Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 07/09/2011 20:43 (GMT+7)

Mặt tối của khoa học

Ghế điện

Thomas Edison có thể là nhà phát minh nổi tiếng nhất mọi thời đại. Bóng đèn điện do ông sáng chế cũng như các phát minh của ông về máy quay đĩa và dạng máy ghi lại hình ảnh chuyển động đã tạo nên một cuộc cách mạng trên thế giới.

Tuy nhiên, Edison đã không chỉ mang tới cho thế giới các tiến bộ kỹ thuật, làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn. Ông cùng với một số nhân viên của mình được ghi nhận đã tạo ra một sáng chế công nghệ gây tranh cãi: ghế điện. Và sản phẩm này đã trở thành một phần của cuộc chiến cay đắng giữa Edison với đối thủ George Westinghouse - người có bằng sáng chế cho phát minh dòng điện xoay chiều từ Nikola Tesla.

Edison tin rằng, dòng điện một chiều là ưu việt cho tương lai. Tuy nhiên, tổng số đồng cần thiết để tạo nên một dây dẫn điện một chiều lại quá lớn và quá tốn kém. Trong khi đó, dòng điện xoay chiều của Westinghouse tỏ ra hiệu quả hơn. Cuộc tranh cãi nảy lửa về dòng điện một chiều và dòng điện xoáy chiều này đã trở thành "cuộc chiến của các dòng điện". Và nạn nhân của cuộc chiến này là dòng điện một chiều cùng vô số tù nhân bị kết án.

Edison đã cố gắng chứng minh rằng dòng điện xoay chiều nguy hiểm như nó vốn có. Tuy nhiên, sau khi không thu hút mấy sự chú ý của công chúng về cách cho điện giật chết các động vật nhỏ, ông cùng với một số nhân viên của mình đã tìm kiếm các đối tượng thử nghiệm lớn hơn: con người.

Các ghi chép cho thấy, vụ hành quyết đầu tiên bằng ghế điện vào năm 1890 là một thảm họa. Phải mất khoảng 8 phút để William Kemmler, một kẻ giết người bị kết án, chết trong đau đớn. Phạm nhân này bị quay chín từ trong ra ngoài, theo nghĩa đen. Ghế điện sau đó tiếp tục được sử dụng như một phương pháp tử hình trong hơn một thế kỷ.

Gây mê

Horace Wells không bao giờ muốn làm tổn thương bất cứ ai. Trong thực tế, ông nổi tiếng vì đã cứu mọi người khỏi sự đau đớn. Ông là bác sĩ đầu tiên sử dụng việc gây mê hiện đại trong phẫu thuật.

Là một nha sĩ sống ở Boston hồi đầu thế kỷ 19 ở Boston, Wells đã chế ra nitơ oxit (khí gây cười) và ête - hai chất gây tê ưa chuộng của chúng ta, thậm chí nhổ răng của mình trong lúc gây tê để chứng minh quan điểm của bản thân.

Tuy nhiên, quan điểm rằng phẫu thuật có thể được tiến hành một cách không đau đớn của ông không dễ dàng được chấp nhận. Và khi người ta chấp nhận nó, hai bác sĩ khác đã tìm cách xin cấp bằng sáng chế cho thủ thuật này. Năm 1847, Wells đã quyết định chỉnh sửa hồ sơ và giải thích lý do tại sao ông đã không tìm kiếm một bằng sáng chế của riêng mình. "Tôi đã mong muốn rằng nó phải được sử dụng tự do như không khí chúng ta hít thở ...", Wells đã viết như vậy trong cuốn "Một lịch sử về khám phá ứng dụng của oxit nitơ, ête và các khí khác đối với hoạt động phẫu thuật" của mình.

Những thất vọng về nghề nghiệp cuối cùng đã dẫn tới các cuộc thử nghiệm gây mê trên chính bản thân Wells. Các kết quả thu được rất thảm hại. Trong một cơn cuồng loạn do thuốc gây ra, Wells đã ném axit vào hai gái mại dâm. Ông đã bị bắt, bị tống giam và không lâu sau đó đã tự tử.

Trong thư tuyệt mệnh để lại cho vợ mình, Wells nói rõ rằng, ông đã nhận ra hậu quả không thể tránh khỏi của cơn nghiện và các cuộc thử nghiệm của mình: "Tôi đã sống theo cách trở thành một tên điên loạn". Theo ghi chép, Wells đã hít chloroform lần cuối cùng để giảm bớt sự đau đớn từ việc cắt qua động mạch đùi tự sát.

Não của Einstein

Albert Einstein được biết đến như một trong những bộ óc vĩ đại nhất mọi thời đại. Và liệu bạn có muốn biết chính xác những gì đã tạo nên bộ óc của nhà khoa học tài danh này? Đó là những gì tiến sĩ Thomas Harvey đã thực hiện vào năm 1955 với bộ não của Einstein.

Harvey quả quyết rằng, ông đã nhận sự chỉ đạo của tiến sĩ Harry Zimmerman (hình trên), một người bạn thân của Einstein, để lấy đi bộ não của Einstein ngay cả khi gia đình của nhà thiên tài khoa học này không cho phép việc đó.

