Nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đó là sự thay đổi thời tiết: Mùa đông sẽ ít lạnh hơn, mùa hè sẽ nắng nóng gay gắt hơn. Các hiện tượng thiên tai như bão lũ, lốc xoáy, sạt lở… sẽ nhiều hơn, bất ngờ hơn, dự báo sẽ khó hơn và đối phó cũng sẽ nan giải hơn.

Nguyên nhân biến đổi khí hậu là:Do phát triển ngành công nghiệp. Ngành này đem lại cho các quốc gia một khoản lợi nhuận khổng lồ. Chính vì thế các quốc gia đã đua nhau phát triển công nghiệp nhằm đạt lợi ích quốc gia, mà đã quên đi lợi ích của toàn nhân loại.

La Mã cổ đại đã được thay thế bằng cả một châu Âu tráng lệ, nước Mỹ bá chủ thế giới cũng vì lí do ở đó có một ngành công nghiệp phát triển rực rỡ. Trung quốc chỉ trong vòng 5 năm trở lại đây đã có hàng chục khu công nghiệp và nhà máy mọc lên như nấm. Các nhà máy, xí nghiệp ra đời càng nhiều càng tiêu tốn năng lượng hóa thạch như xăng dầu, than đá, khí gas… những cột khói đen ngòm của các nhà máy đã thải ra bầu không khí một lượng khí độc hại cho con người - đó là khí CO ₂một loại khí nhà kính, làm nhiệt độ trái đất nóng lên, đó là hiện tượng hiệu ứng nhà kính.

Trái đất của chúng ta là một hành tinh được bao phủ bởi một lớp không khí mà chúng ta thường gọi là khí quyển. Khí quyển bao phủ khắp nơi và cũng nhờ có khí quyển mới có sự sống của vạn vạt. Nghĩa là, nếu không có khí quyển, các tia nắng mặt trời sẽ thiêu đốt trái đất, trái đất không có sự sống và vạn vật xung quanh.

Thành phần của khí quyển chủ yếu là: 78% la khí nitơ, 21% là khí oxy, 1% còn lại là các loại khí khác như: Cacbonic (CO ₂), ozôn (O ₃), metan (CH ₄) - hay còn gọi là khí nhà kính. Các loại khí nhà kính có vai trò hấp thụ năng lượng làm ấm bầu khí quyển.

Nhưng hiện nay do quá trình phát triển công nghiệp, khí nhà kính không còn dừng lại ở mức 1% nữa, mà đã lên tới hàng chục phần trăm, hấp thụ quá nhiều năng lượng mặt trời, làm cho trái đất nóng lên. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến BĐKH.

Bên cạnh đó, còn nhiều nguyên nhân khác như: Chưa có ý thức BVMT, do khai thác khoáng sản; giao thông phát triển và do sinh sản nhiều.

Một số tác động của biến đổi khí hậu ở Việt Nam

Biến đổi khí hậu đang từng ngày gây nhiều tác động tới con người với những hậu quả trước mắt cũng như những mối nguy cơ lâu dài. Nhiều chuyên gia quốc tế đã dự đoán trong tương lai, Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng nặng nề do BĐKH. Nước biển sẽ dâng lên, bão tố ngày càng thường xuyên và ác liệt hơn, còn mùa hè thì hạn hán. Trước những mối đe dọa đó, Chính phủ đã giao Bộ TN &MT xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về BĐKH. Chương trình đã hoàn thành và được công bố rộng rãi từ năm 2008. Chúng ta có thể dựa vào nguồn tài liệu đáng tin cây đó để tuyên truyền tới cộng đồng.

Tác động của các hiện tượng thiên tai

Sự gia tăng của các hiện tượng khí hậu cực đoan và thiên tai, cả về tần số và cường độ do BĐKH là mối đe dọa thường xuyên, trước mắt và lâu dài đối với tất cả các lĩnh vực, các vùng và các cộng đồng. Bão, lũ lụt, hạn hán, mưa lớn, nắng nóng, tố lốc là thiên tai xảy ra hàng năm ở nhiều vùng trong cả nước, gây thiệt hại cho sản xuất và đời sống.

