Nghiên cứu giống lúa ứng phó với biến đổi khí hậu
- Thưa ông, nông dân sẽ phải đối mặt với ảnh hưởng của biến đổi khí hậu như thế nào thời gian tới?
- Điều đầu tiên phải kể đến là thiếu diện tích canh tác do nước biển dâng cao, xâm lấn những cánh đồng thấp trũng ven biển. Mùa hè thì hạn hán, nắng nóng, thiếu nước dẫn đến hoang mạc hóa, sa mạc hóa trên những vùng đất cát, đất trống, đồi trọc. Từ đó, hệ số sử dụng đất nông nghiệp giảm.
Thứ hai là năng suất, sản lượng cây trồng nông nghiệp giảm mạnh do giống, cây trồng nông nghiệp không còn thích nghi với điều kiện thời tiết, khí hậu biến đổi; cơ cấu cây trồng, giống bị đảo lộn; dịch hại, sâu bệnh hoành hành…
Tổng hợp hai nguy cơ trên có thể dẫn đến thiếu ăn, nghèo đói do an ninh lương thực không đảm bảo, thiếu việc làm, thu nhập thấp.
- Để khắc phục ảnh hưởng trên, khâu nào là quan trọng trong quá trình sản xuất nông nghiệp?
- Ngoài các điều kiện tự nhiên (khí hậu, thổ nhưỡng), năng suất cây trồng phụ thuộc vào hai yếu tố chính là giống và kỹ thuật canh tác. Yếu tố giống đóng vai trò hết sức quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Đó cũng là biện pháp khắc phục biến đổi khí hậu vừa rẻ tiền, hiệu quả và nhanh nhất. Có được các giống cây trồng mới thích nghi với điều kiện biến đổi khí hậu, cho năng suất cao, chất lượng phù hợp thì người nông dân có thể “sống chung” với biến đổi khí hậu.
Trong đó, ưu tiên nghiên cứu những giống chống chịu khô hạn, mặn, ngập lụt lâu ngày, giống cây trồng có thời gian sinh trưởng ngắn ngày góp phần cho mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo xu hướng bền vững. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần thay đổi kỹ thuật canh tác.
- Vậy, thời gian qua Viện đã đạt được những kết quả nào trong các nghiên cứu về ứng phó với điều kiện biến đổi khí hậu?
- Chúng tôi chọn được nhiều giống lúa và giống cây lương thực thích nghi với điều kiện hạn, mặn, năng suất cao, một số giống có khả năng chịu úng từ bốn đến 7 ngày trong thời kỳ gieo sạ hay giống có khả năng kháng rầy nâu, bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá trong điều kiện ở Nam Trung bộ.
Chúng tôi đã nghiên cứu kỹ thuật canh tác bền vững trên đất dốc, đất cát bằng cách trồng xen lạc, đậu tương, đậu xanh với sắn, điều, cà phê; trồng cỏ chăn nuôi gia súc có lót nilon tầng đáy…
- Ngoài những cải tiến trong lĩnh vực giống cây trồng nông nghiệp, ông có đề xuất gì trợ giúp nông dân để thích ứng với biến đổi khí hậu?
- Trước hết, các tổ chức khoa học công nghệ và quản lý về nông nghiệp cần đẩy mạnh công tác tuyên tuyền và chuyển giao nhanh các giống cây trồng có khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi của môi trường để phục vụ sản xuất.
Sau đó, cần nâng cao nhận thức của nông dân về tác động của biến đổi khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp. Nhà nước cần có chính sách bình ổn giá đầu vào của sản xuất và đầu ra của sản phẩm để góp phần ổn định sản xuất và nâng cao thu nhập cho người nông dân.
Bên cạnh đó, chúng ta cần đầu tư cơ sở hạ tầng trong sản xuất nông nghiệp để thích ứng với biến đổi khí hậu.
- Xin cảm ơn ông!
