Nghiên cứu các vì sao từ đáy biển sâu

Với nguồn tài trợ trong khung chương trình KH&CN của cộng đồng châu Âu (6 ^ePC), một kính viễn vọng phát hiện những vật thể cực nhỏ gọi là Neutrino sẽ được đưa ra trong dự án nghiên cứu KM3Net. KM3Net có mục tiêu chế tạo kính viễn vọng bằng 1 km ³nước hoàn toàn chưa biết thuộc đáy biển Địa Trung Hải. Khối nước nghiên cứu sẽ được vận hành như một kính viễn vọng nhằm phát hiện các Neutrino lọt qua trái đất với số lượng hàng tỷ mỗi ngày.

Cho đến nay, tìm ra được neutrino còn là công việc khó khăn, đơn giản vì chúng có khả năng đi qua mọi vật liệu tiếp xúc. Theo các nhà nghiên cứu, khối lượng của neutrino dường như bằng 0 và việc quan sát chúng chỉ có thể dựa vào sự va chạm của nó với một phân tử nước. Sự va chạm này tuy chỉ phát ra một lượng ánh sáng cực nhỏ song cũng đủ để quan sát.

Khác với ánh sáng thường được phong toả hoặc bị che mờ cho đến khi đi qua không gian vũ trụ; Lee Thompson ở trường đại học Sheffield cho biết, hạt neutrino là vật thể gần nhất cái cần nghiên cứu, chúng dường như lọt qua tất cả mọi vật (các vì sao, tinh tú, con người…) nên có chiều hướng lọt qua cả kính viễn vọng lẫn thiết bị tìm kiếm (detecteur).

Dự án KM3Net được tiến hành dựa trên kết quả của 3 công trình trước đó là, kính viễn vọng hoạt động dưới đáy biển khơi của Thổ Nhĩ Kỳ; dự án nghiên cứu ngoài khơi biển Antares ở Toulon nước Pháp và màng lưới NEMO ngoài khơi đảo Sicil nước Ý. Đây được coi là những dự án tiên phong trong các lĩnh vực công nghệ cần thiết để bảo đảm khả năng vận hành và tạo nên mạng lưới thực hiện dự án KM3Net.

Giáo sư Ulbrrich Ferdinand Katz, điều phối viên dự án cho biết: Công trình được tổ chức thành 9 giai đoạn liên quan tới nhiều lĩnh vực khác nhau cả về công nghệ và phân tích hệ thống quan điểm, chính sách. Dự án được khởi động từ tháng 2 năm 2006, hướng vào phát triển công nghệ để có báo cáo trung gian vào năm 2009.; Tiếp đó là việc hoàn thiện công nghệ để có kết quả sau cùng vào năm 2011.

Tổ hợp nghiên cứu KM3Net có phạm vi khá rộng với sự tham gia của trên 24 đối tác từ nhiều quốc gia châu Âu; dự án được ngân sách EU tài trợ 17,5 triệu euro và nguồn tài chính từ khung chương trình 6 ^ePC lên tới 9 tỷ euros. Khi kết thúc, kính viễn vọng sẽ có một loạt bộ dò ánh sáng neo đậu dưới đáy biển trên 1km ³nước (vốn không có khả năng dự đoán được vị trí neutrino đi vào để tác động lên phân tử nước); Ở tầm lớn hơn, thiết bị này cho phép tối ưu hoá tiềm năng quan sát.

Theo nhiều nhà phân tích, neutrino phát hiện được sẽ phân tích cùng với những dữ liệu thiên văn truyền thống để làm rõ chúng đến từ đâu?. Với một lượng lớn neutrino truyền đi thu nhận , các nhà nghiên cứu sẽ biết rõ sự xuất hiện những vì sao mới. Tập hợp những phát hiện mới, con người sẽ hiểu nhiều hơn về bản chất chủ yếu của các hiện tượng xảy ra từ những địa điểm rất xa trong vũ trụ.

Cho đến nay, người ta đã biết, trung tâm của các thiên hà (galaxie) tạo nên từ những hố đen, đó là kết quả của sự sụp đổ những vì sao hấp thu vật chất giống như bọt biển (eponge). Do các vì sao bị bao bọc bởi bụi và các trầm tích, nên con người chưa thể hiểu được đầy đủ; nhưng không lâu, bằng giải pháp nghiên cứu hạt neutrino truyền dẫn, nhân loại sẽ biết rõ hơn về bản chất của những bí ẩn trong thiên hà.

Nguồn: khoahoc.com.vn 26/7/2006