu kỳ động dục: Lợn nái thường kêu rít, đi lại nhiều, chồm chân lên thành chuồng hoặc nhảy ra khỏi chuồng, lợn kém ăn hoặc bỏ ăn.

Quan sát âm hộ thấy sưng, đỏ hồng, căng mọng, từ trong âm hộ thỉnh thoảng thấy nước nhờn được bài tiết ra nhưng còn lỏng, trong, không màu.

Sang giai đoạn động dục: Lợn cái bắt đầu yên tĩnh hơn, ít kêu rít, thỉnh thoảng nhảy lên lưng con khác. Vào cuối ngày thứ 2 lợn có động tác muốn giao phối, nếu dùng tay ấn lên lưng hông, lợn sẽ đứng yên, vểnh tai nghe ngóng, âm hộ đã giảm bớt độ sưng và chuyển sang thâm nhăn, nước nhờn chuyển sang trạng thái keo dính, nửa trong nửa đục, đây là thời kỳ mê ì. Nếu có kế hoạch phối giống thì đây là thời kỳ dẫn tinh hoặc cho lợn đực phối trực tiếp là thích hợp nhất.

Đến giai đoạn sau động dục: Trạng thái mê ì của lợn vẫn tiếp tục, lợn cái thường không thích lợn đực nữa, âm hộ dần dần trở lại bình thường, nước nhờn chảy ra ít. Không phối giống cho lợn cái hậu bị hoặc lợn nái trong giai đoạn này vì trứng rụng đã quá lâu không còn khả năng thụ thai.

2. Xác định thời điểm phối giống thích hợp:

Đây là một trong những yếu tố quan trọng. Nếu phối giống hay dẫn tinh quá sớm (giai đoạn trước động dục) hoặc quá muộn (giai đoạn sau động dục) thì tỉ lệ thụ thai sẽ kém, nếu có thụ thai thì lợn nái sẽ đẻ ít con.

- Phối giống lần đầu cho lợn cái hậu bị:

Tuổi phối giống lần đầu phải đạt 7,5 - 8 tháng và khối lượng đạt từ 110 - 120 kg/con đối với lợn ngoại, 80 - 90 kg/con đối với lợn lai (nội x ngoại); lợn đã qua 1 - 2 lần động dục.

Phối giống: Không nên phối giống ở lần động dục thứ nhất mà nên phối giống ở lần thứ 2 hay 3 vì động dục lần thứ nhất cơ thể phát triển chưa hoàn chỉnh, số lượng trứng rụng ít hơn. Lợn cái hậu bị phối giống lần đầu nên cho phối giống trực tiếp.

Thời điểm phối giống thích hợp: Khi đã xác định lợn ở trạng thái "mê ì", cho phối giống lần 1. Cần phối 2 lần, lần sau cách lần đầu 10 - 12 giờ.

- Phối giống cho lợn nái rạ (lợn đã đẻ từ 2 lứa trở đi):

Lợn mẹ sau cai sữa, khoảng 3 - 7 ngày sau sẽ có hiện tượng động dục trở lại, tuy nhiên ở lợn nái rạ có thể phối giống nhân tạo không ảnh hưởng đến tỉ lệ thụ thai và số con đẻ ra.

Thời điểm phối giống thích hợp: Với lợn nái rạ khi xác định là lợn nái đang ở tình trạng mê ì, chưa phối giống ngay như ở lợn nái tơ mà sẽ phối giống (lần 1) trong vòng 10 - 12 giờ kể từ khi phát hiện mê ì và phối lần 2 sau 10 - 12 giờ kể từ lần phối 1.

Chú ý: Lợn cái hậu bị không nên nhốt gần chuồng lợn đực. Chỉ cho đực giống tiếp xúc với lợn cái hậu bị khi chúng đã ngoài 5,5 tháng tuổi và nên cho lợn đực đến chỗ nuôi hậu bị 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 15 phút.