Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 24/06/2008 23:56 (GMT+7)

Nikolai Pirogov, người khai sáng ngành phẫu thuật Nga

Đó là lời của người thầy thuốc Nga vĩ đại: Nikolai Pirogov. Ông sinh ngày 13/11/1810 tại Matxơva trong một gia đình đông con. Hồi nhỏ ông học trong trường tư thục của Krjazhev. Còn giúp ông học lên cao là giáo sư Mukhin của Trường đại học tổng hợp Matxcơva, một người bạn thân của gia đình. Giáo sư phát hiện ra những năng khiếu của cậu bé Pirogov và đã kèm cặp riêng cậu. Năm 14 tuổi, bằng cách khai tăng thêm 2 tuổi, ông đã thi đỗ vào khoa y học của Trường đại học Tổng hợp Matxcơva. Ông theo học một cách dễ dàng. Ngoài ra ông còn phải làm thêm để kiếm tiền giúp đỡ gia đình. Cuối cùng ông đã xin được chân trợ lý giải phẫu trong phòng mổ xác. Chính công việc này đã cho ông những kinh nghiệm vô giá và làm cho ông tin rằng ông phải trở thành một thầy thuốc mổ xẻ. Ở tuổi 26, ông được phong hàm giáo sư và phụ trách bệnh viện phẫu thuật thực hành của trường đại học...

Năm 1841, Pirogov được mời đến Viện hàn lâm phẫu thuật y học ở Saint Peterburg, nơi ông được phong danh hiệu Viện sĩ thông tấn (1846) và công tác gần 15 năm cho đến lúc nghỉ hưu. Tại đây, ông đã xây dựng Viện giải phẫu đầu tiên của nước Nga.

Trong một thời hạn ngắn, Pirogov đã viết được những công trình khoa học có giá trị về giải phẫu học cho các thầy thuốc ngoại khoa. Ông đã hoàn thành cuốn Giải phẫu học định khu. Năm 1837-1838, ông cho xuất bản bộ Atlas, trong đó cung cấp tất cả những kiến thức cần thiết cho nhà phẫu thuật để trong lúc mổ kịp thời tìm thấy một cách chính xác và thắt lại bất cứ một động mạch nào. Ông cũng đề xuất những quy tắc mà nhà phẫu thuật phải áp dụng khi đưa dao mổ từ phía ngoài vào bên trong cơ thể mà không làm thương tổn đến các mô. Những công trình nghiên cứu của ông đã trở thành cơ sở căn bản của toàn bộ sự phát triển về sau này của khoa phẫu thuật.

Một trong những công trình đáng kể nhất của Pirogov là "Giải phẫu phẫu thuật các thân động mạch và các cân bị xơ".Trước Pirogov, các cân hầu như chưa được nghiên cứu tới: người ta chỉ biết có những tấm hình sợi bị xơ, những màng bọc các nhóm cơ riêng biệt, người ta nhìn thấy chúng khi mổ xác, vấp phải chúng trong lúc mổ, người ta dùng dao rạch ra nhưng coi chúng chả có ý nghĩa gì. Pirogv bắt đầu từ một nhiệm vụ rất khiêm tốn: ông bắt tay vào việc nghiên cứu hướng của các màng cân. Sau khi hiểu được cái riêng, đường đi của từng cân, ông đi tới cái chung và rút ra những quy luật nhất định về vị trí của các cân có liên quan đến những mạch máu, những cơ, những dây thần kinh ở gần đó, ông đã khám phá ra những quy luật giải phẫu nhất định.

Năm 1853, khi cuộc chiến tranh Nga - Thổ Nhĩ Kỳ ở Crưmê nổ ra, những lời đồn đại về các chiến binh anh dũng bảo vệ Sevastopol đã lan truyền khắp nước. Pigorov đã tình nguyện ra mặt trận và được điều động vào phục vụ trong quân đội tác chiến. Nhiều bác sĩ và các sinh viên y khoa cũng noi gương ông ra hỏa tuyến. Pirogov làm việc suốt ngày đêm để cứu các anh hùng Sevastopol . Trong chiến tranh, các bác sĩ thường buộc phải cắt cụt tay, chân của thương binh, thậm chí trong những trường hợp gãy xương đơn giản. Pirogov là người đầu tiên áp dụng phương pháp bó bột. Ông đã cứu thoát được nhiều người lính và sĩ quan khỏi bị tàn phế. Những kinh nghiệm quý báu thu hoạch trong chiến dịch Sevastopol, Pirogov đã trình bày trong 4 công trình kinh điển viết về phẫu thuật dã chiến; những công trình này cũng là cơ sở của toàn bộ việc cứu chữa y tế cho các thương binh trên chiến trường. Nikolai Ivanovich Pirogov quả thật đã được xem là cha đẻ của khoa phẫu thuật Nga.