Những gì xảy ra tiếp sau đó được ghi chép không rõ ràng trong các cuốn sách lịch sử. Bộ não của Einstein dường như được lưu giữ trong tầng hầm của Harvey trong nhiều thập kỷ. Sau đó, nó tiếp tục rong ruổi trong một chuyến đi xuyên quốc với Harvey và một phóng viên, mang lại kết quả cuối cùng là sự ra đời của cuốn sách "Driving Mr. Albert".

Một phần của bộ não của Einstein về sau rơi vào tay (và phòng thí nghiệm) của một chuyên gia thần kinh học thuộc trường Đại học California tại Los Angeles, Mỹ (UCLA) có tên là Marian Diamond. Bà Marian phát hiện ra rằng, não Einstein có số lượng các tế bào thần kinh đệm vô cùng lớn và khác biệt đáng kể với người bình thường. Bà đã cho công bố một bài viết về đề tài này.

Bất chấp cuộc hành trình dài của bộ não Einstein, nguồn gốc tài năng của ông hầu như vẫn còn là một bí ẩn cùng với lý do tại sao hài cốt của ông lại được lưu giữ tuỳ tiện đến như vậy trong nhiều thập kỷ.

Cấy ghép đầu

Mặt tối của khoa học không chỉ thể hiện trong quá khứ. Nếu bạn cần bằng chứng về việc thường xuyên vượt qua các làn ranh giới mỏng manh của đạo đức khoa học, hãy gặp tiến sĩ Robert White. Trong những năm 1970 và cho đến khi ông qua đời vào năm 2010, White là chuyên gia hàng đầu trong việc cấy ghép đầu.

Cụ thể là, White - một nhà thần kinh học, là người đầu tiên cấy ghép đầu của một con khỉ sang cơ thể của một con khỉ khác. Mặc dù những con khỉ vẫn sống nhưng nó bị mất quyền kiểm soát đối với cơ thể mới.

Mặc dù quá trình thực hiện rất khủng khiếp nhưng ý định của ông White đáng được trân trọng. Ông là một tín đồ Công giáo sùng đạo và đã nỗ lực tìm cách cứu những người bị bệnh nan y và bại liệt. Khác xa với hình ảnh một nhà khoa học "quỷ dữ" nhốt mình trong phòng thí nghiệm, ông White đã được biết đến như một người đàn ông nhìn chung khiêm tốn và yêu thích đồ ăn nhanh McDonald.

Xem Thêm

Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tháng 7/2026: xem xét nhiều nội dung quan trọng
Chiều ngày 31/7/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức hội nghị thường kỳ để thảo luận và cho ý kiến nhiều nội dung quan trọng về công tác tổ chức xây dựng Đảng, kiểm tra, giám sát, phát triển đảng viên và chuẩn bị cho Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Cụm thi đua Liên hiệp hội các tỉnh Nam Bộ sơ kết công tác thi đua 6 tháng đầu năm 2026
Chiều ngày 30/7/2026, tại tỉnh Đồng Tháp, Cụm thi đua Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật các tỉnh Nam Bộ tổ chức Hội nghị sơ kết công tác thi đua, khen thưởng 6 tháng đầu năm và triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Hội nghị do TTND.TS.BS Ngô Văn Tán, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long, Cụm trưởng Cụm thi đua chủ trì.
Đắk Lắk tổ chức thành công Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 – 2031
Sáng 30/7, tại Khách sạn ELEPHANTS (tỉnh Đắk Lắk), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk (Liên hiệp Hội) long trọng tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 – 2031 với sự tham dự của 250 đại biểu đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, các hội thành viên cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành và địa phương trong tỉnh.
Đại hội Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 thành công tốt đẹp
Trong hai ngày 28-29/7, Đại hội Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 đã diễn ra trọng thể với chủ đề “Tập hợp, đoàn kết, phát huy sức mạnh trí tuệ của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ; đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, xây dựng Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh vững mạnh, góp phần xây dựng tỉnh Tuyên Quang phát triển toàn diện, bền vững”.
Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Chuyển từ cứu trợ tình thế sang chủ động, nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng
Sáng 28/7, tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Chữ thập Đỏ Việt Nam lần thứ XII, nhiệm kỳ 2026-2031 đã diễn ra với sự tham dự của 500 đại biểu chính thức, đại diện cho hơn 5,6 triệu cán bộ, hội viên, tình nguyện viên và thanh thiếu niên Chữ thập Đỏ cả nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội.
Đắk Lắk: Bước tiến đột phá trong điều trị vô sinh hiếm muộn
Tham gia Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk lần thứ X (2024 - 2025), ThS.BS Lê Huy Khải cùng các cộng sự tại Đơn vị Hỗ trợ sinh sản, Khoa Phụ sản, Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột (IVFMD BMT) đã mang đến hai giải pháp y học xuất sắc, hiện thực hóa giấc mơ làm cha, làm mẹ của hàng ngàn cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn tại Đắk Lắk.
KTS. Trần Ngọc Chính tiếp tục được bầu giữ chức Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam
Ngày 25/7, tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam lần thứ VI, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp. KTS. Trần Ngọc Chính tiếp tục được bầu giữ chức Chủ tịch Hội. TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam dự, phát biểu và trao các phần thưởng của Liên hiệp Hội Việt Nam cho tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.