Một lời giải cho bài toán xử lý chất thải

Tại Việt Nam, việc tái chế và tái sử dụng chất thải sinh hoạt được tập trung chủ yếu vào đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến rác sinh hoạt thành phân hữu cơ. Một số nhà máy chế biến phân hữu cơ đã được triển khai ở Nam Định, Hải Phòng và Hà Nội trong 2 năm 2002, 2003. Tuy nhiên, theo đánh giá của Báo cáo Hiện trạng môi trường quốc gia 2005, do chưa có những khảo sát chi tiết về khả năng chấp thuận của cộng đồng đối với sản phẩm phân hữu cơ, đồng thời do kỹ năng phân loại trong quá trình sản xuất của các nhà máy này còn thấp nên hiệu quả hoạt động chưa cao.

Vấn đề nan giải là cho đến nay, chưa có nghiên cứu chính thức nào về chất lượng (đặc biệt về thành phần kim loại nặng) của các loại phân hữu cơ của nhiều nhà máy trên cả nước.

Một hướng đi cho sự phát triển bền vững

Trong khi nhiều địa phương còn đang loay hoay, năm 2003, Cty MTĐT đã đưa dây chuyền sản xuất phân hữu cơ từ rác (thuộc XN CBPT Cầu Diễn) được đầu tư từ nguồn vốn ODA của Tây Ban Nha vào hoạt động. Ông Chử Văn Chừng, Giám đốc Cty MTĐT, cho biết, với công nghệ sàng tuyển tinh theo nguyên lý phân tích trọng lượng riêng, dây chuyền này đã cho ra những tấn phân hữu cơ đầu tiên không còn lẫn kim loại nặng. Sản phẩm phân hữu cơ Cầu Diễn đã được Bộ NN và PTNT kiểm chứng, đánh giá và đưa vào danh mục phân bón được lưu hành trên toàn quốc.

Vạn sự khởi đầu nan. Năm đầu tiên, XN chỉ sản xuất cầm chừng vì sản phẩm không tiêu thụ được. Nguyên nhân chủ yếu là do người nông dân chưa có thói quen dùng phân hữu cơ trong khi phân vô cơ trôi nổi lại rẻ hơn. Đồng thời, những đơn vị tiêu thụ phân lớn như các nông trường trồng chè hoặc cây công nghiệp xuất khẩu chưa biết đến sản phẩm. Nhưng khi họ đã biết đến sản phẩm này với những ưu việt của nó thì mức tiêu thụ đã có những dấu hiệu rất khả quan. “ Đến năm 2005, XN đã tiêu thụ hết 9.000 tấn phân hữu cơ “ - Ông Trịnh Xuân Lưu - Giám đốc xí nghiệp CBPT cho biết.

Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại là giá bán 1 kg phân hữu cơ trong khoảng 800 - 1.300 đồng hiện thấp hơn giá thành. Nghĩa là càng sản xuất nhiều, càng bán nhiều thì càng lỗ. Nguyên nhân là chi phí để phân loại rác hữu cơ, vận hành dây chuyền... quá lớn. Theo ông Chử Văn Chừng, trong giai đoạn từ 2006 đến 2008, nếu dự án 3R (viết tắt 3 ký tự đầu tiên của 3 từ tiếng Anh “Reduce - Renew - Reuse” ,nghĩa là giảm thiểu, tái chế, tái sử dụng – một dự án được triển khai bằng nguồn vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản) phân loại rác tại nguồn ở 4 quận nội thành cũ (Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng) được thực hiện, việc sản xuất phân hữu cơ từ rác sẽ hiệu quả hơn. Đồng thời, việc quản lý, vận hành tốt dây chuyền và mở rộng thị trường sẽ khiến nghịch lý trên được khắc phục.

Việc tái chế rác sinh hoạt thành phân hữu cơ để sử dụng trong nông nghiệp là một trong những lối thoát cho vấn đề xử lý rác thải đô thị. Đồng thời, tái chế rác sinh hoạt và triển khai thành công dự án 3R sẽ là hai trong số những viên gạch đầu tiên góp phần tích cực cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong tương lai.