Mô hình nuôi thỏ của một nông dân ở xã Minh Đức

Ông bắt đầu công việc nuôi thỏ từ năm 1968, lúc đó số thỏ nuôi trong gia đình ông chỉ đếm trên đầu ngón tay. Vì vậy công việc nuôi thỏ và lợn, gà thời kỳ này chỉ là phụ, còn công việc đem lại thu nhập chính cho gia đình ông là làm ruộng, là cấy lúa, trồng khoai... Đàn thỏ được ông nuôi những năm ấy là giống thỏ thuần đã nuôi ở địa phương từ nhiều năm, thức ăn của thỏ chỉ có lá rau, chuồng nuôi nhỏ hẹp, số lượng ít nên thu nhập từ nuôi thỏ không đáng kể. Trong quá trình nuôi giống thỏ ta, ông nhận thấy việc nuôi thỏ khá phù hợp với đặc điểm vùng nông thôn nhưng nếu nuôi mãi giống thỏ này không có hiệu quả, muốn có thu nhập khá phải tính đến làm ăn lớn hơn, phải quan tâm hơn đầu tư về kỹ thuật chăn nuôi và nguồn giống tốt.

Năm 2008, theo sự giới thiệu của một người bạn, ông Tung tìm đến Trại nhân giống thỏ thịt Ninh Bình (thuộc Trung tâm nghiên cứu Dê và Thỏ Sơn Tây - Viện chăn nuôi quốc gia) để chọn mua giống thỏ Niu-di-lân thay thế giống thỏ cũ. Đây là giống thỏ có nguồn gốc từ Niu-di-lân. Đặc điểm của giống thỏ này là: lông dày, màu trắng tuyền, mắt hồng, khối lượng trưởng thành từ 5-5,5 kg/ con. Loại thỏ này mắn đẻ, chu kì sinh sản ngắn nên một thỏ cái có thể đẻ 6-7 lứa một năm. Sau ba tháng nuôi, khối lượng thỏ thịt đạt 1,8-2kg.

Theo hướng dẫn của các cán bộ kỹ thuật, gia đình ông Tung thực hiện nuôi thỏ Niu-di-lân theo một chu trình khép kín, chủ động từ khâu sản xuất con giống đến khi xuất bán, chủ động nguồn thức ăn và phòng tránh dịch bệnh tốt nên đàn thỏ sinh trưởng và phát triển khá nhanh.

Theo ông Tung, thỏ con nuôi khoảng 6 tháng là có thể sinh sản. Mỗi năm, thỏ nái sinh sản được 6 lứa, trung bình mỗi lứa đạt 5-6 con. Thỏ con được bán với giá 30 nghìn đồng một con. Nếu để nuôi lấy thịt, sau hai tháng thỏ có thể đạt trọng lượng 1,6kg. Tại thời điểm tháng 1/2011 giá thu mua thỏ thịt trên thị trường tỉnh là 55nghìn đồng/kg.
Ban đầu, đàn thỏ Niu-Di-Lân tại gia đình ông chỉ có 3 đôi thỏ con được đem về từ Trại nhân giống thỏ thịt Ninh Bình. Sau hai năm gây dựng, đàn thỏ nhà ông đã lên tới 70 con thỏ sinh sản và 350 con nuôi thịt. Ông tính, với đàn thỏ sinh sản (gồm có 63 con thỏ cái và 7 con thỏ đực), sau một năm sẽ cho thu nhập khoảng 60 triệu đồng, trừ chi phí thức ăn, người nuôi còn khoảng 45 triệu đồng/năm; đàn thỏ thịt 350 con được nuôi trong hai tháng cho thu nhập khoảng 20 triệu đồng; trừ chi phí giống và thức ăn, thuốc tiêm phòng, người nuôi thỏ thu được chục triệu đồng sau hai tháng nuôi.

Nhằm đảm bảo thỏ nuôi sạch bệnh, mau lớn, ông Tung rất chú trọng đến kỹ thuật chuồng trại. Khu chuồng nuôi thỏ của ông đuợc quây bằng những tấm bê tông có đục lỗ thông gió; chuồng rộng 150m2, được phân bổ thành các khu vực phù hợp với từng loại thỏ nuôi: khu nuôi thỏ mẹ, khu nuôi thỏ con và khu nuôi thỏ thịt. Chuồng nuôi lợp mái tôn, đảm bảo thông thoáng, sạch sẽ, không bị mưa tạt, gió lùa; đảm bảo mát vào mùa hè, ấm mùa đông; xung quanh chuồng thoáng đãng, được trồng cây xanh; nền chuồng bằng ximăng dễ quét dọn, vệ sinh. Trong khu chuồng nuôi là những lồng nuôi thỏ, khung và sàn lồng bằng tre, vừa dễ làm vệ sinh, lại rẻ tiền, dễ thay thế; mỗi lồng nuôi dài 100cm, rộng 60cm, cao 50cm đủ nuôi 1con thỏ mẹ, hoặc 5 con thỏ nuôi lấy thịt. Ông thực hiện dọn vệ sinh chuồng nuôi mỗi ngày 3 lần trước khi cho thỏ ăn, nên khu vực chuồng nuôi khá sạch sẽ. Lượng phân thải được mang đến chuông ủ cách xa khu chuồng nuôi để làm phân bón ngoài đồng ruộng. Cách xử lý này tuy là thủ công nhưng vừa không làm ô nhiễm môi trường xung quanh, vừa góp phần giảm chi phí cho việc trồng trọt của gia đình ông.

