Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 15/04/2010 16:11 (GMT+7)

Mặt trời có ảnh hưởng tới tài năng?

Nhà khoa học nổi tiếng người Nga, Viện sĩ J.Idlis đã miệt mài đi sâu phân tích sự phát triển của ngành vật lý lý thuyết. Ngoài những khẳng định về sự phát triển nhảy vọt đa dạng của bộ môn khoa học này, ông còn phát hiện ra nhiều điều kỳ thú nữa. J.Idlis lập một bảng về những "thời điểm sáng tạo" của các nhà bác học lừng danh như Huygens, Newton, Leibniz, Lomonosov, Coulomb, Faraday, Maxwell và nhiều nhà khoa học khác, đã cho thấy các phát kiến vĩ đại của họ trùng với "chu kỳ" 11 năm - chu kỳ hoạt động trung bình của mặt trời.

Điều không thể chối cãi là các chu kỳ của tự nhiên có ảnh hưởng tới con người, nhưng những mối liên quan giữa các phát minh sáng tạo với các quá trình của mặt trời xảy ra như thế nào? Một trong những cách lý giải cho rằng: một khi cường độ ánh sáng tăng, làm thay đổi từ trường của trái đất và hiển nhiên tác động tới hệ thần kinh trong cơ thể con người. Các "từ trường sinh học" thậm chí có thể biến đổi từ dạng "thần kinh rối loạn" sang dạng "thần kinh nhiễm từ".

Trong nghệ thuật cũng có nhiều hiện tượng liên quan đến "đồng hồ mặt trời". Một ví dụ điển hình cho hiện tượng này là giai đoạn từ  năm 1829 đến 1831 trong cuộc đời của các nhà soạn nhạc nổi tiếng. Chính nhạc sĩ Berlioz khi đó đã hoàn thành "Bản giao hưởng viễn tưởng" nổi tiếng của mình, Chopin viết hai nhạc phẩm lừng danh cho đàn piano, còn Mendelssohn-Bartholdy với "Cô gái Scotland" - nhạc phẩm giao hưởng hay nhất của ông. Cũng vào thời kỳ này xuất hiện những vở nhạc kịch bất hủ như "Norma và Sonam-Bula" của Belini, "Anna Bolein" của Donizetti, hay "Con quỷ Fra" của Ober. Một điều cần lưu ý: năm 1830 là năm được ngành thiên văn học quốc tế gọi là "năm hoạt động cực mạnh của mặt trời".

Những đỉnh cao sáng tạo của các nhân vật xuất chúng hoàn toàn phụ thuộc vào các phong độ cá nhân. Các "bước sóng" về thành công hay thất bại của họ thường rơi vào các khoảng cách 2-3 năm, 5-7 năm, 10-11 hay thậm chí 14 năm. Nhưng họ đều có một cái chung nhất: sau những giai đoạn "bất thành" là thời kỳ sáng tạo "vũ bão" tiếp nối. Một lần Stendal thừa nhận đã mất đứt 10 năm với những "thất bại ngu ngốc" - như ông gọi - mới đạt tới được các phát minh rạng rỡ. Còn trong tiểu sử của nhà danh họa tài ba Rembrandt lại là con số 6. Cứ 6 năm một, kể từ năm 1631 - nét vẽ của ông lại thay đổi khác thường: thời kỳ đầu là "mờ nhạt" - như ông giải thích, kế đến là giai đoạn "sặc sỡ", rồi tới thời kỳ thành công nhất với "đường nét rạch ròi"...

Cũng có một nhận định nữa cần lưu ý: năm sinh cũng có ý nghĩa rất quan trọng với các thiên tài. Như nhà nữ toán học Nga đầu tiên Sofia Kovalevskaia (1850-1891) từng viết sau một thời gian bà đã đi sâu nghiên cứu: "Một hiện tượng kỳ thú là với vấn đề đã được nhiều lần nhắc đến, liên quan tới tài năng. Có những năm "đẻ" ra các thiên tài, và ngược lại. Như năm 1825 chẳng hạn, đó là "năm màu mỡ" - gây ấn tượng mạnh mẽ nhất, thích hợp nhất trong việc sản sinh ra một loạt các văn sĩ lừng danh". Rồi bà liệt kê một loạt các nhà văn nổi tiếng từng sinh vào năm 1825, trong đó có cả Lev Tolstoi, Tourgueniev và Dostoievski.

Nhận định trên cũng vừa được hai nhà bác học Nga nổi tiếng ở Saint Petersburg: Giáo sư Tiến sĩ E. Maximovvà Viện sĩ V. Zavdic đúc kết lại. Hai ông liệt kê năm sinh các vĩ nhân được lưu danh trong bộ “Bách khoa Toàn thư” trong vòng 4 thế kỷ trở lại đây. Với kết quả cho thấy tất cả các bậc thiên tài trong khoa học, nghệ thuật, văn hóa, cũng như chính trị và kinh tế đều "rập khuôn" theo những giai đoạn - chu kỳ nhất định. Trong 400 năm, có cả thảy 18 điểm "cực đại" - trùng với năm sinh của họ. Các "siêu điểm" ấy cách nhau 22,7 năm - đúng với một chu kỳ hoạt động của mặt trời. Đó phải chăng lại là một sự trùng hợp ngẫu nhiên?! Sao chúng cứ lặp đi lặp lại dai dẳng tới... 18 lần trong suốt 4 thế kỷ - qua nhiều thế hệ khác nhau vậy!

