Ngành công nghiệp cơ khí với việc phát triển hệ thống đường sắt Việt Nam

Toàn cảnh hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TSKH. Phan Xuân Dũng – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam nhận định: Ngành vận tải đường sắt được đặc biệt quan tâm tại hầu hết các quốc gia có nền công nghiệp phát triển. Ngành vận tải đường sắt nói riêng và ngành công nghiệp đường sắt Việt Nam nói chung đã bị xuống cấp, không những không đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước mà còn là một trong những nguyên nhân làm cho giá thành logistic của Việt Nam vào loại cao trên thế giới, nó làm cho giá thành hàng hoá Việt Nam kém cạnh tranh, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của nền kinh tế, giảm sự hấp dẫn trong đầu tư...

Nhằm khắc phục những bất cập này, Bộ Chính trị đã có Kết luận số 49-KL/TW về định hướng phát triển vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết 178/NQ-CP nhằm triển khai Chương trình hành động thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị, Chương trình phát triển đường sắt giao thông đô thị cho hai thành phố Hà Nội và Hồ Chí Minh đã và đang được triển khai, việc phát triển đường sắt tốc độ cao tuyến Bắc – Nam đang được xem xét.

TSKH. Phan Xuân Dũng – Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam

TSKH. Phan Xuân Dũng – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đề nghị hội thảo tập trung làm rõ các nội dung: Phát huy nội lực của các doanh nghiệp cơ khí – xây dựng để tự chủ phát triển các dự án đường sắt Việt Nam; Khả năng đáp ứng của ngành cơ khí Việt Nam, của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam trong tương lai đối với ngành đường sắt Việt Nam. “Các ý kiến của các chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà quản lý tại hội thảo sẽ được tổng hợp gửi đến các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ và các bộ ngành liên quan. Với mục đích đó tôi mong các nhà khoa học, các nhà quản lý đem hết những hiểu biết của mình để đóng góp ý kiến cho Chương trình phát triển giao thông đường sắt như mong muốn của Đảng, Nhà nước và người dân” – Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng nhấn mạnh.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Đỗ Hữu Hào – Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam cho rằng, cơ khí là ngành công nghiệp nền tảng, quan trọng cho việc phát triển các ngành công nghiệp khác, là then chốt cho quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và là bệ phóng cho công nghiệp 4.0. Thực tế đã chỉ ra, trên thế giới các quốc gia thực hiện thành công công nghiệp hoá, hiện đại hoá đều phải có ngành cơ khí mạnh. Ngành cơ khí Việt Nam có khả năng làm được nhiều chủng loại sản phẩm và có thể đáp ứng được trên 50% nhu cầu trong nước nếu được đầu tư đầy đủ và kịp thời, tuy nhiên nguồn lực Nhà nước, nguồn lực doanh nghiệp, nguồn lực xã hội còn có hạn chế.

Đỗ Hữu Hào – Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam

Từ thực trạng trên, Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam đề xuất một số giải pháp như: Nhà nước cần rà soát lại các nhóm sản phẩm cơ khí trọng điểm; Tạo ra thị trường và bảo vệ thị trường nội địa cho các doanh nghiệp trong nước thông qua các luật và văn bản dưới luật; Chính phủ sớm sửa lại Luật Đấu thầu theo hướng có lợi hơn cho các doanh nghiệp trong nước; Có quy định mới về tài chính để các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các nguồn tài chính trong nước; Bản thân các doanh nghiệp nên tự đầu theo hướng “chuyên môn hoá sâu, hợp tác hoá rộng”…

Phan Đăng Phong – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) khẳng định: “Việc xây dựng một cơ chế chính sách nhằm làm chủ công nghệ thiết bị giao thông đường sắt là việc rất cần thiết và cấp bách, vì điều đó không những phát huy tinh thần tự lực, tự cường của các doanh nghiệp cơ khí trong nước, biến tiềm năng, lợi thế và cả những thách thức thành cơ hội, động lực phát triển của đất nước mà còn giúp chúng ta kiểm soát được chi phí đầu tư dự án một cách hiệu quả, tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho các đơn vị cơ khí trong nước, giảm nhập siêu, tạo động lực phát triển và đột phá cho nền kinh tế ngay từ giai đoạn đầu tư xây dựng.”

Các đại biểu tham luận, phát biểu ý kiến tại hội thảo

Đồng quan điểm, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam - Hoàng Năng Khang cho rằng, việc tạo ra cơ chế thuận lợi để phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ đóng vai trò quan trọng giúp thu hút các doanh nghiệp nước ngoài vào đầu tư tại Việt Nam. Đây là con đường ngắn nhất giúp Việt Nam hoàn thành mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Việt Nam cần xây dựng những tiêu chí, nguyên tắc nhất quán trong việc lựa chọn nhà thầu với những điều kiện ràng buộc cụ thể trong việc chuyển giao công nghệ cũng như đào tạo nguồn nhân lực để làm cơ sở thương thảo lựa chọn. Cùng với đó là việc thành lập những cơ sở chuyên sâu nghiên cứu về đường sắt như Viện Nghiên cứu thiết kế đường sắt cũng rất cần thiết.” – ông Khang cho biết thêm.

Tại Hội thảo, các đại biểu, các nhà khoa học đã đưa ra nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận hướng đến mục tiêu: tự chủ trong việc xây dựng, phát triển hệ thống đường sắt bao gồm đường sắt cao tốc, đường sắt nội đô và đường sắt quốc gia; phân tích các tồn tại, bất cập hiện nay trong việc phát triển hệ thống đường sắt Việt Nam để đưa ra các giải pháp gỡ bỏ vướng mắc; đánh giá năng lực các doanh nghiệp cơ khí, chiến lược phát triển cơ khí trong việc tham gia vào Chương trình phát triển đường sắt Việt Nam; xác định các hạng mục công việc chính trong việc xây dựng các hệ thống đường sắt, đánh giá khả năng nội địa hoá các hạng mục cũng như đề xuất Chính phủ ban hành các cơ chế, chính sách cần thiết cho việc nội địa hoá…