Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 26/12/2005 23:39 (GMT+7)

Những câu chuyện khoa học hàng đầu 2005

1. Trong thế giới công nghệ nano

Trong thế giới công nghệ nano, các kỹ sư đã tạo ra những cỗ máy tí hon trong năm 2005. Các nhóm nghiên cứu khác nhau đã tạo ra những chiếc ôtô, robot, tủ lạnh và bút máy nhỏ nhất thế giới.

Hy vọng của họ là những cố máy này, vô hình đối với mắt thường, một ngày nào đó sẽ được sử dụng để đưa thuốc vào tế bào nhằm phá huỷ tế bào ung thư hoặc chữa bệnh. Trong một diễn biến mới, các nhà khoa học đã tích hợp vi khuẩn với máy móc lần đầu tiên, tạo ra những loại vi khuẩn mạ vàng, dò được độ ẩm.

2.Thế giới đang nóng lên

Chúng ta có thể ngừng tranh cãi về việc liệu khí hậu có đang thay đổi hay không. Hiện có rất nhiều bằng chứng, từ việc các sông băng đang thu hẹp, các mũ băng ở vùng cực tan chảy và nước biển tăng gấp hai lần so với mức kỷ nguyên tiền công nghiệp. Cách thức di cư và giao phối của động vật đang thay đổi. 2005 là năm nóng nhất, khô nhất và nhiều bão nhất. Câu hỏi lớn là tự nhiên đã gây ra bao nhiêu phần trăm của xu hướng này và khí thải nhà kính đóng góp bao nhiêu.

Trong khi đó một loạt nghiên cứu đã đưa ra dự báo ảm đạm: chắc chắn nhiệt độ tiếp tục tăng và các đường bờ biển sẽ bị ngập trong thế kỷ tới. Thế giới cũng sẽ gánh chịu những cơn bão mạnh hơn, hạn hán khốc liệt hơn, bệnh dị ứng tăng vọt,mùa hè ở Bắc Cực không còn băng...Trước thực trạng này, hơn 150 quốc gia tham dự Hội nghị về thay đổi khí hậu đã cam kết giải quyết vấn đề này song vẫn không có sự tham gia của Mỹ.

3.Tự vệ trước thiên thạch

Bắn phá Tempel 1
Bắn phá Tempel 1
Một ngày nào đó con người sẽ phải đối phó với một tiểu hành tinh hoặc sao chổi đang trên đường lao vào Trái đất. Trong trường hợp tồi tệ nhất, chúng sẽ huỷ diệt nền văn minh hoặc chí ít cũngtàn phá một thành phố nào đó. Những vụ va chạm lớn đã xảy ra trước đây và sẽ còn nhiều vụ nữa. Tuy nhiên, con người chưa biết nhiều về các tiểu hành tinh cũng như cấu trúc của chúng để lên kế hoạchlàm chệch hướng hoặc phá huỷ.

Một bước ngoặt lớn đã xảy ra khi phi thuyền Deep Impact của NASAphóng một viên đạn đồng vào sao chổi Tempel 1vào ngày 4/7. Trong khi đó, một nhóm các phi hành gia và nhà khoa học đã hối thúc NASA thăm dò tiểu hành tinh Apophis - thiên thể có khả năng va chạm với Trái đất trong vài chục năm nữa. Phản ứng của NASA: có thể phóng phi thuyền thăm dò song chúng ta vẫn còn nhiều thời gian để làm chệch hướng Apophis nếu quan sát cho thấy chắc chắn nó sẽ lao vào Trái đất.

4. Dấu hiệu của sự sống trên Hoả tinh

Câu chuyện này đưa chúng ta trở lại năm 2004 và nghe có vẻ như là một bí ẩn mà sẽ làm các nhà khoa học bối rối trong nhiều năm tới. Đầu năm 2005, các nhà thiên văn châu Âu cho biết không khí trên Hoả tinh dường như có một ít methane. Có lẽ đây là loại khí do các vi trùng sống ở gần bề mặt hành tinh này tạo ra. Mới đây, họ làm cho quan điểm trên mạnh hơn với bằng chứng mới vềcác khối băng bị chôn vùiở những vùng có methane. Băng có thể cung cấp nguồn nước lỏng quý giá, cần để hỗ trợ cho sinh vật. Tuy nhiên, các nhà khoa học khác thì cho rằng lập luận trên mang tính suy đoán.

