Nuôi cá Hồi thương phẩm thành công tại xã vùng cao huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
Bắc Yên là một trong những huyện vùng cao của tỉnh Sơn La, có diện tích tự nhiên 109.936 ha, độ cao trung bình 1.000 - 1.400m, nhiệt độ trung bình 18,5 - 20 0C, là vùng có điều kiện thuận lợi để phát triển chăn nuôi và trồng trọt phục vụ đắc lực phát triển kinh tế-xã hội. Sự lựa chọn cây trồng, vật nuôi phát triển phù hợp với điều kiện của địa phương đã và đang được UBND tỉnh Sơn La và các ngành chức năng quan tâm, đầu tư. Từ sự thành công, hiệu quả kinh tế cao do nuôi cá Hồi thương phẩm tại một số tỉnh, thành trong cả nước đã được tỉnh và các ngành chức năng nhìn nhận. Để có cơ sở khoa học phục vụ phát triển nghề nuôi cá Hồi trong tỉnh, khai thác tiềm năng sẵn có của địa phương, góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp; Tạo nghề mới có giá trị kinh tế cao, ổn định nâng cao đời sống kinh tế - xã hội trong khu vực; Thực hiện Quyết định số 338/QĐ-UB ngày 10/02/2009 của UBND tỉnh Sơn La, Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Hồng Long đã tiến hành triển khai dự án: "Xây dựng mô hình nuôi cá hồi thương phẩm tại vùng cao huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La".
Dự án được triển khai tại xã Xím Vàng, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, cách trung tâm huyện 26 km. là khu vực có độ cao 1.600m so với mặt nước biển, có khí hậu Á nhiệt đới, nhiệt độ trung bình mùa hè từ 16 - 24 0C, mùa đông từ 4 - 15 0C, lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 1.500mm. Tại đây, Công ty đã xây dựng hệ thống dẫn nước và trạm xử lý nước từ các khe núi, suối chảy từ rừng già để cung cấp cho các ao nuôi cá. Bể nuôi gồm 5 ao, có tổng diện tích 1.500 m 2, độ sâu từ 1,5 - 2m, được xây dựng kiên cố: Đáy bằng bê tông cốt thép, bờ ao kè kiên cố bằng bê tông, thành ao nghiêng theo hình lòng chảo. Nguồn nước để cấp cho bể nuôi được lấy từ nước suối không bị ô nhiễm qua hệ thống ống dẫn và bể lọc, có lưu lượng chảy mạnh được thiết kế cho chảy theo vòng xoáy nhằm tăng cường oxy cho cá.
Tiếp thu kỹ thuật, công nghệ nuôi cá Hồi gồm: Xây dựng hệ thống ao nuôi; Lựa chọn cá giống; Kỹ thuật thả cá; Kỹ thuật chăm sóc; Theo dõi sinh trưởng, phát triển; Kỹ thuật phát hiện và phòng trừ bệnh. Công ty đã nhập giống cá Hồi vân của Công ty nuôi trồng thủy sản Thiên Hà. Tiêu chuẩn cá Hồi giống: Trọng lượng 10g/con; Khỏe mạnh, có màu sắc tươi sáng, đầy đủ các bộ phận cơ thể, không dị hình, bơi lội thăng bằng, mức độ đồng đều >80%, cá được xác nhận là không mang mềm bệnh truyền nhiễm, bệnh do vi khuẩn - nấm và ký sinh trùng.
