Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 31/03/2009 21:35 (GMT+7)

Nhà khoa học tử tế... mà cô đơn

Chỉ trong vòng ba năm kể từ ngày thành lập, nhóm nghiên cứu Vật lý tính toán do PGS-TS Võ Văn Hoàng, Trưởng phòng thí nghiệm Vật lý tính toán, khoa Khoa học ứng dụng, ĐH Bách khoa (BK) TP.HCM gây dựng đã công bố 38 bài báo khoa học trên nhiều tạp chí khoa học uy tín quốc tế, trong đó đa số đều do ông đứng chủ biên…

Tốt nghiệp Tiến sĩ (TS - Candidate) ngành Vật lý tính toán ở Nga năm 1991, về nước, chàng thanh niên Võ Văn Hoàng chọn làm việc tại ĐH Khoa học Tự nhiên TP.HCM. Nhưng rồi bị yêu cầu thẳng phải chuyển sang hướng Vật lý thực nghiệm, ông rơi vào hoàn cảnh gần như không có điều kiện và cơ hội làm việc. Giai đoạn đó, muốn làm khoa học (KH), ông phải im lặng qua Phân viện KH VN làm thêm.

Nhưng sau khi có vài bài báo đăng trên tạp chí KH trong nước, ông lại nhận ra: phải dựa vào chuẩn quốc tế! Nếu dựa vào chuẩn trong nước, ông sẽ quanh quẩn mãi trong “ao làng”.

Ông tìm đường kết nối ra thế giới bên ngoài.

Thời gian đầu, chỉ dừng lại ở những bài báo trên các tạp chí nhỏ, chưa phải dạng uy tín trên thế giới.

Nỗ lực từ hai bàn tay trắng

Năm 2004, cơ hội làm nghiên cứu sau TS (post-doc) tại ĐH Chungbuk, Hàn Quốc trở thành một bước ngoặt đối với ông. Ông tranh thủ mọi điều kiện để làm việc. Gần như 6 tháng không ra khỏi trung tâm thành phố, cập nhật và nâng cao thông tin, kiến thức mình tụt hậu, tìm hướng nghiên cứu mới “bung” ra…

Đầu năm 2006, sang ĐH Bách khoa TP.HCM, ông bắt đầu đặt viên gạch đầu tiên về lý tưởng một phòng thí nghiệm Vật lý tính toán (PTN VLTT).

Vậy là, sau 10 năm chật vật để ổn định cuộc sống kể từ ngày về nước, ông mới được thật sự "lao" vào cái nghiệp của mình: nghiên cứu khoa học (NCKH)!

Ban đầu, phòng chỉ có một mình ông. Đến năm 2007, chỉ có ba thầy trò cho một phòng nghiên cứu. Đến nay, phòng có 9 người.

PTN đơn sơ như một văn phòng: một tấm bảng trắng, mấy bàn làm việc kê dọc, một cái tủ nhỏ khiêm nhường và 8 chiếc máy tính (trong đó có hai chiếc do trường trang bị, một được tặng khi ra nước ngoài làm việc, còn lại đều do ông góp nhặt, bỏ tiền túi ra mua dần dần).

Thực ra, nó được trưng dụng từ văn phòng của bộ môn Vật lý ứng dụng của khoa Khoa học ứng dụng.

Thông thường, trang bị cho một PTN VLTT quy mô nhỏ phải có khoảng 40 máy tính tốc độ cao nối mạng qua một hệ thống máy chủ (server) mạnh, cùng những trang thiết bị phụ trợ: máy in, laptop + projector… Nhưng đấy vẫn là ước mơ! Hiện ông và học trò vẫn phải… nhập nhờ vào hệ thống mạng của các nơi khác, thậm chí của cả đồng nghiệp nước ngoài để tính toán.

