Liệt dây thần kinh mặt

Cho đến nay, người ta vẫn chưa biết rõ nguyên nhân gây bệnh nhưng vẫn tin rằng do siêu vi herpes: bệnh nhân mệt mỏi, sốt nhẹ, ho khan. Siêu vi này thường hay có sẵn ngay chung quanh dây thần kinh mặt. Khi cơ thể suy yếu, lập tức nó xâm nhập làm viêm dây thần kinh. Hàng năm có tới 60-70% người mắc bệnh này, nặng nhẹ khác nhau: có khi chỉ là cảm hon thường. Bệnh xảy ra phần lớn ở tuổi 40 nhưng cũng có khi thấy ở người già và trẻ em. Tuy nhiên, ở phụ nữ mang thai thì bệnh trầm trọng và lâu khỏi hơn. Bệnh thường thấy xuất hiện một bên (nửa) mặt nhưng có khi ở cả hai bên.

Nhiều khi siêu vi rubella và siêu vi quai bị cũng là nguyên nhân.

Bệnh xảy đến rất nhanh. Thường thì sau một đêm, sáng tỉnh dậy thấy đau nhức lỗ tai, méo miệng, đớ lưỡi làm cho khó ăn và nói, cắn phải lưỡi, hàng lông mày xệ xuống (xem hình), mắt không nhắm được. Ngoài ra, còn có dị cảm (cảm giác khác thường khi sờ vào da mặt), khô miệng; mất vị giác ở phần đầu của lưỡi; chảy nước mắt; mi dưới xệ xuống; miệng méo về phía bị liệt (trái); hay sặc khi uống nước; không chịu nổi tiếng ồn vì làm nhức tai.

Tuy không có biến chứng nhưng 85% bệnh cũng chỉ thuyên giảm sau 3 tuần lễ.

Chẩn đoán

Bình thường chỉ cần khám và nghe bệnh nhân kể cũng có thể biết được bệnh liệt thần kinh mặt. Tuy nhiên, khi bệnh kéo dài vài tháng thì phải làm thêm các xét nghiệm khác như chụp cắt lớp, chụp cộng hưởng từ để tìm ra những khối u.

Điều trị

Thường không cần điều trị. Tuy nhiên có thể cho bệnh nhân uống kháng viêm steroid kèm theo kháng siêu vi acyclovir.

Ngoài ra, bệnh nhân xoa bóp mặt bằng khăn ấm, tập các vận động bắp thịt mặt.

Liệt dây thần kinh mặt làm cho khó nhắm mắt; do đó hay bị viêm kết mạc, loét giác mạc và khô mắt. Hãy tập cho bệnh nhân làm như sau: lấy ngón tay vuốt mi mắt xuống; đeo kính hay băng mắt (băng vô trùng, có tẩm nước muối sinh lý chlorur natri 9‰ hoặc nước mắt nhân tạo có bán ở hiệu thuốc tây, khi nước khô phải thay băng vì băng khô chạm vào kết mạc, giác mạc sẽ làm trầy xước) để tránh bụi; nhỏ nước mắt nhân tạo. Trường hợp nặng, bác sĩ có thể chích vào mi mắt Botoxin (độc tố có trong vi khuẩn Clostridium botulinum) để cho mắt nhắm được. Có một ít trường hợp nếu vẫn chưa khỏi, phải dùng đến phẫu thuật: may kín hay gần kín mi mắt cho bụi khỏi vào mắt: khi khỏi bệnh mới cắt ra. Khoảng 10% bệnh có thể tái phát sau một thời gian.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 293, 1/10/2005, tr 25