Nâng cao hiệu quả sản xuất nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng

Anh Nguyễn Văn Chiếm, ấp Khánh Phát, xã Khánh Hòa, huyện Châu Phú có 01ha đất trồng lúa, nhờ chuyển sang trồng màu 4 năm nay mà kinh tế gia đình đã trở nên sung túc, mỗi năm, thu nhập từ 01ha trồng hành, hẹ đã đạt được gần 100 triệu đồng. Nếu so với độc canh cây lúa 3 vụ, trong tình trạng giá cả thị trường biến động bất lợi, cùng với chi phí vật tư năm sau luôn tăng cao hơn năm trước, thì thật sự lợi nhuận từ trồng rẫy đã cao hơn gấp bốn lần.

Tuy nhiên, để nâng cao lợi nhuận trong điều kiện giá cả thị trường tiêu thụ rau màu luôn cùng chung với số phận với hạt lúa, thì nông dân cũng phải lắm suy tư trăn trở mới có thể phát triển trên mảnh đất của mình. Theo anh Chiếm, trồng rẫy, ngoài việc phải nắm vững kỹ thuật của đối tượng cây rau màu dự định gieo trồng, còn phải biết nhắm thị trường và phải tham khảo, học hỏi xung quanh, mới mong tránh được cảnh dội chợ và bị ép giá.

Một điều quan trọng không kém đối với việc canh tác cây rau màu, đó là lao động. Phải có lao động gia đình trực tiếp gieo trồng, chăm sóc rẫy, các phần còn lại như thu hoạch, làm cỏ thì có thể thuê lao động thời vụ, nhưng tiết kiệm thuê mướn càng nhiều thì càng đảm bảo hiệu quả. Trồng 2ha lúa chỉ cần một lao động, nhưng trồng 2ha rau màu nhiều loại thì có thể phải cần đến mười lao động, bởi vì trồng rau màu thời vụ ngắn, trời nắng phải tưới mỗi ngày, trời mưa thì lo thoát úng. Nhìn chung, tuy trồng rẫy rất vất vả, nhưng đổi lại là lợi nhuận thường luôn cao hơn trồng lúa.

Nhưng trong bối cảnh giá cả tiêu thụ phụ thuộc hoàn toàn vào người mua, thì rủi ro lúc nào cũng đeo bám nông dân. Và để giảm thiểu rủi ro, đa số nông dân thường không trồng cùng một loại cây rau trên diện tích lớn, mà trồng xen canh, luân canh nhiều loại để khi có bị sự cố về thị trường thì loại rau này có thể gỡ lại cho loại rau kia. Đây cũng là cách quay vòng vốn đầu tư theo kiểu lấy ngắn nuôi dài. Chẳng hạn như ớt trồng 2 vụ Đông Xuân và Hè Thu, để quay vòng vốn, nông dân dành đất trồng xen hành lá, chỉ 1,5 tháng là thu hoạch. Hoặc xen canh cây hẹ, tuy cũng chậm thu hoạch nhưng lại thuận tiện là chỉ xuống giống một lần nhưng cắt được 5 - 6 đợt. Có đồng vốn luân chuyển nhanh để tái đầu tư sẽ hạn chế vay tiền nóng.

Chuyển đổi sang trồng rau màu trong điều kiện đất đai ngày bị thu hẹp do tách hộ là việc làm chính đáng của nông dân để không phải ly hương tìm kế sinh nhai. Nhưng để bao công sức cực nhọc của nông dân được bù đắp xứng đáng thì cần phải có sự bắt tay tiếp sức cụ thể của ngành chức năng, bởi với cách thức canh tác mà giá thành sản xuất phụ thuộc vào sự huy động sức lực của cả gia đình, phụ thuộc hoàn toàn vào quyền định đoạt giá mua của thương lái, thì lợi nhuận thu được thật rất bấp bênh.

Trong năm 2010, Trung tâm Khuyến nông An Giang đã tổ chức cho nông dân và đoàn thể ở xã Khánh Hòa, huyện Châu Phú tham quan mô hình trồng rau an toàn ở hợp tác xã Phước Hải, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu rất hiệu quả, HTX tổ chức thu mua sản phẩm do nông dân trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, mang về xử lý qua nước có sục khí ozon để khử độc, sát khuẩn, cuối cùng đóng gói bao bì có nhãn hiệu hàng hóa, có xuất xứ rõ ràng, bán ra thị trường giá cao gấp đôi sản phẩm thông thường.

Chính quyền, đoàn thể ở địa phương cần tìm giải pháp để ổn định sản xuất cho nông dân, bởi chỉ cần hai vụ liên tiếp thua lỗ thì tình trạng sang bán, cầm cố đất sẽ xảy ra, và sự thất nghiệp sẽ kéo theo bao hệ lụy. Ngược lại, khi sản phẩm có uy tín từ việc tổ chức sản xuất, tiêu thụ đúng bài bản thì lợi nhuận sẽ được tăng cao, đời sống của nông dân được cải thiện, góp phần tôn tạo bộ mặt nông thôn thêm khang trang, trù phú./.