Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 07/09/2011 20:43 (GMT+7)

Mặt tối của khoa học

Ghế điện

Thomas Edison có thể là nhà phát minh nổi tiếng nhất mọi thời đại. Bóng đèn điện do ông sáng chế cũng như các phát minh của ông về máy quay đĩa và dạng máy ghi lại hình ảnh chuyển động đã tạo nên một cuộc cách mạng trên thế giới.

Tuy nhiên, Edison đã không chỉ mang tới cho thế giới các tiến bộ kỹ thuật, làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn. Ông cùng với một số nhân viên của mình được ghi nhận đã tạo ra một sáng chế công nghệ gây tranh cãi: ghế điện. Và sản phẩm này đã trở thành một phần của cuộc chiến cay đắng giữa Edison với đối thủ George Westinghouse - người có bằng sáng chế cho phát minh dòng điện xoay chiều từ Nikola Tesla.

Edison tin rằng, dòng điện một chiều là ưu việt cho tương lai. Tuy nhiên, tổng số đồng cần thiết để tạo nên một dây dẫn điện một chiều lại quá lớn và quá tốn kém. Trong khi đó, dòng điện xoay chiều của Westinghouse tỏ ra hiệu quả hơn. Cuộc tranh cãi nảy lửa về dòng điện một chiều và dòng điện xoáy chiều này đã trở thành "cuộc chiến của các dòng điện". Và nạn nhân của cuộc chiến này là dòng điện một chiều cùng vô số tù nhân bị kết án.

Edison đã cố gắng chứng minh rằng dòng điện xoay chiều nguy hiểm như nó vốn có. Tuy nhiên, sau khi không thu hút mấy sự chú ý của công chúng về cách cho điện giật chết các động vật nhỏ, ông cùng với một số nhân viên của mình đã tìm kiếm các đối tượng thử nghiệm lớn hơn: con người.

Các ghi chép cho thấy, vụ hành quyết đầu tiên bằng ghế điện vào năm 1890 là một thảm họa. Phải mất khoảng 8 phút để William Kemmler, một kẻ giết người bị kết án, chết trong đau đớn. Phạm nhân này bị quay chín từ trong ra ngoài, theo nghĩa đen. Ghế điện sau đó tiếp tục được sử dụng như một phương pháp tử hình trong hơn một thế kỷ.

Gây mê

Horace Wells không bao giờ muốn làm tổn thương bất cứ ai. Trong thực tế, ông nổi tiếng vì đã cứu mọi người khỏi sự đau đớn. Ông là bác sĩ đầu tiên sử dụng việc gây mê hiện đại trong phẫu thuật.

Là một nha sĩ sống ở Boston hồi đầu thế kỷ 19 ở Boston, Wells đã chế ra nitơ oxit (khí gây cười) và ête - hai chất gây tê ưa chuộng của chúng ta, thậm chí nhổ răng của mình trong lúc gây tê để chứng minh quan điểm của bản thân.

Tuy nhiên, quan điểm rằng phẫu thuật có thể được tiến hành một cách không đau đớn của ông không dễ dàng được chấp nhận. Và khi người ta chấp nhận nó, hai bác sĩ khác đã tìm cách xin cấp bằng sáng chế cho thủ thuật này. Năm 1847, Wells đã quyết định chỉnh sửa hồ sơ và giải thích lý do tại sao ông đã không tìm kiếm một bằng sáng chế của riêng mình. "Tôi đã mong muốn rằng nó phải được sử dụng tự do như không khí chúng ta hít thở ...", Wells đã viết như vậy trong cuốn "Một lịch sử về khám phá ứng dụng của oxit nitơ, ête và các khí khác đối với hoạt động phẫu thuật" của mình.

Những thất vọng về nghề nghiệp cuối cùng đã dẫn tới các cuộc thử nghiệm gây mê trên chính bản thân Wells. Các kết quả thu được rất thảm hại. Trong một cơn cuồng loạn do thuốc gây ra, Wells đã ném axit vào hai gái mại dâm. Ông đã bị bắt, bị tống giam và không lâu sau đó đã tự tử.

