Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 15/04/2010 16:11 (GMT+7)

Mặt trời có ảnh hưởng tới tài năng?

Nhà khoa học nổi tiếng người Nga, Viện sĩ J.Idlis đã miệt mài đi sâu phân tích sự phát triển của ngành vật lý lý thuyết. Ngoài những khẳng định về sự phát triển nhảy vọt đa dạng của bộ môn khoa học này, ông còn phát hiện ra nhiều điều kỳ thú nữa. J.Idlis lập một bảng về những "thời điểm sáng tạo" của các nhà bác học lừng danh như Huygens, Newton, Leibniz, Lomonosov, Coulomb, Faraday, Maxwell và nhiều nhà khoa học khác, đã cho thấy các phát kiến vĩ đại của họ trùng với "chu kỳ" 11 năm - chu kỳ hoạt động trung bình của mặt trời.

Điều không thể chối cãi là các chu kỳ của tự nhiên có ảnh hưởng tới con người, nhưng những mối liên quan giữa các phát minh sáng tạo với các quá trình của mặt trời xảy ra như thế nào? Một trong những cách lý giải cho rằng: một khi cường độ ánh sáng tăng, làm thay đổi từ trường của trái đất và hiển nhiên tác động tới hệ thần kinh trong cơ thể con người. Các "từ trường sinh học" thậm chí có thể biến đổi từ dạng "thần kinh rối loạn" sang dạng "thần kinh nhiễm từ".

Trong nghệ thuật cũng có nhiều hiện tượng liên quan đến "đồng hồ mặt trời". Một ví dụ điển hình cho hiện tượng này là giai đoạn từ  năm 1829 đến 1831 trong cuộc đời của các nhà soạn nhạc nổi tiếng. Chính nhạc sĩ Berlioz khi đó đã hoàn thành "Bản giao hưởng viễn tưởng" nổi tiếng của mình, Chopin viết hai nhạc phẩm lừng danh cho đàn piano, còn Mendelssohn-Bartholdy với "Cô gái Scotland" - nhạc phẩm giao hưởng hay nhất của ông. Cũng vào thời kỳ này xuất hiện những vở nhạc kịch bất hủ như "Norma và Sonam-Bula" của Belini, "Anna Bolein" của Donizetti, hay "Con quỷ Fra" của Ober. Một điều cần lưu ý: năm 1830 là năm được ngành thiên văn học quốc tế gọi là "năm hoạt động cực mạnh của mặt trời".

Những đỉnh cao sáng tạo của các nhân vật xuất chúng hoàn toàn phụ thuộc vào các phong độ cá nhân. Các "bước sóng" về thành công hay thất bại của họ thường rơi vào các khoảng cách 2-3 năm, 5-7 năm, 10-11 hay thậm chí 14 năm. Nhưng họ đều có một cái chung nhất: sau những giai đoạn "bất thành" là thời kỳ sáng tạo "vũ bão" tiếp nối. Một lần Stendal thừa nhận đã mất đứt 10 năm với những "thất bại ngu ngốc" - như ông gọi - mới đạt tới được các phát minh rạng rỡ. Còn trong tiểu sử của nhà danh họa tài ba Rembrandt lại là con số 6. Cứ 6 năm một, kể từ năm 1631 - nét vẽ của ông lại thay đổi khác thường: thời kỳ đầu là "mờ nhạt" - như ông giải thích, kế đến là giai đoạn "sặc sỡ", rồi tới thời kỳ thành công nhất với "đường nét rạch ròi"...

Cũng có một nhận định nữa cần lưu ý: năm sinh cũng có ý nghĩa rất quan trọng với các thiên tài. Như nhà nữ toán học Nga đầu tiên Sofia Kovalevskaia (1850-1891) từng viết sau một thời gian bà đã đi sâu nghiên cứu: "Một hiện tượng kỳ thú là với vấn đề đã được nhiều lần nhắc đến, liên quan tới tài năng. Có những năm "đẻ" ra các thiên tài, và ngược lại. Như năm 1825 chẳng hạn, đó là "năm màu mỡ" - gây ấn tượng mạnh mẽ nhất, thích hợp nhất trong việc sản sinh ra một loạt các văn sĩ lừng danh". Rồi bà liệt kê một loạt các nhà văn nổi tiếng từng sinh vào năm 1825, trong đó có cả Lev Tolstoi, Tourgueniev và Dostoievski.