Nhưng lẽ dĩ nhiên các số liệu thống kê cũng chưa hẳn là điều có sức thuyết phục nhất. Sự việc cần phải được lưu tâm nghiên cứu sâu hơn. Ngày nay khoa học đã chứng minh sự ảnh hưởng của mặt trời đối với các quá trình sinh quyển. Hàng triệu năm nay, sự sống trên trái đất phát triển trên nền bức xạ tự nhiên, qua việc con người tiếp nhận chất radon (Rn) - hơi khí thoát ra từ các quá trình phân hủy chất phóng xạ uran. Khí radon bốc lên bầu khí quyển từ các lớp đất thổ nhưỡng, cũng như từ những vỉa ngầm dưới lòng đất với khối lượng dao động phụ thuộc vào những nguyên nhân khác nhau.

Nhà vật lý lỗi lạc người Nga gốc Do Thái Alexander Semi-Zade nghiên cứu các số liệu ghi nhận được từng ngày trong suốt 35 năm liền. Rồi ông phát hiện ra rằng, trong nhiều trường hợp: nồng độ Rn tăng cao sau 2 ngày có mặt trời chiếu. Có nghĩa là hoạt tính phóng xạ tăng trùng với thời gian có các cơn bão điện từ - được sinh ra bởi những luồng hạt nhỏ phát đi từ mặt trời. Và như vậy, khi sự chiếu sáng trên mặt đất tăng cao, thì hoạt tính của trái đất cũng tăng, đồng thời còn kéo theo nồng độ chất radon tập trung trong bầu khí quyển tăng lên tương ứng.

Hiện tượng này khiến các nhà nghiên cứu hướng tới một giả thuyết bất ngờ: nếu như các "đỉnh cao sáng tạo" phụ thuộc vào mặt trời và sự "dị thường" của từ trường - với kết quả là hơi khí phóng xạ sẽ "bão hòa" trong không trung, và phải chăng chính điều này không kích thích sự sáng tạo?

Bằng con đường thực nghiệm, khoa học đã chứng minh rằng Rn tác động mạnh tới hệ thần kinh, tạo ra niềm sảng khoái cùng tính sáng suốt và làm tăng khả năng làm việc. Dĩ nhiên nồng độ Rn tập trung cao cũng đồng thời có tác động như nhịp điệu của chứng stress, khiến cơ thể phải huy động mọi nguồn dự trữ nhằm đáp lại các tác nhân gây mệt mỏi tác động từ bên ngoài vào. Có thể do chính vậy mà trí óc chúng ta thường minh mẫn trong những giờ tinh mơ hoặc khuya muộn - thời điểm cực đại của Rn trong bầu khí quyển chăng?

Tất cả những điều trên, đương nhiên đòi hỏi thêm những cuộc nghiên cứu chuyên sâu mới.

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

GS.TSKH Nguyễn Đức Cương: Khoa học là một hành trình dài và không phải lúc nào cũng có kết quả ngay
Sinh năm 1945 tại Huế, ông là nhà khoa học hàng đầu về hàng không - vũ trụ của Việt Nam, đã có hơn nửa thế kỷ cống hiến cho ngành khoa học kỹ thuật hàng không vũ trụ. Không chỉ là người đặt nền móng cho các sản phẩm bay tiết kiệm chi phí cho Việt Nam, ông còn là người thầy tâm huyết, truyền cảm hứng và kiến thức cho nhiều thế hệ, góp phần đưa ngành hàng không Việt Nam đạt được những bước tiến mới.
Đắk Lắk: Ứng dụng AI “nghe” độ chín sầu riêng
TS. Lê Minh Tân và CN. Hoàng Ngọc Trung Nguyên (Trường Đại học Tây Nguyên) đã nghiên cứu thành công giải pháp: “Máy phân loại quả sầu riêng theo độ chín sử dụng AI phân tích âm thanh”. Giải pháp này đã đọat giải Nhì Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk (2024-2025) khu vực phía Tây.
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị quán triệt và triển khai Nghị quyết 10-NQ/TW
Sáng 30/6, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Ban biên tập vusta.vn trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị.
Một năm chính quyền địa phương hai cấp: Nhìn từ chiều sâu văn hóa làng xã
Một năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là câu chuyện về tinh gọn bộ máy, tổ chức lại địa giới hành chính màcòn là phép thử về năng lực quản trị những giá trị mềm: tên làng, ký ức cộng đồng, di sản, thiết chế văn hóa, không gian tín ngưỡng và cảm giác thuộc về của người dân.
Hội nghị AFEO Midterm 2026
Ngày 30/6, tại Yangon, Myanmar, Liên đoàn các tổ chức kỹ sư ASEAN (AFEO) chính thức khai mạc phiên toàn thể Hội nghị giữa kỳ lần thứ 25. Đây là diễn đàn thường niên được tổ chức nhằm để các nhà khoa học, các kỹ sư, các chuyên gia cùng chia sẻ, thảo luận các giải pháp trong việc xây dựng một tương lai bền vững cho khu vực ASEAN.
Lào Cai: 118 hộ đồng bào dân tộc thiểu số hưởng lợi từ mô hình cấp nước tự quản
Sau gần một năm triển khai, Dự án “Hỗ trợ nước sinh hoạt cải thiện chất lượng cuộc sống cho cộng đồng dân tộc thiểu số thôn 4, xã Khánh Hòa, tỉnh Lào Cai” do Trung tâm Hỗ trợ phát triển bền vững cộng đồng các dân tộc miền núi (SUDECOM) thực hiện đã hoàn thành mục tiêu, đánh dấu một mô hình điểm về quản lý, vận hành hệ thống cấp nước dựa vào cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống cho 118 hộ dân.