Trong thư tuyệt mệnh để lại cho vợ mình, Wells nói rõ rằng, ông đã nhận ra hậu quả không thể tránh khỏi của cơn nghiện và các cuộc thử nghiệm của mình: "Tôi đã sống theo cách trở thành một tên điên loạn". Theo ghi chép, Wells đã hít chloroform lần cuối cùng để giảm bớt sự đau đớn từ việc cắt qua động mạch đùi tự sát.

Não của Einstein

Albert Einstein được biết đến như một trong những bộ óc vĩ đại nhất mọi thời đại. Và liệu bạn có muốn biết chính xác những gì đã tạo nên bộ óc của nhà khoa học tài danh này? Đó là những gì tiến sĩ Thomas Harvey đã thực hiện vào năm 1955 với bộ não của Einstein.

Harvey quả quyết rằng, ông đã nhận sự chỉ đạo của tiến sĩ Harry Zimmerman (hình trên), một người bạn thân của Einstein, để lấy đi bộ não của Einstein ngay cả khi gia đình của nhà thiên tài khoa học này không cho phép việc đó.

Những gì xảy ra tiếp sau đó được ghi chép không rõ ràng trong các cuốn sách lịch sử. Bộ não của Einstein dường như được lưu giữ trong tầng hầm của Harvey trong nhiều thập kỷ. Sau đó, nó tiếp tục rong ruổi trong một chuyến đi xuyên quốc với Harvey và một phóng viên, mang lại kết quả cuối cùng là sự ra đời của cuốn sách "Driving Mr. Albert".

Một phần của bộ não của Einstein về sau rơi vào tay (và phòng thí nghiệm) của một chuyên gia thần kinh học thuộc trường Đại học California tại Los Angeles, Mỹ (UCLA) có tên là Marian Diamond. Bà Marian phát hiện ra rằng, não Einstein có số lượng các tế bào thần kinh đệm vô cùng lớn và khác biệt đáng kể với người bình thường. Bà đã cho công bố một bài viết về đề tài này.

Bất chấp cuộc hành trình dài của bộ não Einstein, nguồn gốc tài năng của ông hầu như vẫn còn là một bí ẩn cùng với lý do tại sao hài cốt của ông lại được lưu giữ tuỳ tiện đến như vậy trong nhiều thập kỷ.

Cấy ghép đầu

Mặt tối của khoa học không chỉ thể hiện trong quá khứ. Nếu bạn cần bằng chứng về việc thường xuyên vượt qua các làn ranh giới mỏng manh của đạo đức khoa học, hãy gặp tiến sĩ Robert White. Trong những năm 1970 và cho đến khi ông qua đời vào năm 2010, White là chuyên gia hàng đầu trong việc cấy ghép đầu.

Cụ thể là, White - một nhà thần kinh học, là người đầu tiên cấy ghép đầu của một con khỉ sang cơ thể của một con khỉ khác. Mặc dù những con khỉ vẫn sống nhưng nó bị mất quyền kiểm soát đối với cơ thể mới.

Mặc dù quá trình thực hiện rất khủng khiếp nhưng ý định của ông White đáng được trân trọng. Ông là một tín đồ Công giáo sùng đạo và đã nỗ lực tìm cách cứu những người bị bệnh nan y và bại liệt. Khác xa với hình ảnh một nhà khoa học "quỷ dữ" nhốt mình trong phòng thí nghiệm, ông White đã được biết đến như một người đàn ông nhìn chung khiêm tốn và yêu thích đồ ăn nhanh McDonald.