Nhận định trên cũng vừa được hai nhà bác học Nga nổi tiếng ở Saint Petersburg: Giáo sư Tiến sĩ E. Maximovvà Viện sĩ V. Zavdic đúc kết lại. Hai ông liệt kê năm sinh các vĩ nhân được lưu danh trong bộ “Bách khoa Toàn thư” trong vòng 4 thế kỷ trở lại đây. Với kết quả cho thấy tất cả các bậc thiên tài trong khoa học, nghệ thuật, văn hóa, cũng như chính trị và kinh tế đều "rập khuôn" theo những giai đoạn - chu kỳ nhất định. Trong 400 năm, có cả thảy 18 điểm "cực đại" - trùng với năm sinh của họ. Các "siêu điểm" ấy cách nhau 22,7 năm - đúng với một chu kỳ hoạt động của mặt trời. Đó phải chăng lại là một sự trùng hợp ngẫu nhiên?! Sao chúng cứ lặp đi lặp lại dai dẳng tới... 18 lần trong suốt 4 thế kỷ - qua nhiều thế hệ khác nhau vậy!

Nhưng lẽ dĩ nhiên các số liệu thống kê cũng chưa hẳn là điều có sức thuyết phục nhất. Sự việc cần phải được lưu tâm nghiên cứu sâu hơn. Ngày nay khoa học đã chứng minh sự ảnh hưởng của mặt trời đối với các quá trình sinh quyển. Hàng triệu năm nay, sự sống trên trái đất phát triển trên nền bức xạ tự nhiên, qua việc con người tiếp nhận chất radon (Rn) - hơi khí thoát ra từ các quá trình phân hủy chất phóng xạ uran. Khí radon bốc lên bầu khí quyển từ các lớp đất thổ nhưỡng, cũng như từ những vỉa ngầm dưới lòng đất với khối lượng dao động phụ thuộc vào những nguyên nhân khác nhau.

Nhà vật lý lỗi lạc người Nga gốc Do Thái Alexander Semi-Zade nghiên cứu các số liệu ghi nhận được từng ngày trong suốt 35 năm liền. Rồi ông phát hiện ra rằng, trong nhiều trường hợp: nồng độ Rn tăng cao sau 2 ngày có mặt trời chiếu. Có nghĩa là hoạt tính phóng xạ tăng trùng với thời gian có các cơn bão điện từ - được sinh ra bởi những luồng hạt nhỏ phát đi từ mặt trời. Và như vậy, khi sự chiếu sáng trên mặt đất tăng cao, thì hoạt tính của trái đất cũng tăng, đồng thời còn kéo theo nồng độ chất radon tập trung trong bầu khí quyển tăng lên tương ứng.

Hiện tượng này khiến các nhà nghiên cứu hướng tới một giả thuyết bất ngờ: nếu như các "đỉnh cao sáng tạo" phụ thuộc vào mặt trời và sự "dị thường" của từ trường - với kết quả là hơi khí phóng xạ sẽ "bão hòa" trong không trung, và phải chăng chính điều này không kích thích sự sáng tạo?

Bằng con đường thực nghiệm, khoa học đã chứng minh rằng Rn tác động mạnh tới hệ thần kinh, tạo ra niềm sảng khoái cùng tính sáng suốt và làm tăng khả năng làm việc. Dĩ nhiên nồng độ Rn tập trung cao cũng đồng thời có tác động như nhịp điệu của chứng stress, khiến cơ thể phải huy động mọi nguồn dự trữ nhằm đáp lại các tác nhân gây mệt mỏi tác động từ bên ngoài vào. Có thể do chính vậy mà trí óc chúng ta thường minh mẫn trong những giờ tinh mơ hoặc khuya muộn - thời điểm cực đại của Rn trong bầu khí quyển chăng?

Tất cả những điều trên, đương nhiên đòi hỏi thêm những cuộc nghiên cứu chuyên sâu mới.

