Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ bảy, 26/04/2014 15:09 (GMT+7)

Nữ anh hùng giành giải nhà khoa học xuất sắc nhất

Nghiên cứu của bà Nguyệt đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á và thứ 12 trên thế giới thiết kế, chế tạo thành công sản phẩm này.

Làm khoa học phải mạo hiểm

Tối qua tại Nhà hát Lớn (Hà Nội), kỹ sư Nguyễn Thị Nguyệt được Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới trao thưởng WIPO cho nhà khoa học nữ xuất sắc nhất. Đây là lần thứ hai bà được vinh danh ở hạng mục này. Công trình được trao giải là máy biến áp 500KV.

Tại Lễ công bố giải thưởng ở Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam (53 Nguyễn Du, Hà Nội) diễn ra một ngày trước, nhà khoa học nữ 63 tuổi kể, bà đã đi qua một khoảng thời gian rất khó khăn khi đảm nhận công việc này, dù trước đó, bà rất thành công với việc chế tạo máy biến áp 110KV (1993), máy biến áp 220KV (2003).

Khi nhà khoa học lên ý tưởng chế tạo máy biến áp 500KV, thì bạn bà, một tiến sỹ ngành điện ở Liên Xô (cũ) bảo: “Nguyệt không làm được đâu. Đây là một nhiệm vụ rất lớn, liên quan đến nhiều phạm trù. Bọn mình tám tiến sỹ, toàn chuyên gia đầu ngành mới làm được. Một mình Nguyệt làm sao nổi”. 

Khi bản thiết kế đầu tiên được hoàn thành, đoàn chuyên gia Trung Quốc được mời sang thẩm định đã cười rồi bỏ về. Họ nói lại với người phiên dịch: “Bà Nguyệt chỉ biết máy 110KV, 220KV, chứ bà ấy không biết gì về máy 500KV”. Nhà khoa học lại cặm cụi thiết kế. Đoàn chuyên gia Nga sau đó sang thẩm định vẫn bảo “thiết kế này tốt cho tản nhiệt”, “thiết kế này tốt cho làm mát”. Nhà khoa học nữ nhận ra mình vẫn chưa làm được. Không nản lòng, bà vẫn tiếp tục.

“Trong nghiên cứu khoa học không có sự mạo hiểm thì không bao giờ thành công. Muốn khoa học phát triển phải có mạo hiểm” Kỹ sư Nguyễn Thị Nguyệt

Bà bảo làm khoa học thì phải mạo hiểm. Khi Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nói với bà “chúng tôi không bao giờ mạo hiểm bỏ ra hàng trăm tỷ đồng để làm cái không chắc chắn”, bà đã nổi khùng và nói lại “trong nghiên cứu khoa học không có sự mạo hiểm thì không bao giờ thành công. Muốn khoa học phát triển phải có mạo hiểm”.

Thời gian này bà làm việc 12-13h mỗi ngày. Có thời kỳ làm việc thâu đêm. “Tôi ăn cũng thấy, ngủ cũng thấy, mơ cũng thấy máy biến áp. 10 ngày thì có đến ba ngày mặc quần ngủ lên cơ quan”, bà kể.

Tuổi 63 vẫn miệt mài nghiên cứu

Sau hai năm nghiên cứu, máy biến áp 500KV thành công ngay lần thử nghiệm đầu tiên (máy biến áp 500KV của Liên Xô thành công ở lần thử nghiệm thứ 4). Năm 2012, sản phẩm được Chính phủ công nhận “Sản phẩm trọng điểm Quốc gia”.

Năm 2013, Hội đồng nghiệm thu khoa học cấp Nhà nước đánh giá tính hiệu quả, tính kinh tế và tính ứng dụng của đề tài nghiên cứu vào loại xuất sắc. Sản phẩm rẻ hơn hàng nhập khẩu 30 tỷ đồng/chiếc, giúp tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên của Đông Nam Á và thứ 12 trên thế giới thiết kế, chế tạo thành công sản phẩm này.

Các sản phẩm nghiên cứu trước đó của kỹ sư Nguyệt như máy biến áp 110KV, 220KV cũng giúp tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng. Bà được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vì những cống hiến cho ngành điện Việt Nam.

Tốt nghiệp khoa Điện, trường Đại học Bách khoa Hà Nội năm 1975, bà Nguyệt về công tác tại Nhà máy Sửa chữa Thiết bị điện Đông Anh, nay là Tổng Công ty Thiết bị Điện Đông Anh. Ở tuổi 63, về hưu gần chục năm nay, nhưng bà vẫn miệt mài nghiên cứu. Bà đang tiến hành cải tiến máy biến áp 500KV.

Ngoàira, nhà khoa học nữ còn vẽ tranh, làm thơ như một phần không thể thiếu của cuộc sống. “Tranh thủ làm trước khi lên lão”, bà cười khi được phóng viên hỏi về những dự định nghiên cứu tiếp theo.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.