Xem Thêm

Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Phú Thọ: Tập huấn, truyền thông thúc đẩy giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật tại xã Lạc Sơn
Ngày 25/9/2026, tại xã Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ phối hợp với Viện Tài chính vi mô và Phát triển cộng đồng (MACDI) cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức chương trình tập huấn, truyền thông thúc đẩy giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật.
Đại hội Hội Khoa học lịch sử Việt Nam lần thứ VIII: GS.TS Nguyễn Văn Kim được bầu làm Chủ tịch
Ngày 30/9/2026, tại Hà Nội, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2026-2031. Đại hội là dấu mốc quan trọng mở ra chặng đường phát triển mới của Hội; GS.TS Nguyễn Văn Kim được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.
Thế hệ trẻ và bản lĩnh chính trị trên không gian số: Chủ động đối thoại, phản biện và “phủ xanh” thông tin tích cực
Trong kỷ nguyên số, không gian mạng tác động sâu sắc đến nhận thức, tư tưởng của xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ. Trước tin giả, thông tin xấu độc và các luận điệu sai trái, thù địch, tuổi trẻ Việt Nam thông qua các diễn đàn chính luận đã khẳng định bản lĩnh chính trị vững vàng, chủ động đối thoại, phản biện các luận điệu sai trái và góp phần “phủ xanh” không gian mạng bằng những giá trị tích cực.
Phản biện để hoàn thiện, không phải để phủ định
Hoạt động tư vấn, phản biện (TVPB) của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã trở thành một phương thức quan trọng để tập hợp trí tuệ đội ngũ trí thức, cung cấp luận cứ khoa học tin cậy cho Đảng, Nhà nước. Để hiểu rõ hơn về sự phát triển, phương pháp tổ chức và những bài học thực tiễn từ hoạt động này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ThS Bùi Kim Tuyến, Trưởng ban TVPB, VUSTA
Liên hiệp Hội Việt Nam hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi số
Ngày 28/9, tại Hà Nội, Lãnh đạo Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã có buổi trao đổi, làm việc với Công ty CP Tập đoàn Truyền thông StarWorld (Starworld Group) về các giải pháp chuyển đổi số, hướng tới xây dựng nền tảng công nghệ khoa học phục vụ chiến lược phát triển của VUSTA trong giai đoạn 2026 - 2031.
Phó Chủ tịch Trương Xuân Lam: Đưa khoa học, công nghệ vào giải quyết những bài toán thực tiễn ngành hàng không
Ngày 26/9, tại Hà Nội, Hội Khoa học và Công nghệ Hàng không Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031. Phát biểu tại Đại hội, GS.TS Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch LHHVN nhấn mạnh yêu cầu Hội tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tập hợp và phát huy đội ngũ trí thức, đưa KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào giải quyết những vấn đề của ngành hàng không.
Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026: Kết nối nguồn lực, thúc đẩy công nghệ
Theo Nghị định số 268/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 của Chính phủ, ngày 1/10 hằng năm là Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia (INNOVATION DAY) do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì. Quy định này nhằm tạo một dấu mốc thường niên để lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong xã hội, đồng thời thúc đẩy ứng dụng, phát triển và thương mại hóa công nghệ.
Liên hiệp Hội Việt Nam tổ chức chương trình làm việc, khảo sát thực tế tại Trung tâm Đa dạng Sinh học Mê Linh
Ngày 25/9, Cơ quan Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức chương trình thăm, làm việc và khảo sát thực tế tại Trung tâm Đa dạng Sinh học Mê Linh (thuộc Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam). Chương trình diễn ra với chủ đề “Trí thức khoa học và công nghệ với bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững”.
Hội Tự động hóa Việt Nam và Đại học Công nghệ Quế Lâm hợp tác tạo cơ hội phát triển công nghệ và chuyển đổi số
Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) và Đại học Công nghệ Quế Lâm (Trung Quốc) ký biên bản ghi nhớ, hướng tới xây dựng phòng thí nghiệm trọng điểm chung về ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời đưa kết quả nghiên cứu vào thử nghiệm, chuyển giao và ứng
Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Chiến lược giữa Việt Nam và Canada
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thể hiện cam kết mạnh mẽ của lãnh đạo hai nước trong việc đưa quan hệ song phương bước vào kỷ nguyên mới hợp tác sâu rộng, thực chất và bền vững hơn. Trân trọng giới thiệu toàn văn Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Chiến lược giữa Việt Nam và Canada:
Trung thu – Một miền ký ức
…Tôi cũng không nhớ đã bao lần đón trung thu nữa, thế nhưng mỗi lần tháng Tám về, dắt con đi qua những phố thị đầy ắp đèn hoa, bánh kẹo trong tôi lại ùa về những cảm xúc khỏ tả, một miền ký ức sâu thẳm thân thương biết bao giờ trở lại ….
Kết luận số 83-KL/TW: Chuyển từ lợi thế tài nguyên sang làm chủ công nghệ vật liệu
Ngày 24/9, Ban Tuyên giáo Trung ương và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo tuyên truyền, phổ biến, quán triệt Kết luận số 83-KL/TW của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam. Hội thảo tập trung làm rõ định hướng phát triển ngành vật liệu theo hướng làm chủ công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng, tăng năng lực tự chủ và sức cạnh tranh.