Một ca phẫu thuật do các thầy thuốc người Nga thực hiện.
Một ca phẫu thuật do các thầy thuốc người Nga thực hiện.
Ngày 14/2/1847 là một ngày đáng nhớ không chỉ trong lịch sử y khoa mà còn của cả trong lịch sử loài người. Vào ngày đó lần đầu tiên một ca mổ lớn có gây mê toàn phần bằng ête đã đượctiến hành. "Những ước mơ hoàn hảo mà trước đây thôi vẫn được xem là viển vông hão huyền thì nay đã biến thành hiện thực: việc gây mê toàn phần đã được thực hiện -Pirogov viết -các cơ được thả lỏng, các phản xạ biến mất... Bệnh nhân chìm sâu vào giấc ngủ mất cảm giác".

Pigorov quay trở lại kinh đô Peterburg với tư cách là người chiến thắng. Đến nghe những bài giảng của ông về phẫu thuật không chỉ có các bác sĩ, các sinh viên y khoa mà còn có nhiều sinh viên của cáctrường đại học khác, các nhà văn, các quan chức, các quân nhân, các kỹ sư, các họa sĩ... Ông được giới thiệu trên báo chí. Những buổi thuyết trình của ông được so sánh với những buổi biểu diễn của nữdanh ca nổi tiếng của Ý thời đó là Angélique Catalani, bởi lẽ bài nói của ông về các đường rạch, các đường khớp, về chứng viêm mủ và về hậu quả mổ... vang lên như một khúc thánh ca. Ít lâu sau ôngđược bổ nhiệm làm Giám đốc nhà máy y cụ. Bây giờ ông có điều kiện sáng chế ra các dụng cụ mà bất cứ một thầy thuốc ngoại khoa nào cũng có thể dùng để tiến hành phẫu thuật một cách chính xác và nhanhgọn.

Một trong những sự kiện lớn lao trong đời Pirogov là việc dự án của ông về Viện giải phẫu đầu tiên trên thế giới được Nga hoàng phê duyệt. Ở thời Pirogov, người ta vẫn còn chưa biết rằng các vi khuẩncó thể lây truyền từ người này qua người khác. Các thầy thuốc chưa thể hiểu rằng, do đâu mà có sự mưng mủ của vết thương sau khi mổ. Trong Viện giải phẫu này, nhà phẫu thuật Nga đại tài bắt đầu ápdụng các chất khử trùng. Những người bị thương được Pirogov điều trị rất ít khi bị nhiễm trùng. Tháng 5/1881, Matcơva đã long trọng kỷ niệm 50 năm hoạt động khoa học và xã hội của Pirogov. Nhân dịpnày ông được phong danh hiệu "Công dân danh dự của thành phố Matxcơva".

Trước khi mất ít lâu, Pirogov còn có thêm một phát minh nữa - ông đã đề xuất một phương pháp ướp xác hoàn toàn mới đối với người chết.

Và cho đến nay, trong thánh đường của làng Vishnja, khách thập phương có thể tận mắt chiêm ngưỡng thi hài của chính Pirogov được ướp theo phương pháp của ông.