5.Phát hiện hành tinh ngoài Thái dương hệ

Các nhà thiên văn mong đợi tìm ra nhiều hành tinh có kích cỡ bằng Trái đất, tồn tại quanh những ngôi sao khác. Tuy  nhiên, công nghệ hiện chưa thể phát hiện được những thiên thể nhỏ như vậy. Đẩy lùi giới hạn của những phương pháp hiện nay, các nhà nghiên cứu đã dò thấymột hành tinh có khối lượng chỉ bằng 7,5 lần Trái đất, đang di chuyển quanh một ngôi sao. Họ cho rằng hành tinh này có cấu tạo toàn bằng đá. 2005 đánh dấu 10 năm kể từ khi phát hiện ra hành tinh đầu tiên ngoài Thái dương hệ. Cho tới nay, giới thiên văn đã tập hợp được đủ dữ liệu về khoảng 150 hành tinh.

6.Giải mã phần mềm của sự sống

Tinh tinh
Tinh tinh
2005 là một năm tuyệt vời đối với lĩnh vực giải mã gien. Các nhà khoa học đã giải mã được ADN của tinh tinh, họ hàng thân thiết nhất của con người. Những kết quả nghiên cứu như vậy đang trởnên quen thuộc tới mức không mấy ai chú ý tới sự kiện bộ gien lúa cũng được giải mã. Giờ giới khoa học đang nghiên cứu ADN của người và họ tiết lộ các cặp sinh đôi giống hệt nhau thực ra không hoàn toàn giốnghệt. Các nhà nghiên cứu khác thì thông báo khoảng 9% gien người đang tiến hoá nhanh.

7.Hướng tới sự bất tử

Nhà nghiên cứu  lập dị Aubrey de Gray cho rằng có thể ngăn chặn được tuổi già. Ông cũng là người điều hành Giải thưởng chuột Methuselah. Mục đích của giải thưởng này là thúc đẩy những tiến bộ trong việc kéo dài tuổi thọ của chuột, từ đólàm chậm lại sự lão hoá của con người. Ngân quỹ của Giải thưởng đã vượt quá 1 triệu đôla trong năm 2005.

Một nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng việc tích tụ các ADN đột biến gây ra lão hoá ở chuột. Một nghiên cứu khác phát hiện kích thích một gien nhất định ở chuột dường như có tác dụng trì hoãn quá trình suy yếu xương, tắc nghẽn động mạch và mất cơ. Y học hiện đại cũng đang giúp con người tăng tuổi thọ. Ray Kurzweil, một nhà khoa học máy tính dự định sống lâu trăm tuổi bằng cách uống 250 loại chất bổ sung cũng như uống nhiều nước kiềm và trà xanh.

8.Tái tạo con người

Các nhà khoa học đã làm cho khỉ sử dụng ý nghĩ để điều khiển một cánh tay máy thông qua một máy tính gắn với não. Nghiên cứu cho thấy lũ khỉ đã coi thiết bị này như là một bộ phận cơ thể tự nhiên. Trong khi đó, quân đội Mỹ cho biết sẽ ưu tiên chế tạo chân tay giả. Các nhà khoa học khác thì đang tập trung chế tạo mắt điện tử.... Tuy vậy, những nghiên cứu này đã bị lu mờ bởica ghép mặt đầu tiên trên thế giới, được tiến hành tại Pháp.

9. Sự ra đời của lỗ đen

Vụ nổ cách đây 2,2 tỷ năm (mô phỏng)
Vụ nổ cách đây 2,2 tỷ năm (mô phỏng)
Trong năm 2005, ánh sáng từ một vụ nổ cách đây 2,2 tỷ năm tới được Trái đất. Một loạt kính thiên văn mặt đất và vũ trụ đã dò thấy và giám sát thứ ánh sáng này. Các nhà khoa học nghi ngờ họ đãnhìn thấy sự ra đời của một lỗ đen, đúng như nó đã xảy ra cách đây 2,2 tỷ năm. Vụ nổ xảy ra khi hai ngôi sao neutron hợp nhất với nhau.

