Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 02/03/2026 10:45 (GMT+7)

Nhà khoa học nghiên cứu vật liệu mới được đề cử Gương mặt trẻ tiêu biểu

Nhà khoa học 9X Nguyễn Bá Mạnh, Viện Hóa học, được đề cử Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2025 với công trình vật liệu mới đột phá.

Trong danh sách Đề cử Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025 có nhà khoa học trẻ Nguyễn Bá Mạnh (Viện Hóa học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

nguyen-ba-manh.jpg

Nhà khoa học trẻ Nguyễn Bá Mạnh. Ảnh: TP.

Sinh năm 1995, nhà khoa học trẻ Nguyễn Bá Mạnh (Viện Hóa học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã sở hữu khối tài sản nghiên cứu ấn tượng với 39 bài báo quốc tế. Chủ nhiệm đề tài đoạt giải VIFOTEC 2024, anh và cộng sự đã cách mạng hóa công nghệ sản xuất vật liệu khung cơ kim, rút ngắn thời gian từ 3 ngày xuống 30 phút, mở ra kỷ nguyên ứng dụng rộng rãi từ quốc phòng, năng lượng sạch đến xử lý ô nhiễm môi trường cho Việt Nam.

TIÊN PHONG NGHIÊN CỨU VẬT LIỆU MỚI

Lĩnh vực nghiên cứu mà ThS Nguyễn Bá Mạnh theo đuổi là công nghệ tổng hợp vật liệu khung cơ kim (MOF – Metal-Organic Framework), một trong những dòng vật liệu tiên tiến được đánh giá có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực chiến lược. Từ quốc phòng, an ninh, năng lượng sạch, y sinh cho đến xử lý môi trường và bảo quản thực phẩm, MOF đang được xem là “nền tảng vật liệu của tương lai” nhờ cấu trúc xốp đặc biệt và khả năng hấp phụ, xúc tác vượt trội.

Dấu ấn nổi bật nhất của anh là công trình “Nghiên cứu công nghệ sản xuất vật liệu khung cơ kim ứng dụng trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, sản xuất năng lượng sạch, xử lý môi trường và bảo quản thực phẩm”, do anh làm chủ nhiệm. Công trình đã xuất sắc đoạt Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) 2024 và được giới chuyên môn đánh giá là bước đột phá quan trọng trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến tại Việt Nam.

Không chỉ mang ý nghĩa học thuật, đề tài còn có giá trị chiến lược khi mở ra cơ hội để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ tổng hợp MOF – lĩnh vực mà trước đây phụ thuộc lớn vào quy trình và vật liệu nhập khẩu. Việc nội địa hóa thành công công nghệ này góp phần nâng cao năng lực tự chủ trong các lĩnh vực then chốt.

Điểm nhấn quan trọng của công trình là việc tiên phong ứng dụng công nghệ vi sóng vào quá trình tổng hợp MOF. So với phương pháp truyền thống cần 24–72 giờ ở nhiệt độ cao và sử dụng dung môi hữu cơ, quy trình mới rút ngắn thời gian phản ứng xuống còn 2–30 phút, giảm nhiệt độ xuống 80–100°C và thay thế dung môi bằng nước – an toàn, thân thiện môi trường.

Cải tiến này giúp tiết kiệm đáng kể năng lượng, giảm chi phí sản xuất và tạo điều kiện nhân rộng trong các phòng thí nghiệm trong nước. Đây được xem là nền tảng quan trọng để tiến tới sản xuất quy mô lớn, tăng khả năng ứng dụng thực tiễn và thương mại hóa sản phẩm.

Từ nền tảng công nghệ mới, nhóm nghiên cứu đã tổng hợp thành công 14 hệ vật liệu MOF với tính năng ưu việt. Các vật liệu này có khả năng hấp phụ và phân hủy nhanh các chất ô nhiễm độc hại như vi nhựa trong nước, khí độc H₂S và CO₂.

Đặc biệt, nhóm đã phát triển một sản phẩm ở quy mô thí điểm làm chất xúc tác xử lý các hợp chất mô phỏng tác nhân thần kinh, đạt hiệu suất cao hơn từ 10–120 lần so với vật liệu nhập khẩu. Thành tựu này tạo tiền đề để Bộ Quốc phòng tiến tới thay thế các chất tiêu độc nhập ngoại, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và đảm bảo an ninh quốc gia.

