Nguyên nhân mắc chứng teo cơ Delta

Ngày 5-1, tại cuộc họp đầu tiên về hiện tượng “chim sệ cánh”- một hiện tượng bệnh nhi bị teo cơ Delta tại Hà Tĩnh, các chuyên gia y tế thông báo: đã phát hiện được bệnh nhi bị “sệ cánh” ở nhiều địa phương ngoài Hà Tĩnh.

“Chim sệ cánh”: liên quan đến sau tiêm kháng sinh ở trẻ em?

Theo TS Đặng Tự (Bệnh viện Nhi T.Ư), không chỉ ở Hà Tĩnh (đã có trên 447 bệnh nhân được xác định bị teo cơ Delta) mà trong năm 2005 này, Bệnh viện Nhi T.Ư đã tiếp nhận hơn 170 trẻ đến khám và điều trị xơ hóa cơ Delta từ nhiều địa phương như Sơn La, Hà Tĩnh, Phú Thọ...

Bệnh viện Nhi T.Ư đã giới thiệu hai trường hợp xơ hóa cơ Delta điển hình, một là em V., 18 tuổi ở Hà Nội, hai là một bệnh nhân 17 tuổi đến từ Phú Hộ, Phú Thọ. Hai bệnh nhân này đều có sáu biểu hiện: vận động khớp vai hạn chế, khó khép được cánh tay vào thành ngực; khi khép cánh tay vào nách, xương bả vai nhô ra phía sau; cơ Delta kém phát triển và khi đưa hai cánh tay ở tư thế vuông góc với thân, hai khuỷu tay không thể chạm vào nhau như người bình thường...

Theo các bác sĩ, Việt Nam chưa có tài liệu nghiên cứu hay báo cáo của các tác giả nghiên cứu hoặc mô tả về bệnh xơ hóa cơ Delta. Các bác sĩ Bệnh viện Nhi T.Ư đã tìm thông tin trên mạng Internet và được biết: thoái hóa cơ Delta đều xảy ra sau tiêm thuốc vào vùng cơ Delta mà các thuốc sử dụng thường gặp là peniciline, steptomycin, lincomycin, thuốc ở dạng có dầu và các thuốc giảm đau.

Khi hiện tượng “chim sệ cánh” ở Hà Tĩnh được nêu trên công luận, có ý kiến cho rằng xơ hóa cơ Delta là do hậu quả của tiêm phòng vắc xin? Tuy nhiên, TS Cao Văn Viên - Phó Viện trưởng Viện Y học lâm sàng các bệnh nhiệt đới, thành viên đoàn chuyên gia y tế đã tới kiểm tra thực địa tại Hà Tĩnh - cho rằng: có hai lý do khiến ông nhận định sơ bộ căn bệnh này không phải do căn nguyên tiêm chủng vắc-xin.

Thứ nhất, theo ông Viên, phần lớn (72%) bệnh nhi bị teo cơ Delta đã phát hiện đến nay đều teo ở cả hai bên tay. Thứ hai là tại một xóm ở huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh, nơi đoàn chuyên gia đến khảo sát đã phát hiện 4-5 trường hợp 40-70 tuổi cũng bị teo cơ Delta, trong khi chương trình tiêm chủng mới được bắt đầu thực hiện tại Việt Nam từ năm 1985. Còn tại Bệnh viện Nhi T.Ư, các bác sĩ đã tìm hiểu trên 62 trẻ bị xơ hóa cơ Delta đến khám và điều trị trong năm 2005 và nhận xét sơ bộ căn bệnh này có liên quan đến sau tiêm kháng sinh trong cơ Delta ở trẻ em.

GS.TS Trương Việt Dũng, Vụ trưởng Vụ Khoa học đào tạo (Bộ Y tế), cho rằng môi trường cũng là một trong những nguyên nhân cần được xem xét. Tuy nhiên, đại diện Vụ Điều trị (Bộ Y tế) lại cho biết Bộ Y tế đã nhận được báo cáo của cơ quan môi trường, khẳng định môi trường vùng Nghi Xuân, Hà Tĩnh không có gì khác thường. Chính bởi vậy, Bộ Y tế đã nhanh chóng “đặt hàng” ba cơ quan Bệnh viện Nhi T.Ư, Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư và ĐH Y tế công cộng, nhằm nhanh chóng tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến căn bệnh này và cách thức điều trị, dự phòng bệnh.

Có thể do trẻ bị nhiễm siêu vi trùng?

Trong khi đó TS.BS Lê Đức Tố - nguyên chủ nhiệm bộ môn ngoại và chấn thương chỉnh hình Đại học Y Thái Bình - cho rằng không thể do tiêm chích khi trẻ bị bệnh, vì không phải chỉ trẻ em ở Nghi Xuân, Hà Tĩnh mới có tiêm chích. Cũng không thể do ảnh hưởng của vùng khí hậu, vì rải rác ở các nơi khác cũng gặp những trẻ em bị bệnh này. Nguyên nhân do tiêm vắc-xin quá sâu vào cơ (thay vì tiêm dưới da) hoặc do vắc-xin không đảm bảo chất lượng cũng là một lý do cần được xem xét.

Tiến sĩ Tố giả thiết bệnh này là do khớp vai của trẻ em còn non nớt, rất nhạy cảm với những tác động từ bên ngoài. Nó giống như một búp chồi non dễ bị nhiều yếu tố làm cho bị cong vẹo. Bệnh sệ vai lúc này đã giống như một vụ dịch, mà đã thành dịch thì chỉ có thể do vi trùng hoặc siêu vi trùng.

Nếu khớp vai bị nhiễm vi trùng thì triệu chứng sẽ rất rầm rộ, như sốt cao, sưng tấy hoặc ápxe. Còn do siêu vi trùng thì không rõ những triệu chứng trên - trừ khi có thể sốt nhẹ thoáng qua mà bệnh nhân không để ý tới. Khi siêu vi trùng tác động vào bao khớp và sụn khớp vai ở trẻ em có thể bước đầu làm vai cử động không bình thường. Vai có thể bị nghiêng đi ở mức độ chưa nặng trong thời gian đầu. Sau đó các cơ ở vùng bả vai mới bị co rút dần, đặc biệt là cơ Delta.

Co rút càng lâu ngày vai càng sệ xuống, làm biến dạng xương bả vai, nặng hơn sẽ biến dạng cả lồng ngực. Bệnh này cũng như một số bệnh mắc phải ở vùng cổ - vai trẻ em thường thấy xuất hiện ở lúc 5 hoặc 6 tuổi. Thời gian đầu sự co rút chưa rõ ràng. Khi càng lớn, sự co rút rõ dần lên, cho đến lúc 9-10 tuổi thì càng rõ hơn.

Nguồn: tuoitre