Ninh Bình: Bệnh đậu dê tái phát

Phát dịch vì chưa có văcxin

“Bệnh đậu dê xuất hiện ở Tam Điệp, Ninh Bình”- thông tin đó không làm các nhà thú y ngạc nhiên, bởi từ đầu năm đến nay đã từng có một vài vụ dịch lớn xảy ra. Đáng chú ý nhất là đàn dê ở Nga S ơn, Thanh Hoá đã bị tấn công “hết l ượt”. Ng ười dân hoang mang vì từ tr ước đến nay, gần nh ưViệt Nam không hề xuất hiện căn bệnh này, mặc dù thế giới đã phát hiện từ lâu. Theo ông Nguyễn Văn Cảm, phó giám đốc Trung tâm chẩn đoán thú y trung ương, cho tới năm 2004 chúng ta mới xác nhận ca mắc bệnh đậu dê đầu tiên, ở Cao Bằng. Đặc điểm của đàn dê là nuôi chăn thả, kiếm ăn dọc theo các vùng núi đá, nên bệnh đậu dê cũng men theo địa hình này mà lây lan sang các vùng lân cận: Lào Cai, Bắc Giang, Hải D ương, Hà Tây, Hà Nam… Năm đó, tỷ lệ dê chết do căn bệnh này lên đến kỷ lục: 70-80%, sau khoảng 1 tuần ủ và phát bệnh!

Điều đáng lo ngại là hiện ở Việt Nam ch ưa có văcxin phòng bệnh đậu dê. Theo TS Cảm, vào năm 2004, khi phát hiện những ổ dịch mới, Cục Thú y đã yêu cầu Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn nhập văcxin từ n ước ngoài về, và Bộ cũng đã giao cho một số công ty thuộc Bộ làm việc đó. Nh ưng vì tính tổng số cả đàn dê ở n ước ta cũng chỉ khoảng 1 triệu con, việc nhập về 1 triệu liều văcxin là “không bõ” nên cho đến thời điểm này, vẫn ch ưa có công ty nào kinh doanh văcxin đậu dê. Nghe nói họ đang hứa hẹn là trong tháng 8 này sẽ có văcxin nhập từ Trung Quốc.

Rất may là cho đến nay, ở Việt Nam cũng nh ưtrên thế giới ch ưa ghi nhận sự biến thể của virus đậu dê. Các nhà chuyên môn cũng khẳng định là rất ít có nguy c ơnày, bởi virus đậu dê có những đặc thù riêng, không giống nh ưvirus cúm gà.

Hiện cũng ch ưa có ph ương pháp nào điều trị cho đàn dê bị bệnh. Cục thú y chỉ h ướng dẫn cho ng ười nuôi dê, khi xảy ra dịch phải diệt những con bệnh nặng, cách ly những con bệnh, tiêu độc sát trùng khu vực chăn nuôi, kiểm soát vận chuyển không cho dê bệnh đi từ vùng này sang vùng khác. Tuy nhiên, các nhà chuyên môn cũng khẳng định, những việc trên rất khó thực hiện, nhất là việc kiểm soát đàn dê, bởi dê được nuôi trong núi, tự đi ăn, tự kiếm đ ường về, không thể kiểm soát nổi.

Thịt dê có an toàn?

Trong y văn thế giới ch ưa ghi lại chuyện con ng ười mắc virus đậu dê do ăn phải thịt dê mắc bệnh. Tuy nhiên, cũng không thể l ơi là với nguy c ơnày. Về nguyên tắc, hễ động vật có bệnh là thiếu an toàn, con ng ười không nên ăn. Ch ưa kể dê là món chế biến đơn s ơ, chủ yếu là ăn tái, ăn sống (tiết canh), do đó không thể nói là an toàn được. Hiện Cục Thú y khuyến cáo là không nên ăn những con dê ốm, bởi tr ước hết đây là thực phẩm kém chất l ượng, không còn giá trị dinh d ưỡng. Và cũng không ai dám khẳng định, khi còn virus tồn tại trong thịt dê thì sẽ không có những độc lực tiềm ẩn, có thể tồn d ưlâu dài và gây bệnh cho con ng ười một cách âm thầm? Đó là ch ưa kể, khi virus đậu dê tiềm ẩn, l ưu cữu một thời gian dài trong c ơthể dê sẽ làm hệ miễn dịch bị suy yếu, dê dễ mắc những căn bệnh khác nguy hiểm. Ai dám khẳng định những căn bệnh đó không làm ảnh h ưởng đến sức khỏe của những thực khách khoái khẩu món dê?

TS Nguyễn Tiến Dũng- Trưởng Bộ môn siêu vi trùng, Viện Thú y:

Có nhiều bệnh từ dê lây sang người

Rất may là cho đến nay chúng ta ch ưa ghi nhận tr ường hợp nào mắc bệnh đậu trên ng ười do lây lan từ dê (riêng virus đậu từ động vật lây sang ng ười tr ước nay chỉ được xác nhận là virus đậu khỉ). Nh ưng thịt dê cũng là nguy c ơtiềm ẩn gây ra một số bệnh cho con ng ười, đặc biệt nguy hiểm là bệnh nhiệt thán do virus nhiệt thán gây nên. Vì thế, hễ khi con dê bị ốm, vì bất kể lý do gì, chúng ta không nên làm thịt ăn, bán, vì đó là một mầm bệnh rất nguy hiểm.

Đậu dê là một căn bệnh rất dễ chẩn đoán vì trên khắp da của dê nổi rất nhiều mụn: mõm, tai, bụng, chân, bẹn, hậu môn. Nếu nhẹ, những mụn n ước này sẽ tự vỡ ra rồi đóng vảy và tự khỏi. Còn nếu nặng, bệnh sẽ bị kế phát: tại chỗ tổn th ương, các vi khuẩn khác có c ơhội sẽ xâm nhập vào gây nhiễm trùng, lên mủ, hôi thối. Tuy nhiên, thể bệnh ngoài da th ường không làm dê chết nhiều bằng thể nội tạng: nếu các mụn n ước này lan vào phổi thì những khi thời tiết thay đổi, dê sẽ bị viêm phổi kế phát.

Ông Nguyễn Văn Cảm cho biết, ngày 5/8, đoàn cán bộ của Trung tâm chẩn đoán thú y TW đã đến trại tạm giam Bình S ơn (Đông S ơn, Tam Điệp, Ninh Bình) để thị sát về tình hình dịch bệnh đậu dê. Thực tế cho thấy, trong đàn dê gồm 66 con, có 4 con bị ốm, 2 con đã được thả và không tìm thấy. Nhiều khả năng chúng đã chết trong vùng đồi núi xung quanh. Đoàn công tác đã tiến hành mổ khám một trong hai con còn lại để lấy mẫu bệnh phẩm về xét nghiệm tại Trung tâm. Kết quả xét nghiệm d ương tính cho phép khẳng định đúng là bệnh đậu dê. Được biết, tại địa ph ương này, bệnh đậu dê đã xuất hiện từ năm 2004, nh ưng riêng đàn dê tại trại Bình S ơn thì bây giờ mới bị bệnh.

Nguồn: KH&ĐS, Số 64 Thứ sáu 11/8/2006