Nhà sáng tạo tuổi 17
Sáng chế "bắt rễ" từ chính quê hương cậu - nơi có truyền thống làm nghề cơ khí. Bố Hiển là thợ cơ khí nổi tiếng đất Nga Sơn. Thuở nhỏ, Hiển đã được bố dạy cho những kiến thức về các loại máy bơm, cưa, tiện... nhưng cũng rất nhiều lần bố em phải phát cáu vì cậu con trai nghịch ngợm tự "áp dụng" tháo, lắp các linh kiện máy.
Nhà Hiển gần đầm tôm. Hiển rất thích ngắm những chiếc máy bơm tuôn nước ào ào, máy guồng nước trắng xóa mặt đầm và máy sục khí ùng ục, nổi bong bóng. "Tại sao phải dùng cùng lúc cả ba chiếc máy như vậy? Có thể dùng một máy thực hiện cả ba chức năng: bơm nước, guồng nước trên mặt và sục khí dưới đáy ao không?" - những câu hỏi đó cứ nhắc đi nhắc lại trong quãng đời tuổi thơ của Hiển.
Không ít lần bố Hiển thấy con mình ngồi hàng giờ với trang giấy, lúi húi vẽ những chi tiết của máy bơm. Ông hỏi: "Con làm gì vậy?".
Hiển ngẩng lên: "Con định chế tạo máy bơm có ba chức năng bố ạ".
Thấy con có ý tưởng đó, người bố cười xòa. Thậm chí, ông còn cho đó chỉ là điều viển vông của con trẻ.
Mùa hè năm 2007, Hiển dành nhiều thời gian hơn cho niềm đam mê sáng tạo của mình. Trong đầu em lúc nào cũng chỉ có hình dung về chiếc máy đang làm.
Khi máy hoàn chỉnh, Hiển mới bắt đầu lo. "Lúc cho máy chạy, em hồi hộp lắm, chỉ sợ công sức của mấy cậu cháu lại đổ xuống sông xuống bể" - Hiển xuýt xoa. Nhưng nỗi lo ấy là thừa bởi chiếc máy bơm ba chức năng của cậu hoạt động "ngon lành".
Bố Hiển trước đây vẫn nghi ngờ khả năng của con, nay nhìn máy hoạt động, lòng ông như reo vui nhưng chỉ buông một câu ngắn gọn: "giỏi"!
Mấy bác chủ đầm tôm cũng hỉ hả bởi họ tin chiếc máy đa năng có thể giúp họ tiết kiệm hơn so với những máy đơn chức năng hiện nay.
Máy bơm có thể thực hiện cùng một lúc ba chức năng: cấp nước cho đầm nuôi, guồng nước trên bề mặt để tạo khí, sục khí cho vùng đáy đầm. Khi khởi động, cả hai trục quay cùng chiều. Cánh quạt của máy hướng trục đẩy nước vào máy ly tâm và đẩy tiếp ra vòi xả. Trên thân bơm hướng trục có trích nhiều lỗ khí, do vậy nhờ độ chênh chân không trong ống và độ chênh lưu lượng nước trong bơm ly tâm, khí bên ngoài sẽ thâm nhập vào đường ống. Cánh quạt ly tâm làm nhiệm vụ trộn khí mới thâm nhập vào nước, hỗn hợp khí và nước này được vòi xả bơm xuống hồ, điều hòa khí trong hồ theo cả chiều sâu, chiều rộng và bề mặt nước của đầm.
Hiển cho biết, với máy bơm thông thường chỉ cần không khí thâm nhập vào chỗ hở nào đó trên thân ống hút nước thì máy sẽ không thể bơm nước lên. Nhưng với máy của Hiển, nếu không khí vào thì máy vẫn chạy... vô tư.
Hiển đã mang công trình của mình đăng ký tham gia "Cuộc thi sáng tạo Thanh thiếu niên, Nhi đồng toàn quốc lần thứ III năm 2006 - 2007" do Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam và Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC) tổ chức.
Hiển tâm sự: "Em chỉ gửi để tham dự chứ không nghĩ mình sẽ được giải". Mãi tới khi có giấy báo về cậu mới biết mình đoạt giải Nhì.
Ðiều làm Hiển băn khoăn nhất là kích cỡ máy quá nhỏ nên chỉ dùng được cho những đầm nuôi tôm quy mô nhỏ. Hiển muốn làm một cái máy lớn nhưng chưa có điều kiện bởi vật liệu chế tạo rất đắt.
"Vấn đề lớn nhất bây giờ là xử lý được hộp số, guồng đảo khí, bộ nén khí. Em sẽ tự khắc phục bằng cách nghiên cứu các máy lớn rồi tự làm" - Hiển quyết tâm.