10.Siêu bão trở thành hiện thực

Mùa bão bận rộn nhất trong lịch sử đã ghi nhận cơn bão mạnh nhất ở Đại Tây dương. Trong khi đó các nhà khoa học đã cung cấp bằng chứng vững chắc đầu tiên:sự ấm lên của Trái đất có lẽ là tác nhân tạo ra những cơn bão mạnh hơn. Có nhiều cơn bão mạnh nhưng đáng nhớ nhất và hãi hùng nhất vẫn làbão Katrina. Katrina đổ bộ vào nước Mỹ và tàn phá New Orleans. Sức mạnh của thiên nhiên đã buộc các nhà chức trách và giới khoa học đánh giá lại sự chuẩn bị của con người đối với thiên tai.    

Nguồn: vnn.vn 20/12/2005.

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng nhận danh hiệu Giáo sư danh dự Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga
Sáng 30/4/2026, tại Trường Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga (MPEI), TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA đã vinh dự đón nhận danh hiệu Giáo sư danh dự của MPEI. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng là công dân đầu tiên của Việt Nam được trao tặng danh hiệu Giáo sư tại MPEI, đứng trong bảng danh dự cùng với các nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới.
51 năm thống nhất đất nước: Khơi thông nguồn lực tri thức trong kỷ nguyên mới
Thông tấn xã Việt Nam giới thiệu bài phỏng vấn với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) về vai trò của lực lượng trí thức và những giải pháp đột phá để hiện thực hóa khát vọng hùng cường vào năm 2030 và 2045.
Phát huy vai trò nòng cốt của trí thức KH&CN tỉnh Cà Mau
Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tổ chức thành công thực sự đã mở ra một không gian mới để hội tụ sức mạnh, tâm huyết và trí tuệ của đội ngũ trí thức tỉnh nhà, định hình con đường kiến tạo và phát triển trong kỷ nguyên mới của đất nước.
Công bố Quyết định bổ nhiệm Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Tri thức
Ngày 28/4, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội nghị Công bố quyết định về công tác cán bộ. Tại hội nghị, TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA đã trao Quyết định bổ nhiệm bà Bùi Thị Thu Hằng, Phó Giám đốc phụ trách, Phó Tổng biên tập NXB Tri thức giữ chức vụ Giám đốc, Tổng biên tập NXB Tri thức.
Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tổ chức Hội nghị Ban Thường vụ - Ban Chấp hành tháng 4/2026
Ngày 28/4, tại Hà Nội, Đảng bộ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) tổ chức Hội nghị Ban Thường vụ - Ban Chấp hành nhằm đánh giá kết quả công tác, đồng thời triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác xây dựng Đảng và chuẩn bị cho Đại hội LHHVN nhiệm kỳ mới.
Nâng tầm sức mạnh văn hóa vùng Đất Tổ - Động lực quan trọng cho phát triển bền vững
Phát triển văn hóa và con người là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh bền vững. Quan điểm đó tiếp tục được khẳng định mạnh mẽ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nghị quyết nhấn mạnh văn hóa phải thấm sâu vào đời sống xã hội, gắn kết hài hòa với chính trị, kinh tế, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng dự Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cà Mau lần thứ I
Ngày 23/4, Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng chúc mừng, đánh giá cao những nỗ lực rất lớn của Liên hiệp Hội tỉnh, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh TVPB, ĐMST&CĐS, lan tỏa tri thức KH&CN, phục vụ trực tiếp đời sống người dân địa phương.
Tuyên Quang: Thúc đẩy năng lực triển khai năng lực hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS trong sinh viên
Ngày 21/4, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (KH&KT) tỉnh Tuyên Quang phối hợp với Trường Cao đẳng Tuyên Quang tổ chức Hội thảo tập huấn, phổ biến kiến thức “Thúc đẩy năng lực triển khai hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sinh viên” bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.