Mô hình trồng mì rải vụ năng suất 30 tấn/ha
Cây mì chính vụ của Bình Định thường trồng trong khoảng tháng 12 hàng năm, cho thu hoạch đầu mùa mưa, vào tháng 9,10,11. Thu hoạch tập trung trong vài ba tháng, với một diện tích khoảng 4.500 ha quy hoạch vùng lân cận chuyên cung cấp cho nhà máy mì, làm cho nhà máy này trong một thời gian ngắn quá dư thừa nguyên liệu; trong khi đó những tháng còn lại, ngoài mua các nơi ở Gia Lai, Phú Yên, có thời gian không đủ nguyên liệu hoạt động, nhất là trong các tháng từ tháng 3 đến khoảng tháng 8 hàng năm. Để giải quyết tình trạng “no dồn, đói góp” này tỉnh chủ trương trồng mì rải vụ.
Có vốn khoa học hỗ trợ Sở Nông nghiệp và PTNT xây dựng 4 mô hình ở 4 vùng đất khác nhau: Xã Tây Thuận – Tây Sơn, trên chân đất xám bạc màu; xã Cát Lâm – Phù Cát, trên đất cát bạc màu; xã Ân Tường Đông – Hoài Ân, trên đất gò đồi; riêng tại xã Canh Vinh – Vân Canh không xây dựng được mô hình, do trồng đúng thời điểm khô hạn cây mì chết nhiều. Nói chung là trên chân đất nghèo dinh dưỡng, thiếu nước tưới, trồng cây khác không mang lại hiệu quả kinh tế cao bằng cây mì.
Mỗi mô hình 2 ha. Mức độ đầu tư phân bón bình thường như các diện tích mì chính vụ. Giống cũng là giống mì KM94, trồng phổ biến trên địa bàn tỉnh. Vụ trồng vào cuối tháng 4 đầu tháng 5.2010, sau khi có mưa trong tiết Tiểu mãn, để cho thu hoạch khoảng tháng 3, tháng 4 năm sau. Thời điểm trồng trong mùa khô nên cần thuận theo thời tiết, tức là sau mưa trong tiết Tiểu mãn đất mới đủ độ ẩm để trồng được cây mì.
Quy trình trồng mì rải vụ cũng như chính vụ, cũng cày bừa đất kỹ, bón lót phân chuồng, phân hữu cơ… Kinh phí đầu tư cho vật tư khoảng 9 triệu đồng/ha. Có khác là mật độ trồng dày hơn chính vụ khoảng 20%, tức trồng 120 ngàn hom cho một ha. Trồng trong mùa nắng hạn nên cây mì chết nhiều hơn chính vụ từ 10 – 20%.
TS. Nguyễn Thị Tố Trân – Trưởng phòng Trồng trọt Sở Nông nghiệp – PTNT: Các mô hình bắt đầu cho thu hoạch từ tháng 3, tháng 4, cho năng suất từ 28 – 32 tấn/ha, hàm lượng tinh bột từ 26 – 30% bằng với mì chính vụ. Thường thu hoạch sau 10 tháng trồng, có người để đến 11, 12 tháng mới thu hoạch, để hàm lượng tinh bột cao hơn. Tuy vậy không để quá 12 tháng mới thu hoạch, vì như vậy sẽ có hiện tượng “chạy bột”, giảm hàm lượng tinh bột trong củ. Trên địa bàn tỉnh có thể trồng rải vụ được. Tuy vậy tùy từng huyện, từng chân đất, có thể phân vùng quy hoạch diện tích mì rải vụ một cách hợp lý nhất. Thông thường trồng mì trên chân vàn cao, không bị ngập úng.
Với giá mì tươi hiện nay (tháng 3.2010) khoảng 2.500đ/kg, thì mỗi ha cho thu nhập 75 triệu đồng – chưa kể bán hom mì giống giá 1.000đ/kg – thì cây mì cho thu nhập rất cao. Với đà này cây mì cả chính vụ, rải vụ chắc chăn sẽ tăng mạnh diện tích. Và thực tế đã như vậy. Theo TS Tố Trân: Tỉnh quy hoạch 10 ngàn ha mì trong giai đoạn 2001 – 2009, nhưng hiện nay tổng diện tích mì toàn tỉnh lên đến 14 ngàn ha. Trong đó 4.500 ha ở các huyện Phù Cát, Phù Mỹ, Tây Sơn, Vân Canh được quy hoạch cung cấp nguyên liệu cho nhà máy mì của tỉnh.
Theo quy luật, khi phát triển diện tích cây mì, thì các cây khác bị thu hẹp. Có thể người nông dân sẽ phá bỏ một số diện tích cây điều, cây trồng rừng kinh tế, cả cây mía kém hiệu quả để trồng mì. Có thể vùng miền núi, sẽ xảy ra tệ nạn phá rừng trồng mì… Để ngăn chặn tình trạng này tỉnh quy định chỉ được trồng cây mì dưới 15 độ dốc, để tránh tình trạng xói mòn rửa trôi thoái hóa đất trên cao, bảo tồn rừng, giữ nước. Tỉnh có chính sách hỗ trợ cho việc trồng mì thâm canh, để giữ đất khỏi bị bạc màu. Hỗ trợ bằng cách phối hợp với ngân hàng chính sách xã hội cho vay lãi suất thấp, hoặc không lãi, hoặc cung cấp hom giống, kỹ thuật…
Theo TS. Tố Trân: Qua thực hiện mô hình trồng mì rải vụ, ngành nông nghiệp tỉnh đã khẳng định: năng suất cao, hàm lượng tinh bột đảm bảo, còn trồng thế nào, mua ra sao là ở nhà máy và người trồng. Các địa phương trong tỉnh có thể phát triển 4.00 ha mì rải vụ hàng năm. Sở không quy định thời vụ trồng rải vụ, miễn sao cây mì cho thu hoạch vào khoảng tháng 3 đến tháng 7 hàng năm là được.
