Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 26/12/2005 23:39 (GMT+7)

Những câu chuyện khoa học hàng đầu 2005

1. Trong thế giới công nghệ nano

Trong thế giới công nghệ nano, các kỹ sư đã tạo ra những cỗ máy tí hon trong năm 2005. Các nhóm nghiên cứu khác nhau đã tạo ra những chiếc ôtô, robot, tủ lạnh và bút máy nhỏ nhất thế giới.

Hy vọng của họ là những cố máy này, vô hình đối với mắt thường, một ngày nào đó sẽ được sử dụng để đưa thuốc vào tế bào nhằm phá huỷ tế bào ung thư hoặc chữa bệnh. Trong một diễn biến mới, các nhà khoa học đã tích hợp vi khuẩn với máy móc lần đầu tiên, tạo ra những loại vi khuẩn mạ vàng, dò được độ ẩm.

2.Thế giới đang nóng lên

Chúng ta có thể ngừng tranh cãi về việc liệu khí hậu có đang thay đổi hay không. Hiện có rất nhiều bằng chứng, từ việc các sông băng đang thu hẹp, các mũ băng ở vùng cực tan chảy và nước biển tăng gấp hai lần so với mức kỷ nguyên tiền công nghiệp. Cách thức di cư và giao phối của động vật đang thay đổi. 2005 là năm nóng nhất, khô nhất và nhiều bão nhất. Câu hỏi lớn là tự nhiên đã gây ra bao nhiêu phần trăm của xu hướng này và khí thải nhà kính đóng góp bao nhiêu.

Trong khi đó một loạt nghiên cứu đã đưa ra dự báo ảm đạm: chắc chắn nhiệt độ tiếp tục tăng và các đường bờ biển sẽ bị ngập trong thế kỷ tới. Thế giới cũng sẽ gánh chịu những cơn bão mạnh hơn, hạn hán khốc liệt hơn, bệnh dị ứng tăng vọt,mùa hè ở Bắc Cực không còn băng...Trước thực trạng này, hơn 150 quốc gia tham dự Hội nghị về thay đổi khí hậu đã cam kết giải quyết vấn đề này song vẫn không có sự tham gia của Mỹ.

3.Tự vệ trước thiên thạch

Bắn phá Tempel 1
Bắn phá Tempel 1
Một ngày nào đó con người sẽ phải đối phó với một tiểu hành tinh hoặc sao chổi đang trên đường lao vào Trái đất. Trong trường hợp tồi tệ nhất, chúng sẽ huỷ diệt nền văn minh hoặc chí ít cũngtàn phá một thành phố nào đó. Những vụ va chạm lớn đã xảy ra trước đây và sẽ còn nhiều vụ nữa. Tuy nhiên, con người chưa biết nhiều về các tiểu hành tinh cũng như cấu trúc của chúng để lên kế hoạchlàm chệch hướng hoặc phá huỷ.

Một bước ngoặt lớn đã xảy ra khi phi thuyền Deep Impact của NASAphóng một viên đạn đồng vào sao chổi Tempel 1vào ngày 4/7. Trong khi đó, một nhóm các phi hành gia và nhà khoa học đã hối thúc NASA thăm dò tiểu hành tinh Apophis - thiên thể có khả năng va chạm với Trái đất trong vài chục năm nữa. Phản ứng của NASA: có thể phóng phi thuyền thăm dò song chúng ta vẫn còn nhiều thời gian để làm chệch hướng Apophis nếu quan sát cho thấy chắc chắn nó sẽ lao vào Trái đất.

4. Dấu hiệu của sự sống trên Hoả tinh

Câu chuyện này đưa chúng ta trở lại năm 2004 và nghe có vẻ như là một bí ẩn mà sẽ làm các nhà khoa học bối rối trong nhiều năm tới. Đầu năm 2005, các nhà thiên văn châu Âu cho biết không khí trên Hoả tinh dường như có một ít methane. Có lẽ đây là loại khí do các vi trùng sống ở gần bề mặt hành tinh này tạo ra. Mới đây, họ làm cho quan điểm trên mạnh hơn với bằng chứng mới vềcác khối băng bị chôn vùiở những vùng có methane. Băng có thể cung cấp nguồn nước lỏng quý giá, cần để hỗ trợ cho sinh vật. Tuy nhiên, các nhà khoa học khác thì cho rằng lập luận trên mang tính suy đoán.

5.Phát hiện hành tinh ngoài Thái dương hệ

Các nhà thiên văn mong đợi tìm ra nhiều hành tinh có kích cỡ bằng Trái đất, tồn tại quanh những ngôi sao khác. Tuy  nhiên, công nghệ hiện chưa thể phát hiện được những thiên thể nhỏ như vậy. Đẩy lùi giới hạn của những phương pháp hiện nay, các nhà nghiên cứu đã dò thấymột hành tinh có khối lượng chỉ bằng 7,5 lần Trái đất, đang di chuyển quanh một ngôi sao. Họ cho rằng hành tinh này có cấu tạo toàn bằng đá. 2005 đánh dấu 10 năm kể từ khi phát hiện ra hành tinh đầu tiên ngoài Thái dương hệ. Cho tới nay, giới thiên văn đã tập hợp được đủ dữ liệu về khoảng 150 hành tinh.