“Công nghệ đang được hoàn thiện để triển khai sản xuất thử nghiệm tại đơn vị Binh chủng Hóa học (Bộ Quốc phòng), hướng tới phục vụ cho các đơn vị tác chiến, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ trong lĩnh vực quốc phòng. Đây là hướng nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, có ý nghĩa khoa học, tạo điều kiện để phát triển, làm chủ công nghệ lõi trong nước”, anh Mạnh cho biết.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực quốc phòng, công trình còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác. Trong ngành năng lượng và môi trường, vật liệu MOF có thể hấp phụ khí H₂S và CO₂ trong khí thiên nhiên, xử lý hợp chất lưu huỳnh trong nhiên liệu đạt tiêu chuẩn Euro-6, góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

Trong xử lý nước thải, các hệ MOF mới cho thấy hiệu quả trong loại bỏ vi nhựa, thuốc nhuộm và kháng sinh. Nhóm cũng phát triển cảm biến phát hiện kim loại nặng và khí độc với độ nhạy cao, phục vụ công tác giám sát môi trường.

Ở lĩnh vực bảo quản thực phẩm, màng MOF kết hợp chitosan và cellulose có khả năng kháng khuẩn, kéo dài thời gian bảo quản hoa quả và có thể phân hủy sinh học – đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

KHOA HỌC CÒN LÀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI

Sinh ra tại Quỳnh Lưu (Nghệ An), Nguyễn Bá Mạnh sớm bộc lộ niềm đam mê với những thí nghiệm hóa học. Hai lần giành giải Nhì Olympic Hóa học Quốc gia vào các năm 2016 và 2018 là dấu mốc khẳng định năng lực của chàng trai trẻ trên con đường học thuật.

Năm 23 tuổi, anh tốt nghiệp Khoa Dầu khí, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, sớm hơn một năm so với chương trình đào tạo. Năm 2022, anh bảo vệ thành công luận văn Thạc sĩ tại Đại học Bách khoa Hà Nội với điểm số 3.94/4 (tương đương 9.38/10) và tiếp tục theo học nghiên cứu sinh tại Học viện Khoa học và Công nghệ.

Gia nhập Viện Hóa học từ năm 2018 với vai trò nghiên cứu viên, hành trình khoa học của Nguyễn Bá Mạnh thực sự mở ra trong môi trường nghiên cứu chuyên sâu. Song song với công việc chuyên môn, anh còn tích cực tham gia công tác Đoàn với cương vị Phó Bí thư Chi đoàn Viện Hóa học, khởi xướng nhiều hoạt động như “Trồng cây xanh – đổi phế liệu lấy cây xanh”, “Hành trình về nguồn”, cùng các chiến dịch tình nguyện hè tại Quảng Bình và Tuyên Quang.

Anh cũng tham gia hỗ trợ tổ chức các sự kiện lớn của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, từ Lễ trao Giải thưởng Trần Đại Nghĩa 2025 đến các chương trình đón tiếp lãnh đạo cấp cao trong và ngoài nước.

Với ThS Nguyễn Bá Mạnh, khoa học không chỉ là những công trình nghiên cứu mà còn là trách nhiệm xã hội. “Chỉ khi dấn thân hết mình, chúng ta mới biến tri thức thành giá trị cho cộng đồng”, anh chia sẻ.

Thành tích/Khen thưởng của nhà khoa học Nguyễn Bá Mạnh:

- Tác giả cụm công trình nghiên cứu công nghệ tổng hợp vật liệu khung cơ kim ứng dụng trong lĩnh vực quốc phòng, xử lý môi trường và sản xuất năng lượng sạch. Công trình đã công bố được 15 bài báo trên tạp chí SCIE, Q1, IF trung bình 6.82, hơn 400 trích dẫn và sản phẩm đã được ứng dụng thử nghiệm thực tế xử lý các chất độc quân sự và chất mô phỏng tác nhân thần kinh tại Binh chủng hóa học;

- Đoạt giải thưởng nhân tài đất Việt, lĩnh vực tuổi trẻ sáng tạo năm 2025;

- Giải thưởng Khoa học & Công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2025;

- Huy hiệu lao động sáng tạo của Tổng liên Đoàn lao động Việt Nam năm 2025;

- Huy hiệu Tuổi trẻ sáng tạo của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh năm 2025;

- Giải Ba giải thưởng Sáng tạo Khoa học TP Hồ Chí Minh, Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân TP. Hồ Chí Minh năm 2025;

- Bằng khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam năm 2025;

- Bằng khen của Trung ương Đoàn năm 2025.

- Giải thưởng sáng tạo Khoa học Việt Nam 2024.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.