Triển khai thực hiện dự án từ năm 2009 - 2010: Công ty đã xây dựng 05 mô hình nuôi cá Hồi thương phẩm, bình quân 5.060 con/mô hình. Kết quả khảo nghiệm các mô hình cho thấy: Sau khi vận chuyển, làm quen với môi trường sinh thái tại xã Xím Vàng, huyện Bắc Yên cá Hồi thích nghi rất nhanh với môi trường mới, tỷ lệ sống rất cao chiếm 98%. Thức ăn sử dụng chăn nuôi cá Hồi được Công ty nhập khẩu từ nước ngoài, gồm: Cám 1 ly, 2 ly, 3 ly, 5 ly, 7 ly. Mỗi loại cám cho ăn phù hợp với từng thời kỳ sinh trưởng của cá Hồi. Cá Hồi vân từ 3 - 4g: Cho ăn cám 1 ly; Từ 5-20 g: Cho ăn cám 2 ly; Từ 20 -100g: Cho ăn cám 3 ly; Từ 100 - 500 g: Cho ăn cám 5 ly; Từ 500g trở lên cho ăn cám 7 ly. Muối cũng được cung cấp định kỳ vào bể đủ để cung cấp các lon kim loại cần thiết, nhất là vào những ngày nắng gắt, sau mỗi đợt mưa nước đục cần bổ sung thêm nước muối loãng. Bên cạnh việc kiểm soát về nguồn nước đảm bảo nước chảy liên tục, không bị ô nhiễm, độ pH phù hợp từ 6 - 7,5, kiểm soát bệnh, kiểm soát nguồn ô xy hòa tan trong nước cần kiểm soát tốt nhiệt độ, ánh sáng. Cá Hồi là loài cá nước lạnh, ưa thích nhiệt độ thấp và bóng tối. Vì vậy, cần phải thiết kế hệ thống che chắn ánh sáng làm giảm nhiệt độ của nước đồng thời tạo ra bóng tối cho cá.
Kết quả nuôi thử nghiệm cá Hồi vân tại xã Xím Vàng, huyện Bắc Yên cho thấy cá đạt tốc độ tăng trưởng nhanh, sau 08 tháng nuôi trọng lượng bình quân đạt 1,2kg/con, chất lượng thịt ngon, được khách hàng ưa chuộng. Thành phần dinh dưỡng chính trong 100g thịt cá Hồi gồm 30,2 g chất rắn, 17,5 g protein, 20,2 g chất béo, 0,1 g đường, ngoài ra còn chứa nhiều axit béo omega-3, axit này dễ hòa tan vitamin A, D và nước hòa tan vitamin B12. Qua hai năm thực hiện dự án, với 05 mô hình sản phẩm thu được trên 40 tấn cá Hồi thương phẩm, giá bán từ 200.000 - 220.000 đ/kg (hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường); Tổng thu nhập các mô hình trên 08 tỷ. Lợi nhuận sau một năm thực hiện dự án ước đạt 03 tỷ đồng. Dự án được triển khai đã giải quyết công ăn việc làm cho lao động tại địa phương và lao động của Công ty. Công ty đã tập huấn kỹ thuật nuôi cá Hồi thương phẩm cho 30 lao động tại địa phương, trong thời gian tới Công ty sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình tại địa phương và các vùng lân cận có điều kiện tự nhiên phù hợp với đặc điểm sinh thái của cá Hồi. Đến nay, Công ty đã hoàn thiện quy trình nuôi cá Hồi thương phẩm phù hợp với điều kiện thực tế tại Sơn La và sẵn sàng chuyển giao công nghệ cho các đơn vị có nhu cầu. Vào tháng 12/2010, Hội đồng KHCN tỉnh đã tiến hành nghiệm thu Dự án, kết quả đánh giá: Xếp loại B.
Việc đưa cá Hồi vân vào nuôi thử nghiệm tại xã Xím Vàng, huyện Bắc Yên thành công đã mở ra một hướng nuôi trồng mới đem lại hiệu quả kinh tế cao cho ngành thủy sản Sơn La, giúp khai thác nguồn nước lạnh sẵn có ở vùng sâu, vùng xa, vùng cao. Phát huy lợi thế về tài nguyên, điều kiện tự nhiên, sinh thái, khu hệ thủy sản đặc hữu, huy động mọi nguồn lực để đầu tư phát triển thủy sản tạo sản phẩm hàng hóa. Hy vọng với chủ trương đúng, sự quyết tâm của các cấp, các ngành, nhà khoa học và sự mạnh dạn đầu tư của doanh nghiệp, cơ sở, nghề nuôi cá Hồi của tỉnh sẽ có những bước tiến mới, phát triển mạnh, vững chắc trong thời gian tới.
