Nhân giống bằng hom một số loài hạt trần quý hiếm

Để thúc đẩy phát triển 4 loài cây quan trọng này, một mặt, dự án đã tiến hành điều tra, khảo sát nhằm phát hiện vị trí phân bố, số lượng cá thể hiện có, từ đó lập kế hoạch bảo vệ; mặt khác còn tiến hành nhân giống bằng hom.

Cần lưu ý rằng, ở nước ta cho đến nay, trong số 4 loài hạt trần vừa nêu của dự án, chỉ mới có thông đỏ bắc được nhân giống bằng hom ở Trạm thực nghiệm giống Ba Vì (Hà Tây) vào năm 1993, ba loài còn lại, lần đầu tiên được nhân giống bằng hom. Chính vì vậy, thành công của việc nhân giống bằng hom một số loài hạt trần ở xã Thài Phìn Tủng (huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang) sẽ là đóng góp thiết thực cho công tác bảo tồn 4 loài của dự án nói riêng, các loài hạt trần ở nước ta nói chung.

Trong quá trình tiến hành nhân giống bằng hom, nhóm công tác đã thực hiện các bước sau đây: Làm nhà giâm hom, tạo giá thể, chuẩn bị hom, xử lý hom bằng thuốc kích thích ra rễ và chăm sóc sau khi giâm hom vào bầu.

Chúng tôi đã xây dựng nhà giâm hom diện tích 200m ²(20m x 10m). Với diện tích này có thể nhân được 10.000 hom giống. Vật liệu làm nhà chủ yếu là tre, nứa. Mái được che bằng lưới phản quang để giảm bớt cường độ ánh nắng. Cột chống mái bằng tre cao 2m. Xung quanh che bằng nứa. Tạo các luống giâm hom có chiều rộng 1m, chiều dài 10m. Các luống có khung vòm bằng tre được phủ nilon trắng để giữ độ ẩm cho luống. Giá thể là bầu đất được lấy ở tầng B để tránh nấm bệnh, cỏ dại. Vỏ bầu bằng polyetylen, đáy có lỗ thoát nước.

Việc chọn hom rất quan trọng. Cần chọn cành hom bánh tẻ, mập, khỏe, không sâu bệnh. Nếu là chồi thì phải chuyển sang màu xanh đậm, thân chồi đã hóa gỗ. Cành hom cắt xong được giữ ẩm bằng cách phun nước lên lá, gốc, cành để ngập 3-4cm nước trong chậu hoặc xô. Chiều dài đoạn hom thường từ 8-12cm. Cắt bớt lá để hạn chế thoát hơi nước và phòng nấm bệnh. Dùng kéo hoặc dao sắc để cắt hom.

Trước khi cấy hom vào bầu phải ngâm vào dung dịch nước phòng chống nấm bệnh như Benlát nồng độ 0,15% trong 1 giờ. Xử lý hom bằng thuốc kích thích ra rễ AIB (axit indol butyric) dạng bột. Chấm gốc hom vào thuốc bột sao cho thuốc phủ kín mặt cắt. Cắm hom vào bầu ở độ sâu 2-3cm. Nén chặt gốc hom để không ảnh hưởng đến quá trình ra rễ. Sau khi cấy xong, phủ nilon lên vòm luống hom để giữ ẩm. Tưới ẩm cho hom bằng hình thức phun sương, không để hom bị khô, đồng thời không để giá thể bị khô hoặc úng nước.

Bằng cách làm như mô tả, sau 6 tháng, 90% số hom ra rễ, chiều dài rễ từ 2-3cm.

Với kết quả thu được, có thể khẳng định, việc nhân giống bằng hom 4 loài hạt trần ở xã Thài Phìn Tủng đã thành công. Sắp tới có thể chọn những cành hom phát triển tốt nhất đem ra trồng dưới tán rừng.

Sẽ rất có ý nghĩa nếu sau 2 năm kể từ khi đem hom ra trồng, chúng ta có được số liệu về tỷ lệ sống và độ tăng trưởng của cây hom giâm 4 loài quý hiếm thuộc nhóm thông ở xã Thài Phìn Tủng.

TS Lê Trần Chấn, TS Trần Ngọc Ninh, KSTrần Văn Cự, KSNguyễn Thanh Viễn

Nguồn: quandoinhandan.org.vn, 22/07/2006