Miền Bắc gấp rút chống "giặc" hạn

Kiện toàn hệ thống thủy lợi

Theo Cục Thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và PTNT), hiện dòng chảy trên hầu hết các sông vùng Đồng bằng Bắc Bộ đều thấp hơn trung bình nhiều năm. Bên cạnh đó, lượng nước ở các hồ chứa cũng rất thấp, chỉ đạt 60-70% so với quy định.

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương, từ nay đến tháng 2/2010, tại khu vực Bắc Bộ hầu như sẽ không có mưa. Lượng nước trên các dòng chảy và phục vụ sản xuất nông nghiệp hoàn toàn phụ thuộc vào nước xả từ các hồ chứa và các công trình thủy điện. Điều này khiến kế hoạch sản xuất vụ đông xuân tới sẽ gặp nhiều khó khăn.

Trước tình hình hạn hán đe dọa đến sản xuất nông nghiệp, các địa phương đang gấp rút thực hiện các phương án chống hạn. Ông Phạm Ngọc Thước, Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Phú Thọ cho biết, hiện mực nước trên các sông, nhất là sông Thao thấp hơn trung bình nhiều năm. Lượng nước tại các hồ chứa chỉ đạt 80% dung tích thiết kế. Bởi vậy, Sở đã tổ chức kiểm tra chỉ đạo công tác chống hạn đến các địa phương. Theo đó, tiến hành nạo vét các cửa khẩu để khơi thông luồng lạch tạo nguồn nước cho bể hút tại các trạm bơm điện; tu sửa máy bơm và thiết bị sẵn sàng vận hành trong suốt vụ. Đối với các trạm bơm điện bị treo giỏ do mực nước bể hút xuống thấp thì dùng biện pháp nối dài ống ở bể hút để tận dụng tối đa cột nước máy bơm. Cùng với đó, điều tiết nước tại các hồ chứa một cách hợp lý, tiết kiệm.

Tại Quảng Ninh, theo thống kê, từ năm 2006 - 2009, mỗi năm toàn tỉnh có trên 2.000ha lúa xuân bị hạn hán vào đầu vụ và giữa vụ, tập trung ở các xã vùng cao thuộc các huyện Hải Hà, Bình Liêu, Tiên Yên, Vân Đồn và Hoành Bồ. Vì vậy, năm nay, trước nguy cơ đại hạn thì việc đảm bảo đủ nước tưới cho sản xuất là rất quan trọng. Theo ông Trần Đức Diên, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Quảng Ninh, các địa phương đang đánh giá hiện trạng nguồn nước dự trữ tại các hồ, kiểm tra thống kê cụ thể diện tích lúa bị hạn, từ đó có kế hoạch chủ động bố trí chuyển đổi kịp thời sang trồng ngô, lạc, đậu tương, khoai lang, mía ngay từ đầu vụ. Tập trung sửa chữa, nạo vét hệ thống kênh mương để đảm bảo việc cung cấp nước tưới kịp thời; xây dựng kế hoạch và thông báo lịch phân phối, sử dụng nước cho từng địa phương, thực hiện phương pháp tưới nước tiết kiệm, tưới dưỡng, tưới luân phiên cho từng vùng.

Trở ngại...

Nhằm đối phó với việc thiếu nước tưới cho cây trồng, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã chỉ đạo quyết liệt các địa phương trong công tác thủy lợi, chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Tuy nhiên, nhiều địa phương vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn.

Thị sát một số địa bàn thuộc các tỉnh Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh, chúng tôi nhận thấy hệ thống kênh mương dẫn nước còn nhiều hạn chế, đặc biệt tại những vùng sản xuất gần khu công nghiệp. Tại huyện Văn Lâm (Hưng Yên), hệ thống kênh mương nơi đây khá dày và công tác thủy lợi bộc lộ nhiều hạn chế. Ông Lý Duy Thu, Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện cho biết: “Địa phương hiện có tới 70% số kênh mương là kênh đất nên năng lực dẫn nước, trữ nước hạn chế. Nhiều tuyến kênh kết hợp làm nhiệm vụ tưới, tiêu dẫn đến tình trạng lãng phí nước. Mặt khác, do khối lượng chất thải công nghiệp kết hợp với lượng phù sa của hệ thống sông Hồng nên dẫn đến hiện tượng bồi lắng lớn. Ở một số xã như Lương Tài, Việt Hưng vẫn còn tình trạng thiếu nước cho sản xuất cây vụ đông.

Cũng theo ông Thu, thời gian tới, huyện sẽ tiếp tục đầu tư nạo vét, tu bổ các công trình thủy lợi trọng điểm để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các kênh mương chính, bảo đảm đủ nước tưới cho sản xuất nông nghiệp.

Trao đổi với chúng tôi về công tác thủy lợi, ông Đặng Duy Hiển, Trưởng phòng Quản lý tưới tiêu (Cục Thủy lợi) cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay là hệ thống thủy lợi của miền Bắc do đã xây dựng từ lâu, miệng cống thiết kế quá cao nên không thể khai thác khi mực nước ở các sông xuống thấp. Nhằm khắc phục những khó khăn đó, các đơn vị khai thác công trình thủy nông và chính quyền các địa phương cần đầu tư nối dài thêm đường ống, nạo vét các kênh lấy nước bị bồi lấp và trong trường hợp cần thiết phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ lúa sang cây hoa màu chịu hạn.