Vậy mà chỉ trong vòng ba năm, nhóm nghiên cứu do ông gây dựng đã công bố được 38 bài báo khoa học, với tổng IF (Impact Factor - chỉ số phản ánh mức độ tham chiếu của cộng đồng khoa học vào các bài báo) > 52, đăng trên nhiều tạp chí khoa học uy tín quốc tế: Physical Review B, E (Hội Vật lý Mỹ), European Physical Journal B, D (Hội Vật lý châu Âu)…

Nhà khoa học tử tế…

Phòng thí nghiệm đơn sơ như một văn phòng
Phòng thí nghiệm đơn sơ như một văn phòng
“Ấn tượng về số lượng”, đó là nhận xét của những người từng xem công trình KH công bố trên tạp chí quốc tế. Chẳng hạn năm 2007, có thể đếm đến 17 bài báo công bố trên các tạp chí khá uy tíncủa châu Âu và Mỹ. Nói như GS Vật lý Trần Thanh Minh: “Những bài báo đó cho thấy anh Hoàng là người làm KH nghiêm túc và tử tế!”.

Hoạt động KH sôi nổi ở nước ngoài, hiện ông đang là phản biện thường trực (regular referee) của các tạp chí: Non-Crystalline Solids (Mỹ), Nanotechnology (Anh quốc), Central European Journal of Physics (Hội Vật lý châu Âu); tham gia viết sách do Nhà xuất bản Nova Science Publishers.Inc, New York mời; được International Biographical Centre (Cambridge, England) trao tặng danh hiệu The Leading Scienctist of the World of 2007, 2008...

Anh Ngô Minh Toàn, làm post-doc ngành Vật lý sinh học tại ĐH Maryland , Mỹ, khâm phục: “đa số các bài báo được thực hiện ở trong nước, nên tôi nghĩ anh Hoàng đã làm việc rất nghiêm túc và cực kì có năng lực. Rất hiếm nhà nghiên cứu làm việc tại VN có thể làm được như vậy."

Ông được thầy mình, GS David K. Belashchenko, cây đại thụ trong lĩnh vực Vật lý chất lỏng và chất rắn có cấu trúc phi tinh thể, khoa Vật lý & Hóa học, Học viện Công nghệ Moscow (Moscow State Technological University - tiền thân là Trường Thép & Hợp kim Moscow, Nga), nhận xét là: “một nhà KH cẩn thận và chính xác”, với đa số bài báo trong thời gian qua của ông “đều cho thấy ông là người đi đầu trong lĩnh vực đó”.


Còn GS Matthieu Micoulaut, ĐH Universite Pierre et Marie (Paris, Pháp), đã đọc, nghiên cứu, tham dự nhiều hội thảo và trích dẫn nhiều bài báo của ông, cho biết: «Tôi nhận thấy chính sự tính toán và cân nhắc kĩ lưỡng trong các nghiên cứu, là sự tích góp được từ những kinh nghiệm trước đây, đã tạo nên những nghiên cứu thành công cho anh.”


Ở ba hướng nghiên cứu chính (Vật lý vật liệu tính toán, Vật lý nano tính toán và Vật lý thống kê tính toán) mà ông đã nhắm tới và mở dần ra trong vòng 3 năm qua cho PTN, có thể kể đến Vật lý nano tính toán: đi theo hướng nghiên cứu những hạt nano có cấu trúc vô định hình, phân bố nguyên tử hỗn độn. (Trước nay người ta chỉ làm hạt nano cấu trúc tinh thể, những nguyên tử phân bố ở những vị trí cố định trong không gian).

Đây là lĩnh vực mà nhóm nghiên cứu đi tiên phong, được các nhà KH trong ngành trên thế giới công nhận. Đến nay nhóm đã công bố hơn 19 bài báo về hướng này… Ông khẳng định: “Nếu đi được hết những định hướng này, công việc cho nhóm sẽ đủ đi trong 10 năm tới!”.

... mà cô đơn

Nói chuyện với ông, tình cờ biết ông mới nhận được 3 hồ sơ của người nước ngoài đề nghị qua VN làm việc và làm post-doc với ông. Vì họ nghĩ ông có một LAB lớn để làm việc.

