Nguy cơ biến thể virus cúm gia cầm: Bức tranh tối màu hơn sars

- Phải chăng, đến nay các nhà khoa học đã có bằng chứng thực tế để đưa ra khuyến cáo này?

- Có nhiều cơ sở khoa học chứng minh nguy cơ xuất hiện biến thể mới của virus cúm gia cầm. Về nguyên tắc, virus cúm týp A tìm thấy ở nhiều động vật khác nhau: vịt, gà, lợn, cá voi, ngựa và hải cẩu. Còn virus cúm týp B chỉ lưu hành rộng rãi ở người. Lợn có thể nhiễm cả virus cúm của gia cầm và người với các triệu chứng giống ở người như ho, sốt và chảy nước mũi. Do lợn mẫn cảm với nhiều loại virus cúm như vậy nên nó có thể nhiễm đồng thời từ nhiều loài vật khác nhau. Nếu điều này xảy ra thì gen của các virus này sẽ tổ hợp với nhau tạo ra một chủng virus mới, có thể gây nhiễm cho người và truyền từ người này sang người khác. Điều nguy hiểm là do chưa từng gây bệnh trên người nên con người chưa có miễn dịch chống lại và một đại dịch cúm có thể xảy ra.

- Vài năm trở lại đây, virus H5N1 đã quay trở lại gây hàng chục cái chết ở châu á và châu Âu. Xin TS cho biết về khả năng biến thể của loại virus này?

- Số trường hợp người mắc càng lớn thì khả năng lây nhiễm giữa người và người cao hơn. Đặc điểm của virus H5N1 là loại lây lan nhanh cho gia cầm. Độc lực của nó rất cao. So với virus H5N1 ở Hồng Công năm 1997 thì hiện nay nó đã có nhiều biến đổi.

- Và nó sẽ còn tiếp tục biến đổi?

- Đột biến ở các virus có bản chất ARN như cúm xảy ra rất nhanh. Nhanh đến nỗi một quần thể của virus cúm tìm thấy ở Bắc Mỹ có thể trải qua thay đổi trên 5% trong trình tự Nucleotid chỉ trong vài năm. Trong khi đó, sự thay đổi tương tự ADN của loài người phải cần tới 5 triệu năm...

- Nếu có biến thể của virus H5N1 thì điều gì sẽ xảy ra?

- H5N1 nếu chuyển thể, có khả năng truyền từ người sang người thì chúng ta sẽ được chứng kiến một bức tranh hoàn toàn giống SARs. Điều nguy hiểm là độc tố của virus H5N1 mạnh hơn virus gây bệnh Sars. Vì thế, nó sẽ làm tổn thương toàn bộ phủ tạng chứ không riêng phổi như Sars. Đó chính là lý do vì sao thế giới lại hoảng sợ như vậy. Tuy nhiên, nếu chúng ta có bước chuẩn bị tốt thì không đáng lo ngại. May mắn là chúng ta đã có nhiều kinh nghiệm quý báu trong phòng chống Sars nên có thể yên tâm hơn.

- Như vậy, virus cúm gia cầm đang biến đổi, tìm cách tấn công vào thế giới loài người. Vậy TS có lời khuyên gì đối với người dân.

- Trong khi chưa có văcxin, biện pháp phòng bệnh tốt nhất là tạo cho cơ thể những anh lính bảo vệ, trong đó điều cơ bản nhất là vệ sinh cá nhân. Một điều tưởng như đơn giản nhưng không phải ai cũng làm được, đó là nếp sống văn minh với thói quen rửa tay thường xuyên, không khạc nhổ lung tung. Đây là biện pháp hữu hiệu bảo vệ bản thân và gia đình. Ngoài ra, hãy làm theo khuyến cáo của các cơ quan chức năng.

- Việc nghiên cứu và sản xuất văcxin cúm gia cầm của Viện Vệ sinh dịch tễ TW đến nay đã tới đâu rồi, thưa tiến sĩ?

- Lúc này, chưa thể nói gì được. Nhưng chúng tôi đang tăng công suất tối đa để cố gắng cho ra đời sớm văcxin phòng H5N1.

- Xin cảm ơn TS.

Nguồn: KH&ĐS Số 67 Thứ Hai ngày 21/8/2006