BĐKH sẽ làm cho các thiên tai trở nên ác liệt hơn và có thể trở thành thảm họa, gây rủi ro lớn cho phát triển kinh tế, xã hội hoặc xóa đi những thành quả nhiều năm của sự phát triển, trong đó có những thành quả thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ. Những vùng/khu vực được dự tính chịu tác động lớn nhất của các hiện tượng khí hậu cực đoan là dải ven biển Trung Bộ, vùng núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ, vùng đồng bằng Bắc Bộ và đồng bằng sông Cửu Long.

Tác động của nước biển dâng

Việt Nam có bờ biển dài 3.260km, hơn một triệu km ²lãnh hải và trên 3.000 hòn đảo gần bờ và hai quần đảo xa bờ, nhiều vùng đất thấp ven biển. Những vùng này hàng năm phải chịu ngập lụt nặng nề trong mùa mưa và hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô. BĐKH và nước biển dâng sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng nói trên, làm tăng diện tích ngập lụt, gây khó khăn cho thoát nước, tăng xói lở bờ biển và nhiễm măn nguồn nước ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và nước sinh hoạt, gây rủi ro lớn đối với các công trình xây dựng ven biển như đê biển, đường giao thông, bến cảng, các nhà máy, các đô thị và khu dân cư ven biển. Mực nước biển dâng và nhiệt độ nước biển tăng ảnh hưởng đến các hệ sinh thái biển và ven biển, gây nguy cơ đối với các rạn san hô và rừng ngập mặn, ảnh hưởng xấu đến nền tảng sinh học cho các hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản ven biển. Tất cả những điều trên đòi hỏi phải có đầu tư rất lớn để xây dựng và củng cố hệ thống đê biển, nhằm ứng phó với mực nước biển dâng, phát triển hạ tầng kỹ thuật, di dời và xây dựng các khu dân cư và đô thị có khả năng thích ứng cao với nước biển dâng.

Tác động của biến đổi khí hậu đối với nông nghiệp và an ninh lương thực

BĐKH có tác động lớn đến sinh trưởng, năng suất cây trồng, thời vụ gieo trồng, làm tăng nguy cơ lây lan sâu bệnh hại cây trồng. BĐKH ảnh hưởng đến sinh sản, sinh trưởng của gia súc, gia cầm, làm tăng khả năng sinh bệnh, truyền dịch của gia súc, gia cầm.

Với sự nóng lên trên phạm vi toàn lãnh thổ, thời gian thích nghi của cây trồng nhiệt đới mở rộng và của cây trồng á nhiệt đới thu hẹp lại. Ranh giới của cây trồng nhiệt đới dịch chuyển về phía vùng núi cao hơn và các vĩ độ phía Bắc. Phạm vi thích nghi của cây trồng á nhiệt đới bị thu hẹp thêm. Vào những năm 2070, cây á nhiệt đới ở vùng núi chỉ có thể sinh trưởng ở những độ cao trên 100 - 500m và lùi xa hơn về phía Bắc 100 - 200km so với hiện nay.

BĐKH có khả năng làm tăng tần số, cường độ, tính biến động và tích cực đoan của các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như bão, tố, lốc, các thiên tai liên quan đến nhiệt độ và mưa như thời tiết khô nóng, lũ lụt, ngập úng hay hạn hán, rét hại, xâm nhập mặn, sâu bệnh, làm giảm năng suất và sản lượng của cây trồng và vật nuôi.

BĐKH gây nguy cơ thu hẹp diện tích đất nông nghiệp. Một phần đáng kể diện tích đất nông nghiệp ở vùng đất tháp đồng bằng ven biển, đồng bằng sông Hồng, sông Cửu Long bị ngập mặn do nước biển dâng, nếu không có các biện pháp ứng phó thích hợp nguy cơ sẽ là mất trắng.

Tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe con người

Nhiệt độ tăng làm tăng tác động tiêu cực đối với sức khỏe con người, dẫn đến gia tăng một số nguy cơ đối với tuổi già, người mắc bệnh tim mạch, bệnh thần kinh. Tình trạng nóng lên làm thay đổi cấu trúc mùa nhiệt hàng năm. Ở miền Bắc, mùa đông sẽ ấm lên, dẫn tới thay đổi đặc tính trong nhịp sinh học của con người.