Nhấn mạnh “hầu hết nhân lực trẻ trong nước có nền cơ bản đã yếu lại còn nhiễm cung cách làm việc thiếu tính chuyên nghiệp”, ông thẳng thắn: “…muốn bảo vệ TS, anh phải ít nhất có hai bài báo KH đăng trên tạp chí quốc tế. Nhưng chúng ta hiện không có đủ lượng giáo sư (GS) hướng dẫn TS đạt chuẩn quốc tế. Theo tôi, hiện nay chúng ta chỉ có 3-5% lượng GS đáp ứng nhu cầu này. Ít, nhưng chấp nhận ít, rồi chúng ta sẽ có nhiều. Để những GS không có khả năng xuống, dọn đường cho lớp trẻ đi lên…”.

Ông cười: “Tôi bảo họ là tôi sẵn sàng hướng dẫn, nhưng xin được tài trợ kinh phí để sống và làm việc ở đâu thì sang, chứ tôi thì không có tiền”.

Nói vậy là để “chặn đường” người ta, chứ ông buồn. Gần 20 năm làm việc trong nước, ông thú thật mình chỉ được chi tất cả hơn 300 triệu đồng cho NCKH…


Hai năm gần đây, người ta bắt đầu chú ý đến ông vì bài báo KH quốc tế... được quan tâm (!)

Hỏi “dường như thầy là nhà KH cô đơn”, ông dừng lại, ôm mặt thở dài: “Tôi rất muốn có SV vào để giao cho làm những hướng tôi thấy ở mức vừa vặn, nhưng không có nhiều người để giao. Bây giờ tôi sợ mình phải dạy các môn đại cương quá nhiều đến nỗi không nghiên cứu được…".

Tâm huyết và trăn trở với nền giáo dục nói chung, KH VN nói riêng, ông khẳng định: “Thật ra nếu thay đổi cách thức quản lý KH và cách làm KH hiện nay, với chính sách theo tiêu chuẩn quốc tế thì trong vòng chừng 5, 7 năm tới, KH mình phát triển rất mạnh. Tôi biết còn không ít anh em không thua kém gì đồng nghiệp quốc tế, vì lí do này, lí do nọ mà họ còn ở ẩn, chưa bật được đấy thôi".

Ông vẫn bảo: “Dù khó khăn cỡ nào, cũng quyết tâm đi tới đích”. Ông tin tưởng và chờ mong trái ngọt.

mình đã và đang trồng trong KH, mảnh đất đầy sáng tạo mà không ai có thể nói trước được điều gì sẽ đến ở thì tương lai… 

“Học trò cứng cáp rồi, tôi đưa các em đi ngay!”

Từ một góc phòng thí nghiệm đơn sơ thế này, PGS-TS Võ Văn Hoàng mong ước đưa học trò đi thật xa!
Từ một góc phòng thí nghiệm đơn sơ thế này, PGS-TS Võ Văn Hoàng mong ước đưa học trò đi thật xa!
PGS-TS Hoàng nặng lòng với nghiên cứu, đau đáu với đào tạo người. Có lẽ vì vậy, không khó hiểu khi người ta kể rằng: ông không chỉ khắt khe với chính mình, mà còn đòi hỏi rất cao với các học trò.

SV được tuyển chọn vào PTN từ năm 3, vào là được rèn ngay tức khắc: trình độ tiếng Anh được nâng lên 100% bằng những buổi họp nhóm nghiên cứu theo chuyên đề (seminar) hoàn toàn bằng tiếng Anh; đưa SV tham gia các hội nghị khoa học trong nước, quốc tế; mạnh dạn cho SV tham gia viết bài báo đăng trên tạp chí quốc tế;…

Học trò đủ cứng cáp rồi, thường là ra trường được 1 - 2 năm, ông chủ trương đưa toàn bộ đi học nước ngoài, làm nghiên cứu sinh, post–doc bằng chính những suất học bổng do các em tự kiếm được. Để học trò đủ trưởng thành về mọi mặt, nhất là khả năng nghiên cứu KH độc lập. Ông mong "sau này các em trở về, đủ lực tách nhóm, mở nhóm mới, trên cơ sở bình đẳng, hợp tác..."

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.