Xem Thêm

Phát triển nhân lực trẻ cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách phát triển nhân lực trẻ chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ và năng lượng nguyên tử, với thời hạn hoàn thành trong quý IV/2026.
Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Tôn vinh tinh hoa đạo học, tiếp nối mạch nguồn hiền tài dân tộc
Từ ngày 5 - 15/11, thành phố Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), với nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật, triển lãm, trải nghiệm di sản và hội thảo khoa học. Đây là dịp tôn vinh những giá trị bền vững của nền Quốc học Việt Nam, khơi dậy truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và tinh thần trọng dụng hiền tài.
Đắk Lắk: Phản biện hồ sơ Dự án nhà máy điện gió, điện mặt trời
Sáng 29/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh đã tổ chức Hội đồng góp ý, phản biện xã hội và phản biện khoa học đối với hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư Dự án Nhà máy điện gió E&M Đắk Lắk tại xã Ea Knốp và xã Cư Prao; Dự án Nhà máy điện mặt trời Jang Pông 2 tại xã Ea Wer.
Góp ý Luật luật An toàn, vệ sinh lao động: Lấy bảo vệ con người và quản trị rủi ro làm trung tâm
Ngày 30/10/2026, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Vệ sinh Lao động Việt Nam (VOSHA) tổ chức Hội thảo "Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động". Hội thảo do PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA và GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch VOSHA đồng chủ trì.
VUSTA công bố các quyết định điều động, bổ nhiệm cán bộ chủ chốt
Ngày 30/10/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã trang trọng tổ chức Hội nghị công bố các quyết định quan trọng về công tác cán bộ. Lãnh đạo VUSTA đã trao quyết định nghỉ hưu hưởng chế độ cho 02 cán bộ, chuyên viên, đồng thời trao các quyết định điều động, bổ nhiệm cán bộ chủ chốt nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Liên hiệp Hội Việt Nam hưởng ứng tháng “Vì người nghèo”
Sáng 27/10, tại Hội trường xã Quốc Oai, Khối thi đua các tổ chức thuộc lĩnh vực Khoa học - Kinh tế - Pháp luật - Giáo dục - Đối ngoại thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, Hội Luật gia thành phố Hà Nội và xã Quốc Oai tổ chức Hội nghị “Nghe dân nói, nói dân nghe” và thực hiện Tháng cao điểm vì người nghèo 2026.
Thủ tướng mong muốn đối tác quốc tế không chỉ đầu tư, sản xuất tại Việt Nam mà cùng kiến tạo chuỗi giá trị mới
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam mong muốn các đối tác quốc tế không chỉ đầu tư, sản xuất tại Việt Nam mà cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và kiến tạo những chuỗi giá trị mới.
Tạo động lực tăng trưởng xanh từ khoa học, công nghệ
Chính phủ Việt Nam nhiều lần khẳng định quan điểm "không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế". Trong bối cảnh đó, việc giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa yêu cầu tăng trưởng nhanh và bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua các giải pháp khoa học, công nghệ đang trở thành yêu cầu cấp thiết hiện nay.
Hội nghị Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ nhất (khóa IX)
Chiều 28/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội nghị Đoàn Chủ tịch lần thứ nhất (khóa IX), nhiệm kỳ 2026 - 2031. Hội nghị tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến vào các dự thảo văn bản nền tảng quan trọng, đánh giá kết quả hoạt động từ sau Đại hội IX, đồng thời đề ra nhiệm vụ trọng tâm đến cuối năm 2026.
Hội nghị BCH Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tháng 10/2026: Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm
Sáng 28/10, tại Hà Nội, Đảng ủy Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ nhằm đánh giá kết quả công tác tháng 10, xác định nhiệm vụ trọng tâm tháng 11/2026 và triển khai một số nội dung quan trọng liên quan đến công tác xây dựng Đảng.
GS.VS. Châu Văn Minh: Tăng cường kết nối khoa học, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân
Ngày 25/10/2026, tại Hà Nội, GS.VS. Châu Văn Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam), đã tham dự và phát biểu tại Hội nghị khoa học “Cập nhật các tiến bộ mới trong quản lý bệnh tiêu hóa và gan mật”, kết hợp kỷ niệm 8 năm thành lập Viện Nghiên cứu và Đào tạo Tiêu hóa, Gan mật.