BĐKH làm tăng khả năng xảy ra một số bệnh nhiệt đới: Sốt rét, sốt xuất huyết, làm tăng tốc độ sinh trưởng và phát triển nhiều loại vi khuẩn và côn trùng, vật chủ mang bệnh, làm tăng số lượng người bị bệnh nhiễm khuẩn dễ lây lan…

Thiên tai như bão, tố, nước dâng, ngập lụt, hạn hán, mưa lớn và sạt lở đất v.v… gia tăng về cường độ và tần số làm tăng số người bị thiệt mạng và ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe thông qua ô nhiễm môi trường, suy dinh dưỡng, bệnh tật hoặc do những đổ vỡ của kế hoạch dân số, kinh tế - xã hội, cơ hội việc làm và thu nhập. Những đối tượng dễ bị tổn thương nhất là những nông dân nghèo, các dân tộc thiểu số ở miền núi, người già, trẻ em và phụ nữ.

Do dịch bệnh gia tăng dưới tác động của sự thay đổi nhiệt độ và hoàn cảnh, nhất là các bệnh truyền qua vật trung gian như sốt rét (do muỗi truyền), sốt xuất huyết (muỗi), viêm não (muỗi), qua môi trường nước (các bệnh đường ruột) và các bệnh khác (suy dinh dưỡng, bệnh về phổi…)

Ở Việt Nam , trong thời gian qua, nhiều bệnh có diễn biến phức tạp và bất thường hơn (sốt xuất huyết), một số bệnh cũ quay trở lại (dịch tả), một số bệnh mới xuất hiện và gây ra những thiệt hại đáng kể.

Tác động của biến đổi khí hậu đối với tài nguyên nước

Tài nguyên nước đang chịu thêm nguy cơ suy giảm do hạn hán ngày một tăng ở một số vùng, mùa. Khó khăn này sẽ ảnh hưởng đến nông nghiệp, cung cấp nước ở nông thôn, thành thị và sản xuất điện.

Chế độ mưa thay đổi có thể gây lũ lụt nghiêm trọng vào mùa mưa, và hạn hán vào mùa khô, gây khó khăn cho việc cấp nước và tăng mâu thuẫn trong sử dụng nước. Trên các sông lớn sông Hồng và sông Cửu Long, xu hướng giảm nhiều hơn đối với dòng chảy năm và dòng chảy kiệt; xu thế tăng nhiều hơn đối với dòng chảy lũ.

Làm gì để góp phần giảm nhẹ biến đổi khí hậu?

Thực tế cho thấy, BĐKH đang đe dọa nghiêm trọng đến lợi ích sống còn của con người trên khắp hành tinh và làm cho trái đất chúng ta ngày càng trở nên mỏng manh, dễ bị tổn thương và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững trong tương lai. Ngay từ bây giờ chúng ta cần phải ý thức hơn đối với môi trường thông qua từng công việc cụ thể của mỗi cá nhân.

Trước tiên, đó chính là sự thay đổi thói quen hàng ngày trong cuộc sống theo hướng tiết kiệm năng lượng. Chỉ cần một cái nhấn nút tắt đèn hay các thiết bị điện, điện tử khi ra vào phòng ở hay nơi làm việc thì cũng giảm thiểu được khá nhiều chi phí phải trả.

Phải nhận thức đầy đủ hơn về nguyên nhân và hậu quả của biến đổi khí hậu để vận dụng trong những hoàn cảnh cụ thể.

Mỗi cán bộ, nhân viên phải là một tuyên truyền viên có trách nhiệm thông qua trao đổi, chuyện trò với gia đình, bạn bè, hàng xóm…. về những vấn đề môi trường, như không xả rác thải bừa bãi, biết bảo vệ cây xanh, thỉnh thoảng bỏ lại phương tiện giao thông cá nhân ở nhà và tham gia giao thông công cộng…

Chúng ta cần thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, giải trí thể thao và các phong trào quần chúng để đưa đến cộng đồng những kiến thức về bảo vệ môi trường, ứng phó với BĐKH, nhằm không ngừng nâng cao nhận thức của cộng đồng về BĐKH.