Mô hình nuôi hải sản sạch: giải pháp bảo vệ môi trường biển

Từ cầu cảng Vân Đồn đi tàu hơn chục hải lý là đến đảo Bánh Sữa, hòn đảo đá vôi nằm giữa vịnh Bái Tử Long thơ mộng. Và chính nó nằm xa bờ, nguồn nước trong lành nên ông Tờ mới chọn đây làm bến đỗ cho hàng loạt những ý tưởng của mình.

Vào những năm 1990, ông Tờ từng nổi tiếng khắp đất mỏ bởi nuôi tôm rất thành công. Tuy nhiên, do cơ chế đấu thầu, chia nhỏ đầm nuôi không hợp lý, ông đã bỏ nghề nuôi tôm để chọn hướng đi mới. Ông cho rằng, nuôi tôm theo hình thức nuôi công nghiệp sẽ không bền vững vì sớm muộn cũng gây ô nhiễm môi trường và suy giảm sản lượng. Vì vậy, cần phải tính đến việc nuôi dưỡng những loài hải sản tự nhiên, không phụ thuộc vào thức ăn công nghiệp. Vốn đam mê với nghề nuôi trồng thủy sản, ông Tờ cất công đi khảo sát nhiều hòn đảo và quyết định chọn đảo Bánh Sữa để nuôi tu hài và hàu.

Với sự ủng hộ của tỉnh, huyện, Công ty TNHH Đỗ Tờ được thuê đảo Bánh Sữa cùng mấy chục hecta bãi nuôi và mặt nước xung quanh đảo. Tại đây, ông đã thuê tàu hút hàng vạn m3 cát xốp lẫn vỏ ốc, vỏ trai, san hô bị bào vụn ở các vùng trong vịnh để đổ lên đảo rồi dùng nước sạch để tạo thành bãi cát nuôi tu hài. Được sự chuyển giao công nghệ của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I, ông cùng anh em kỹ thuật trong Công ty đã nỗ lực nghiên cứu để hoàn thiện quy trình công nghệ nuôi tu hài. Công ty tự nhân giống, nuôi tảo biển, tạo thức ăn cho ấu trùng, nuôi con giống, thiết kế kết cấu dàn bè lồng nuôi… Tu hài là loài nhuyễn thể hai mảnh, được ví là “con gà của biển cả” vì thịt tu hài rất ngon và chứa nhiều chất dinh dưỡng. Tu hài sống trong môi trường nước biển sạch, có độ mặn từ 25% đến 30% trong lớp cát xốp lẫn vỏ ốc, vỏ trai, san bị bào vụn. Thức ăn của tu hài là mùn bã hữu cơ, giáp xác nhỏ và các loại tảo. Còn hàu Thái Bình Dương vốn được Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I nhập giống từ Australia năm 2003, nuôi thử nghiệm tại Quảng Ninh năm 2004 và được nuôi phổ biến từ năm 2008. Hàu Thái Bình Dương thích nghi với độ mặn khoảng 20%.

Hiện Công ty đã tự đảm bảo được nguồn giống nuôi và còn cung cấp giống cho nhiều hộ dân trong vùng. Với mô hình nuôi tu hài và hàu Thái Bình Dương, Công ty TNHH Đỗ Tờ không những thu lợi nhuận cao mà còn góp phần bảo vệ môi trường biển.

Ông Tờ cho biết do hoạt động khai thác bừa bãi và hủy diệt trước đây đã làm cho các bãi san hô trong Vịnh Bái Tử Long suy giảm nghiêm trọng. Thời gian gần đây, môi trường biển được cải thiện nên san hô quanh khu vực đảo Bánh Sữa đang được phục hồi, cá tôm đã xuát hiện trở lại. Điều ông lo ngại là thỉnh thoảng các tàu cá lại đến quanh đảo để đánh bắt hải sản. Nhưng nếu đi sâu vào khu vực ông đang nuôi tu hài và hàu Thái Bình Dương thì các tàu sẽ hủy hoại hết san hô đang phục hồi. Nhiều khi các tàu đánh bắt ngay trên những bãi san hô, ông Tờ phải báo cho lực lượng bộ đội biên phòng can thiệp mới giữ gìn được bãi san hô.

Trên mép đảo là những ngôi nhà khang trang được chia theo chức năng sử dụng cụ thể: khu làm việc, khu ở và sinh hoạt của công nhân, khu nhân giống, nuôi tảo… ở trên đảo, toàn bộ rác được phân loại rồi ủ phân tạo mùn để chăm bón cho cây. Còn nước thải sinh học, sau khi xử lý sẽ được dùng để tưới cây. Ông Tờ cho biết, có bảo vệ tốt môi trường trên đảo thì mới bảo vệ được tốt môi trường vùng nước biển quanh đảo và như vậy sẽ không ảnh hưởng đến môi trường nuôi tu hài và hàu Thái Bình Dương. Ông nói “Có bảo vệ tốt môi trường thì môi trường mới tạo điều kiện cho doanh nghiệp nuôi hải sản đạt năng suất cao”. Hiện Công ty đang sử dụng 60 công nhân làm việc tại đảo.

Ông Tờ mong muốn các cơ quan chức năng phải xây dựng cơ chế, chính sách hợp lý về sử dụng, khai thác biển, đảo để tận dụng thế mạnh, tiềm năng của biển Quảng Ninh và bảo vệ đa dạng sinh học của các hệ sinh thái biển. Đặc biệt phải phân vùng quy hoạch theo chức năng ở vịnh Bái Tử Long để khai thác, sử dụng hợp lý và bền vững biển, đảo. Đồng thời chính quyền địa phương cần khuyến khích nuôi hải sản sinh thái; hạn chế nuôi hải sản công nghiệp tại vịnh Bái Tử Long và vịnh Hạ Long; cấm đánh bắt theo kiểu hủy diệt, nhất là cấm triệt để việc dùng đèn điện chiếu sáng công suất cao để khai thác hải sản. Có như vậy mới bảo vệ được môi trường bền vững của di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long và Vườn quốc gia Bái Tử Long.