Tại gia đình ông, thức ăn cho thỏ chủ yếu là nguồn rau xanh. Để có nguồn rau ổn định, ông chuyển hẳn 2 sào ruộng trồng lúa sang chuyên trồng rau muống, và trồng thêm 2 sào bắp cải vào mỗi vụ đông để làm thức ăn cho thỏ. Ngoài ra ông cũng cho thỏ ăn thêm bằng cách tận dụng các phụ phẩm từ rau, củ khác như lá súp lơ, ngọn cà rốt,...
Ông cho biết, cần phải rửa sạch và làm giảm lượng nước chứa trong rau (phơi ở trong mát) trước khi cho thỏ ăn để đề phòng thỏ chướng hơi, đầy bụng. Rau xanh không nên cắt và dự trữ quá lâu, các loại củ quả cần cắt thành miếng nhỏ, loại bỏ những phần bị hư thối.

Với mỗi loại thỏ nuôi ở mỗi giai đoạn được ông cho ăn với khẩu phần ăn khác nhau, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của vật nuôi. Đối với thỏ giai đoạn vỗ béo cần tăng dần lượng thức ăn tinh bột trong khẩu phần; đối với thỏ nuôi con cần tăng lượng thức ăn tinh bột trong vòng 20 ngày đầu vì trong giai đoạn này thỏ mẹ vừa phải phục hồi sức khỏe, vừa phải tiết sữa nuôi con; giai đoạn tiếp theo thì cung cấp lượng tinh bột ít hơn để tránh thỏ bị mập dẫn đến vô sinh. Ngoài rau xanh, ông còn bổ sung một lượng (rất hạn chế) cám công nghiệp để giúp thỏ tăng trọng.

Đối với nước uống, thỏ cũng như các vật nuôi khác rất cần, nhưng mức độ nhiều ít lại phụ thuộc vào thời tiết. Mùa đông do nhiệt độ xuống thấp, lượng nước trong rau còn nhiều nên ông không cho thỏ uống nước. Chỉ sang đến mùa nóng, đàn thỏ mới được bổ sung lượng nước uống trực tiếp, nhưng cũng như thức ăn nước uống cho thỏ phải đảm bảo sạch để tránh các bệnh về đường tiêu hoá.

Việc phòng bệnh và chữa bệnh được ông rất quan tâm. Thỏ con ngay khi vừa tách mẹ đã được tiêm vac-xin phòng bệnh. Thỏ mẹ được tiêm phòng định kì mỗi năm 2-3 lần. Việc tiêm phòng cho thỏ, ông mời kỹ sư của Trại giống ở Ninh Bình về đảm nhận. Nhờ đó, đàn thỏ của gia đình ông luôn khoẻ mạnh, chưa năm nào bị dịch bệnh.

Trải qua nhiều năm vừa nuôi giống thỏ mới vừa rút kinh nghiệm, đến nay mô hình nuôi thỏ của gia đình ông Nguyễn Văn Tung ngày càng phát triển, đem lại nguồn thu nhập chính cho gia đình. Với nguồn thu nhập từ nuôi giống thỏ Niu-di-lân, ông đã xây dựng được ngôi nhà hai tầng khang trang với đầy đủ tiện nghi. Nhận thấy hiệu quả từ chăn nuôi thỏ, người con trai của ông cũng quyết định nghỉ làm công nhân để cùng ông mở rộng thêm quy mô gia trại với kế hoạch nuôi 100 thỏ nái và 400 con thỏ thịt, và dành thêm 2 sào ruộng để chuyên canh rau nuôi thỏ ngay trong vụ chiêm xuân 2011.
Theo ông Tung, nghề nuôi thỏ cho hiệu quả kinh tế hơn hẳn so với cấy lúa và trồng màu. Chỉ với một lao động chính là có thể đảm bảo việc chăm sóc đàn thỏ quy mô hàng trăm con, cho thu nhập ổn định hàng triệu đồng mỗi tháng. Nuôi thỏ không lo đầu ra. Do nhu cầu tiêu thụ thỏ thịt đang ngày càng tăng cao trên thị trường, nên thương lái thường đến tận nhà để thu mua và đặt hàng, nhiều khi không đủ thỏ bán. Nhiều người trong xã và trong huyện đã tìm đến nhà ông để tìm mua giống thỏ mới và học hỏi kinh nghiệm chăn nuôi...

Theo đánh giá của ông Nguyễn Mạnh Chung, Chủ nhiệm HTX Nông nghiệp xã Minh Đức, việc nuôi thỏ đòi hỏi diện tích không lớn, vốn đầu tư không nhiều, khả năng thu hồi vốn nhanh, lại có thể tận dụng nguồn thức ăn sẵn có ở khu vực nông thôn nên có thể nhân rộng mô hình nuôi thỏ nhà ông Nguyễn Văn Tung ra những hộ chăn nuôi khác trong toàn xã.