6.Giải mã phần mềm của sự sống

Tinh tinh
Tinh tinh
2005 là một năm tuyệt vời đối với lĩnh vực giải mã gien. Các nhà khoa học đã giải mã được ADN của tinh tinh, họ hàng thân thiết nhất của con người. Những kết quả nghiên cứu như vậy đang trởnên quen thuộc tới mức không mấy ai chú ý tới sự kiện bộ gien lúa cũng được giải mã. Giờ giới khoa học đang nghiên cứu ADN của người và họ tiết lộ các cặp sinh đôi giống hệt nhau thực ra không hoàn toàn giốnghệt. Các nhà nghiên cứu khác thì thông báo khoảng 9% gien người đang tiến hoá nhanh.

7.Hướng tới sự bất tử

Nhà nghiên cứu  lập dị Aubrey de Gray cho rằng có thể ngăn chặn được tuổi già. Ông cũng là người điều hành Giải thưởng chuột Methuselah. Mục đích của giải thưởng này là thúc đẩy những tiến bộ trong việc kéo dài tuổi thọ của chuột, từ đólàm chậm lại sự lão hoá của con người. Ngân quỹ của Giải thưởng đã vượt quá 1 triệu đôla trong năm 2005.

Một nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng việc tích tụ các ADN đột biến gây ra lão hoá ở chuột. Một nghiên cứu khác phát hiện kích thích một gien nhất định ở chuột dường như có tác dụng trì hoãn quá trình suy yếu xương, tắc nghẽn động mạch và mất cơ. Y học hiện đại cũng đang giúp con người tăng tuổi thọ. Ray Kurzweil, một nhà khoa học máy tính dự định sống lâu trăm tuổi bằng cách uống 250 loại chất bổ sung cũng như uống nhiều nước kiềm và trà xanh.

8.Tái tạo con người

Các nhà khoa học đã làm cho khỉ sử dụng ý nghĩ để điều khiển một cánh tay máy thông qua một máy tính gắn với não. Nghiên cứu cho thấy lũ khỉ đã coi thiết bị này như là một bộ phận cơ thể tự nhiên. Trong khi đó, quân đội Mỹ cho biết sẽ ưu tiên chế tạo chân tay giả. Các nhà khoa học khác thì đang tập trung chế tạo mắt điện tử.... Tuy vậy, những nghiên cứu này đã bị lu mờ bởica ghép mặt đầu tiên trên thế giới, được tiến hành tại Pháp.

9. Sự ra đời của lỗ đen

Vụ nổ cách đây 2,2 tỷ năm (mô phỏng)
Vụ nổ cách đây 2,2 tỷ năm (mô phỏng)
Trong năm 2005, ánh sáng từ một vụ nổ cách đây 2,2 tỷ năm tới được Trái đất. Một loạt kính thiên văn mặt đất và vũ trụ đã dò thấy và giám sát thứ ánh sáng này. Các nhà khoa học nghi ngờ họ đãnhìn thấy sự ra đời của một lỗ đen, đúng như nó đã xảy ra cách đây 2,2 tỷ năm. Vụ nổ xảy ra khi hai ngôi sao neutron hợp nhất với nhau.

10.Siêu bão trở thành hiện thực

Mùa bão bận rộn nhất trong lịch sử đã ghi nhận cơn bão mạnh nhất ở Đại Tây dương. Trong khi đó các nhà khoa học đã cung cấp bằng chứng vững chắc đầu tiên:sự ấm lên của Trái đất có lẽ là tác nhân tạo ra những cơn bão mạnh hơn. Có nhiều cơn bão mạnh nhưng đáng nhớ nhất và hãi hùng nhất vẫn làbão Katrina. Katrina đổ bộ vào nước Mỹ và tàn phá New Orleans. Sức mạnh của thiên nhiên đã buộc các nhà chức trách và giới khoa học đánh giá lại sự chuẩn bị của con người đối với thiên tai.    

Nguồn: vnn.vn 20/12/2005.

Xem Thêm

Phát triển nhân lực trẻ cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách phát triển nhân lực trẻ chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ và năng lượng nguyên tử, với thời hạn hoàn thành trong quý IV/2026.
Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Liên hiệp Hội Thành phố Hồ Chí Minh và 7 giải pháp phát huy vai trò trí thức
Tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh là một hoạt động quan trọng nhằm phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm xã hội của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong quá trình hoạch định chính sách, quy hoạch và triển khai các chương trình, dự án phát triển.
Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.
Đưa tri thức số về bản, giúp người dân làm chủ công nghệ
Phổ biến kiến thức khoa học, kỹ thuật chỉ thực sự phát huy giá trị khi người dân có thể vận dụng vào đời sống. Từ hoạt động giảng dạy của chuyên gia Hội Mã số Mã vạch Việt Nam trong chương trình tập huấn “Người bản số” tại Lào Cai, có thể thấy rõ cách tiếp cận lấy kỹ năng thực hành, khả năng tự chủ và an toàn trên môi trường số làm trọng tâm.
VUSTA tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở
Nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng xử lý tình huống cháy, nổ cho cán bộ, nhân viên làm việc tại tòa nhà, ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức tập huấn công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn. Chương trình kết hợp phổ biến quy định pháp luật với hướng dẫn kỹ năng thực hành, góp phần chủ động phòng ngừa và hạn chế thiệt hại khi có sự cố xảy ra.
Phát huy vai trò cầu nối của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Tăng cường kết nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển đất nước.
Đắk Lắk: Từ chính sách đãi ngộ đến yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao
Việc HĐND tỉnh Đắk Lắk thông qua Nghị quyết quy định chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026- 2031 thể hiện sự đồng thuận cao đối với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho phát triển trong giai đoạn mới. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chính sách đi vào cuộc sống, thu hút được người có năng lực và tạo môi trường để trí thức cống hiến.