Người có hai sáng kiến cải tiến kỹ thuật

Anh Quéo, năm nay 50 tuổi, quê ở Ninh Quang, tỉnh Hải Hưng. Từ một chiến sĩ thanh niên xung phong năm 1977, anh vào Gia Lai công tác tại Công ty Cà phê tỉnh. Đến năm 1989, vì điều kiện sức khoẻ, anh xin nghỉ việc nhà nước về làm nông. Trải qua sự ngỡ ngàng trước cái nắng, cái gió của cao nguyên, qua nhiều năm phấn đấu, vật lộn với mảnh đất Tây Nguyên, anh Quéo đã trở thành chủ một doanh nghiệp tư nhân (Công ty TNHH Hùng Hưng) chuyên trồng và kinh doanh chế biến tiêu trên địa bàn thị trấn Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

Trăn trở vì giá của tiêu đen thấp hơn hai lần tiêu trắng và hơn ba lần tiêu đỏ, anh Quéo luôn mày mò nghiên cứu làm sao để sản phẩm hồ tiêu của mình cũng như của bà con làm ra cho thu nhập cao, xứng đáng công lao bỏ ra. Cái khó ló cái khôn, anh đã tạo ra “Máy bóc vỏ tiêu để chế biến tiêu trắng” và “Quy trình chế biến tiêu đỏ”.

Anh Quéo cho biết: “Các máy bóc vỏ tiêu đen để chế biến tiêu trắng được nhập về tại Chư Sê là loại máy quay ngang như xay lúa làm tỷ lệ hao hụt cao tới 30%, hạt tiêu bị vỡ nhiều, có nhiều công đoạn, phức tạp, phải sử dụng nhiều lao động, nên giá thành cao, tuy bán một kg tiêu trắng cao hơn tiêu đen rất nhiều mà lãi không bao nhiêu”. Máy bóc vỏ tiêu cải tiến của anh Quéo rất đơn giản: Bóc hạt tiêu đen thành tiêu trắng theo nguyên lý ly tâm Dùng cánh quạt quay đều trong cối tạo ma sát làm bóc vỏ hạt tiêu.

Giá thành máy cái tiến của anh Quéo thấp hơn giá ngoài thị trường khoảng vài triệu đồng, tiết kiệm được hai công lao động trong quá trình làm việc, giảm được lượng nước tiêu thụ (giảm được 2 m ³/tấn tiêu) vì khi máy hoạt động công nhân có thể bơm nước vào để rửa tiêu luôn. Công suất máy đạt 1 tấn/giờ (máy cũ 0,5 tấn/giờ). Tỷ lệ sản phẩm đạt chất lượng là 75%, cao hơn so với máy cùng loại 0,5%. Sản phẩm tiêu trắng làm ra đảm bảo chất lượng cao, bóng đẹp. Trừ các chi phí anh Quéo làm lợi khoảng 1 triệu/tấn.

Máy bóc vỏ tiêu do anh Quéo chế tạo.

Về quy trình sản xuất tiêu đỏ, anh Quéo cho biết: Khi hái hạt tiêu phải chín, hạt tiêu chín khoảng 80% trở lên mới thu hoạch, chú ý tránh làm hạt tiêu bị bóc vỏ. Khi phân loại, chỉ lấy hạt tiêu chín ra khỏi cọng bằng phương pháp thủ công. Tiêu chín được phơi khô tách hết cọng và tạp chất. Lúc này chỉ còn lại hạt tiêu chín đạt chất lượng cao. Tiếp theo cho hạt tiêu chín đã phơi khô qua hệ thống rửa sạch, phải làm nhanh tránh ngâm trong nước quá lâu, rồi đến công đoạn khử trùng và tạo độ bóng bằng cồn (cồn dùng cho thực phẩm). Cuối cùng là sấy khô trên ngọn lửa ga nhiệt độ 40 ⁰C khi đổ ẩm của hạt tới 12,5% là được và phải có màu đỏ sẫm, bóng của hạt tiêu chín. Sản phẩm hạt tiêu lúc này được gọi là tiêu đỏ và được bảo quản trong bao nilon PE, phía ngoài bọc bao PP. Đây là sản phẩm hồ tiêu chất lượng cao, giá trị kinh tế cao gấp 3 lần tiêu đen. Từ năm 2005 đến nay, mặt hàng tiêu đỏ đã được người tiêu dùng rất ưa chuộng, khả năng tiêu thụ cao. Hiện nay chưa đủ sản phẩm cung cấp cho nhu cầu thị trường. Giải pháp này khuyến khích người trồng tiêu bỏ dần thói quen thu hoạch tiêu xanh, kém chất lượng.   

Trao đổi với chúng tôi, anh Quéo còn cho biết: Những vụ tiêu vừa qua, chiếc máy bóc vỏ tiêu cải tiến và quy trình chế biến tiêu đỏ nghiêm ngặt đã mang lại thêm cho gia đình anh hàng trăm triệu đồng mỗi năm (Lãi một kg tiêu trắng hơn tiêu đen 1.500 đồng). Khi được hỏi: “Có ai đến đặt mua chiếc máy do anh sản xuất không?”. Anh nói: “Mình chỉ nhận làm dịch vụ bóc vỏ tiêu cho các gia đình, hoặc đi mua tiêu về chế biến, chứ không làm máy bán vì sợ mất “bí quyết” nhà nghề”.

Đến trang trại tiêu của anh Quéo mới biết doanh nhân - nông dân này không chỉ có những sáng kiến về chế biến hạt tiêu mà còn biết kỹ thuật thâm canh tiêu cho năng suất cao. Nhờ đó mà anh Quéo đã giúp mình và bà con cùng nghề đỡ vất vả, tăng thu nhập từ sản xuất hồ tiêu, góp phần xây dựng và phát triển thương hiệu Hồ tiêu Chư Sê.