Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 06/05/2013 21:59 (GMT+7)

Một người Mỹ tận tụy với voọc Việt Nam

Hành lý mà Rick Passaro, người Mỹ 55 tuổi, mang đến đảo Cát Bà cách đây hơn một năm chỉ có mấy cuộn băng cassette cũ, đĩa CD, DVD, quần áo và sách. Rick đến để bảo vệ những con voọc quý hiếm đang bị săn bắn đến gần như tuyệt chủng.

Trong số 7 loài voọc của Việt Nam, voọc đầu vàng hay còn gọi là voọc Cát Bà là loài quý hiếm nhất. Từ năm 2000, voọc Cát Bà trở thành một trong 25 loài hiếm nhất thế giới, với số cá thể chỉ trong khoảng 60-70 con.

"Những con voọc cần tôi", Rick, chuyên gia bảo tồn động vật hoang dã, nói khi được hỏi về lý do anh tới Việt Nam. Rick chưa từng biết tới loài voọc này cho tới khi đọc quảng cáo tuyển dụng trên mạng. "Nhưng càng đọc và tìm hiểu về vấn đề của voọc Cát Bà ở Việt Nam, tôi càng thấy đây không chỉ là một dự án hay mà còn là một thách thức lớn. Và chính thách thức đó đã hấp dẫn tôi".

Cuộc sống mới ở Cát Bà bắt đầu với những khó khăn và đôi khi cả sự sốt ruột. "Sáu tháng đầu mới làm việc, tôi không có cơ hội nhìn tận mắt voọc Cát Bà", Rick kể lại.

"Nhưng Rick thích nghi rất nhanh", đồng nghiệp Việt Nam của anh nhận xét. "Các sếp nước ngoài trước dù ở lâu vẫn phải nhờ người chỉ đường, đèo đi, nhưng Rick tự học và thường lái xe máy đi hơn chục cây từ vườn quốc gia Cát Bà tới thị trấn", Phạm Văn Tuyền, cán bộ tham gia Dự án Bảo tồn voọc, cho biết.

Con vật biểu tượng quốc gia

Làm giám đốc dự án tức là phải đưa ra được những ý tưởng mới. Rick nghĩ mọi lúc mọi nơi về voọc, từ lúc ăn trưa cho đến lúc trên chuyến xe công tác. Lần đầu đến Việt Nam bằng máy bay của hãng hàng không Việt Nam, Rick nhìn thấy biểu tượng hoa sen và được cho biết đấy là quốc hoa. "Vậy con vật biểu tượng của Việt Nam là gì?", anh tự hỏi và rồi đi tìm hiểu qua mạng.

“Con hổ ư? Nhiều nước châu Á cũng có hổ. Còn con trâu? Các nước Đông Nam Á cũng không ít. Cuối cùng, con rồng thì lại không hề có thực”, anh lập luận. Sau một hồi suy nghĩ, anh chia sẻ ý tưởng có vẻ phi thực tế với đồng nghiệp. "Tại sao không lấy voọc Cát Bà làm quốc vật của Việt Nam?", Rick hỏi.

"Cả thế giới chỉ có mỗi Việt Nam có voọc Cát Bà, và quan trọng hơn cả, có ai dám làm tuyệt chủng quốc thú của mình?".

Rick và đồng nghiệp đang khảo sát hang voọc. Ảnh: Dự án bảo tồn voọc Cát Bà

Sau hơn 10 năm kể từ khi dự án được thành lập, Rick là người đầu tiên đưa ra ý tưởng đặt "bẫy ảnh" (camera chụp tự động theo chuyển động của động vật) trong hang để quan sát tập tính của loài voọc Cát Bà. Đây cũng là lần đầu tiên giới khoa học có những bức ảnh, thậm chí cả phim về voọc Cát Bà trong hang. Sáng kiến của Rick giúp người nghiên cứu thu được nhiều số liệu quan trọng về tập tính loài voọc Cát Bà mà trước đây mọi người còn mơ hồ.

Niềm say mê với công việc và sức sáng tạo của Rick đã lan sang cả những đồng nghiệp của mình. "Điều lớn nhất tôi học được ở anh Rick là niềm say mê nghề nghiệp, tính cầu thị và tinh thần lao động không mệt mỏi vì sự nghiệp bảo tồn", Tuyền chia sẻ.

Chiếc áo 17 năm

Cũng như nhiều nhà khoa học khác, Rick cho biết làm nghề bảo tồn, làm vệ động vật học sẽ không kiếm được nhiều tiền. "Tôi vẫn còn độc thân, không vợ, không con. Làm việc ở đây giúp tôi có đủ tiền chi trả cho bản thân, vì tôi không có người phải nuôi nấng, chăm sóc", Rick cười sảng khoái, vô lo. Nếu chỉ nghe giọng nói sôi nổi, lúc bổng lúc trầm này, thật khó có thể hình dung người đàn ông đến từ bang New York đã ở tuổi ngũ tuần.

"Cái áo này mình mặc bao lâu rồi nhỉ?", Tuyền kể lại lời "thầy Rick" khi hai thầy trò một lần nói chuyện. Truy tới tận cùng lịch sử chiếc áo phông, cuối cùng Rick cũng nhớ ra anh mua nó từ những năm 1990, hồi còn ở châu Phi. "Tính ra cũng phải hơn 17 năm rồi đấy!", Rick nói với người đồng nghiệp.

"Tôi cũng không phải siêu nhân", Rick thú thực. "Không phải sáng nào tỉnh dậy tôi cũng rú lên: Yeah, mình đang ở Cát Bà và mình sẽ đi cứu loài voọc! Thực tế là nhiều lúc tôi cũng bực tức: "Thế quái nào mà lại mất điện? Ôi trời ơi, lại mất nước nữa à?", anh kể với giọng bông đùa.

Khó khăn nhiều, nhưng khi nói đến voọc, Rick bộc lộ niềm say mê, nói về chúng không ngừng. Mỗi khi đọc được thông tin gì về tình trạng voọc bị săn bắt hoặc bị xử tệ, Rick lại buồn thừ ra. "Dự án bảo tồn hoạt động bao năm nay, thế mà vẫn có người muốn săn voọc? Ta phải làm thế nào đây?".

Dự án bảo tồn voọc Cát Bà đang phối hợp với đại sứ quán Mỹ tổ chức một cuộc thi vẽ tranh về voọc, với giải nhất lên đến 10 triệu đồng, nhằm khuyến khích cộng đồng bảo vệ loài vật quý hiếm bên bờ tuyệt chủng này.

Khi nhìn thấy những hình ảnh về việc hai thanh niên bức hại voọc chà vá chân xám ở Quảng Ngãi, Rick sửng sốt, rồi chuyển sang giận dữ. "Mấy ngày nay, đồng nghiệp và tôi liên tục nói chuyện về vụ này. Mấy người đó đã hành động thật nhẫn tâm".

Xem Thêm

Tin mới

Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.