Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 05/03/2012 21:05 (GMT+7)

Một phương pháp dạy, học địa lý hiệu quả

Theo đánh giá của giới chuyên môn thì phương pháp này không chỉ giúp giáo viên có được cách dạy, mà cả học sinh có được cách học môn địa lý hiệu quả hơn.

Cô Bùi Thị Hải Yến về công tác tại Trường Chuyên Hạ Long từ năm 1997. Ngoài việc dạy môn địa lý cho các lớp chuyên, cô còn được nhà trường phân công dạy bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn địa lý của trường. Trong quá trình giảng dạy, cô nhận thấy học sinh khối THPT đã có những hiểu biết nhất định; có năng lực quan sát, phân tích, khái quát và có khả năng tự học, nắm tri thức nếu được giáo viên hướng dẫn. Thêm nữa, ở lứa tuổi này, các em thích đi sâu tìm hiểu bản chất của sự vật và hiện tượng, cũng như các nguyên nhân của quá trình địa lý. Các em cũng đã bắt đầu có những hiểu biết và nhìn nhận cuộc sống kinh tế - xã hội xảy ra xung quanh.

Vì vậy, trong dạy học địa lý kinh tế - xã hội, nếu các số liệu thống kê được thể hiện bằng các biểu đồ sẽ giúp học sinh dễ nhớ, dễ hiểu, tạo hứng thú trong học tập. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên thì biểu đồ sẽ là nguồn tri thức địa lý quan trọng để học sinh khai thác các kiến thức cơ bản, đồng thời phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh. Từ đó, việc học địa lý, học các số liệu sẽ không còn là “học vẹt” nữa mà trở thành những kiến thức bổ ích đi theo các em suốt cuộc đời.

Xác định được những điều này, cô giáo Bùi Thị Hải Yến đã viết đề tài “Phương pháp xây dựng và sử dụng biểu đồ trong dạy học địa lý THPT”. Theo cô, đề tài hoàn thành chính nhờ những kinh nghiệm giảng dạy trong suốt 18 năm cô đứng lớp. Đề tài đã tập trung làm rõ phương pháp sử dụng và xây dựng các loại biểu đồ phù hợp với nội dung của chương trình, cấu trúc sách giáo khoa, bài học, tiết học, điều kiện học tập và trình độ nhận thức của học sinh THPT theo quan điểm dạy, học tích cực.

Trên cơ sở đó xây dựng một số biểu đồ thông dụng mà sách giáo khoa chưa đề cập đến theo hai cách vẽ thủ công và vẽ trên Excel 2007. Sau đó, đưa ra hướng phân dạng các bảng số liệu, biểu đồ. Từ đó đi đến nguyên tắc, quy tắc chung để nhận xét các dạng biểu đồ và bảng số liệu đó. Đề tài cũng đưa ra cơ sở giải thích các bảng số liệu, biểu đồ trên nền kiến thức cơ bản; sự vận dụng trong mỗi dạng kiến thức theo yêu cầu cần làm và hướng sử dụng các biểu đồ trong quá trình dạy học theo hình thức biểu hiện các khâu của quá trình dạy học.

Như vậy, đề tài vừa giúp giáo viên có cách giảng thống nhất, sử dụng linh hoạt biểu đồ trong dạy học vừa giúp học sinh có kỹ năng tốt hơn trong quá trình học tập tiếp thu tri thức và có kết quả cao hơn trong các kỳ thi.  

Một trong những nét mới của đề tài là đã phân dạng các bảng số liệu, biểu đồ để quy về công thức nhận xét, giải thích giúp học sinh và giáo viên nắm bắt được hướng khai thác các kênh số liệu, biểu đồ một cách chuẩn xác và đúng cơ sở khoa học.

Làm việc với biểu đồ, bảng số liệu theo công thức như toán học sẽ giúp học sinh và giáo viên rút ngắn được thời gian học tập, có được hướng nghiên cứu địa lý hiệu quả không chỉ trong quá trình đang học, mà quan trọng giúp các em có chìa khoá để làm việc với các kênh thông tin các em đọc và tìm hiểu qua các phương tiện thông tin, cuộc sống xã hội khi còn ngồi trên ghế nhà trường và cả sau này khi các em hoà nhập vào cuộc sống xã hội.

Đây là điều quan trọng mà ngành giáo dục cần làm được trong thời đại bùng nổ thông tin. Việc đưa ra phương pháp nghiên cứu cũng giúp cho học sinh thực hiện quá trình “học tập suốt đời”. Điều này đã đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục THPT là phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.

Với 18 năm đứng lớp trong đó, 14 năm trực tiếp tham gia luyện học sinh giỏi các cấp, luyện thi đại học, thi tốt nghiệp, cô giáo Bùi Thị Hải Yến đã trở thành cốt cán môn Địa lý của Sở GD&ĐT, Bộ GD&ĐT từ nhiều năm nay. Cô còn tham gia viết sách, biên soạn tài liệu. Đề tài cô viết được ứng dụng thành công trong giảng dạy cho học sinh THPT với kết quả dạy cho học sinh giỏi các cấp và thi đại học, thi tốt nghiệp đạt kết quả cao.

Đề tài này cũng được cô trực tiếp giảng cho giáo viên địa lý trong tỉnh ở các đợt tập huấn bồi dưỡng chuyên sâu về đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh. Gần đây nhất là hội nghị tập huấn dạy học sinh giỏi cho giáo viên THPT tại Trường THPT Cẩm Phả.

“Phương pháp xây dựng và sử dụng biểu đồ trong dạy học địa lý THPT” của cô giáo Bùi Thị Hải Yến thực sự là cách dạy, học mới, đóng góp tích cực cho phong trào lao động sáng tạo, đổi mới phương pháp học tập trong ngành giáo dục .

Xem Thêm

Tin mới

49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.