Nguồn: khoahoc.com.vn (07/05/08)

Xem Thêm

Tin mới

GS.VS. Châu Văn Minh được trao tặng Huân chương Độc lập
Chiều ngày 3/4, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chủ trì buổi Lễ trao tặng các danh hiệu cao quý của Đảng và Nhà nước. GS.VS. Châu Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII, Bí thư Đảng ủy VUSTA đã được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Ba. Đây là phần thưởng cao quý ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc của ông cho sự nghiệp khoa học và xây dựng đất nước.
Hội Tự động hóa Việt Nam tham dự CMES Shanghai 2026, tăng cường kết nối giao thương quốc tế
Từ ngày 23 đến 26/3/2026, tại Thượng Hải, Trung Quốc, Triển lãm Quốc tế Máy công cụ và Công nghệ chế tạo CMES Shanghai 2026 đã diễn ra sôi động, thu hút sự tham gia của đông đảo doanh nghiệp và chuyên gia trong lĩnh vực cơ khí chế tạo, tự động hóa và sản xuất thông minh trên toàn cầu.
Công bố Quyết định của Bộ Chính trị về công tác tổ chức và cán bộ
Sáng 1/4, tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức hội nghị công bố Quyết định của Bộ Chính trị về công tác tổ chức và cán bộ đối với 5 cơ quan. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự hội nghị. Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư trao các quyết định và phát biểu ý kiến chỉ đạo.
Tổng Bí thư Tô Lâm trao Huân chương Quân công hạng nhất và Huy hiệu Đảng tặng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo
Chiều 30/3, tại trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã dự lễ trao Huân chương Quân công hạng nhất và Huy hiệu Đảng tặng Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ.
Đổi mới công tác tư vấn, phản biện: “Chìa khóa” để phát huy vai trò của đội ngũ trí thức
Giới chuyên môn nhận định, chuyển đổi số và AI sẽ tạo bước đột phá cho công tác tư vấn, phản biện nhờ sự giao thoa giữa trí tuệ chuyên gia, sức mạnh dữ liệu cùng các công cụ phân tích hiện đại. Tuy nhiên, thực tế hoạt động tư vấn phản biện hiện chưa theo kịp yêu cầu, đòi hỏi cấp thiết phải làm chủ các nền tảng số và phương pháp phân tích hiện đại để thu hẹp khoảng cách giữa tiềm năng và thực tiễn.
Hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển kinh tế tư nhân ở Hải Phòng trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước”
Ngày 27/3/2026, tại Trường Đại học Hải Phòng đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề: “Phát triển kinh tế tư nhân ở Hải Phòng trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước”. Hội thảo do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố, Trường Đại học Hải Phòng, Đại học Phenikaa, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đồng tổ chức.
Phú Thọ: Hội nghị tuyên truyền pháp luật và kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp
Ngày 28/3/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ phối hợp với Hội Luật gia tỉnh tổ chức Hội nghị tuyên truyền pháp luật và kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Đắk Lắk: Ths. Đoàn Văn Thanh và Ths. Lê Văn Dần được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội
Chiều ngày 26/3/ 2026, tại Hội trường cơ quan, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh (Liên hiệp Hội) Đắk Lắk đã tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành (mở rộng) với ba nội dung: Thực hiện quy trình công tác cán bộ; Sơ kết công tác quý I, triển khai nhiệm vụ công tác quý II và Trao quyết định công nhận tổ chức thành viên mới.
Gia Lai: Đánh giá kết quả bước đầu thực hiện Dự án Sa nhân tím
Ngày 25/3/2026, xã Bình Phú, tỉnh Gia Lai, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Gia Lai phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội nghị sơ kết giữa kỳ Dự án “Hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu cây dược liệu sa nhân dưới tán rừng cho cộng đồng dân tộc thiểu số góp phần cải thiện sinh kế người dân, bảo tồn hệ sinh thái rừng, thích ứng biến đổi khí hậu tại xã Bình Phú, tỉnh Gia Lai”.
Hội Điều dưỡng Hải Phòng nâng cao chất lượng điều dưỡng, hướng tới sự hài lòng người bệnh
Ngày 25/3/2026, tại Bệnh viện Kiến An, Hội Điều dưỡng thành phố Hải Phòng tổ chức Đại hội Đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Đại hội đánh dấu bước chuyển quan trọng sau khi hợp nhất Hội Điều dưỡng Hải Phòng và Hội Điều dưỡng Hải Dương trước đây, tạo nền tảng thống nhất, đồng bộ trong phát triển công tác điều dưỡng trên địa bàn thành phố.