Kỹ thuật nuôi bò
1. Chuồng trại:
- Chuồng bò phải có mái che, có thể làm chuồng một mái hay hai mái, mái cao 2,8-3,5m cho thông thoáng.
- Hướng chuồng: làm theo hướng Nam hoặc Đông Nam.
- Nền chuồng tráng xi măng, nền cao ráo, không đọng nước.
- Diện tích phù hợp là 5m 2/con, có sân chơi cho bò và bê con khi đẻ.
2. Nuôi dưỡng
Thức ăn thô xanh là chủ yếu, khối lượng thức ăn cho bò chiếm 10% trọng lượng cơ thể (ví dụ: Bò 200kg thì thức ăn 1 ngày là 20-22kg). Nếu không đủ thức ăn thô xanh thì bổ sung thêm rơm hoặc cỏ khô (1 kg khô bằng 3-4 kg xanh), khi chăn thả, nếu thấy bò chưa đủ no thì chiều về bổ sung thêm 5-10kg cỏ xanh hoặc 2-3 kg cỏ khô. Khi bò ăn hoặc bò đẻ, nuôi con thì bổ sung thêm mỗi ngày từ 0,5-2kg cám hỗn hợp.
3. Chăm sóc
Khi bò được 15-18 tháng tuổi thì lên giống. Thường chu kỳ động dục từ 19-23 ngày. Theo dõi để phối khi bò lên giống lần thứ 2. Thời gian phối thích hợp từ 15-18 giờ sau khi lên giống. Nếu bò động dục buổi sáng thì buổi chiều phối giống cho bò, nên phối lặp lại sau 6-12 giờ. Sau 18-21 ngày bò không lên giống trở lại là được, ghi chép ngày phối và dự kiến ngày sinh.
Biểu hiện động dục của bò:
Giai đoạn 1:Giảm ăn, kêu rống, phá phách, chọi sừng vào nhau, thích gần con đực và hay nhẩy lên lưng con khác. Nhưng lúc này chưa chịu cho con khác nhẩy lên lưng, âm hộ sưng, dịch nhờn chảy ra ít, lỏng, trong.
Giai đoạn 2:Âm hộ giảm sưng, dịch nhờn đặc, dính như hồ nếp, bò đái són, đứng ở tư thế dạng chân, cong đuôi, và chịu cho con khác nhẩy lên, phối là thích hợp nhất.
Chăm sóc bò trước và sau khi đẻ:
Thời gian mang thai từ 280-285 ngày (9 tháng 10 ngày), lúc này cần cho ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, không bắt bò làm việc nặng, không đánh đập bò trong giai đoạn chửa. Trước khi đẻ 10-15 ngày cần cho bò nghỉ ngơi, chăn ở bãi gần chuồng.
Gần đến ngày sinh: Kiểm tra vú thấy có sữa non, âm hộ sưng thì làm vệ sinh phần thân sau của bò; Dùng nước muối 5% lau rửa phần âm hộ, xung quanh phần mông, bầu vú.
Khi bò đẻ phải có người trực: Nếu thấy bò đứng nằm không yên, hay ngoái cổ về phía sau, ỉa són, đái rắt là sắp sinh.
- Phải chuẩn bị: Thuốc tím hoặc cồn iod, khăn sạch, kéo cắt rốn, lót rơm hoặc cỏ khô trong nền chuồng để cho bò sinh.
- Khi thấy nước ối vỡ ra là chuẩn bị sinh.
- Khi bê con đẻ ra: Dùng giẻ sạch lau nhớt ở mũi, miệng, móc hết nhớt trong miệng bê, cắt rốn sau đó bóc móng rồi thả bê vào với mẹ cho bò mẹ liếm khô bê.
- Sau khi sinh 1,5-2 giờ cho bê bú sữa đầu.
Lưu ý: Nếu bò khó sinh cần tiếp kéo theo nhịp rặn.
- Cho bò mẹ uống nước cháo có pha muối 0,5%.
- Sau khi sinh 4-8 giờ là nhau thai sẽ ra. Nếu quá 12 giờ nhau không ra là sát nhau cần can thiệp.
- Để tránh sát nhau cho ăn rau ngót, hoặc bông bụp trước và sau khi sinh. Sau khi sinh đâm lá bông bụp pha nước cho uống, nhau ra nhanh hơn.
- Nhau thai ra hết, dùng nước muối lau sạch âm hộ và phần thân sau.
- Trong tuần đầu cho bò nghỉ ở nhà, cho ăn cỏ non, nước cháo hoặc cám ngon để mau hồi phục.
- Hàng ngày rửa phần sau sạch sẽ - theo dõi sức khoẻ và bầu vú của bò, khi có biểu hiện sốt cao phải can thiệp bằng kháng sinh.
Chăm sóc bò khi nuôi con:
- Cho bò ăn uống đầy đủ trong giai đoạn nuôi con. Ngoài thức ăn tự kiếm trên đồng cỏ cần cho ăn thêm cỏ tươi vào ban đêm. Cho ăn thêm lá sung, dây lang, củ lang để tăng sữa.
- Nếu lượng sữa của bò mẹ ít thì cho ăn bổ sung thêm 0,5-2kg thức ăn hỗn hợp hoặc treo cục đá liếm thường xuyên trong chuồng để cho bò liếm.
-Bê con từ khi sinh ra đến 6 tháng tuổi chủ yếu bú sữa mẹ, bổ sung thêm cỏ non, lá cây xanh ngoài ra bổ sung thêm promix khoáng, sinh tố (trộn vào thức ăn tinh).
- Bò mẹ sau khi sinh từ 1-3 tháng có thể lên giống trở lại vì vậy cần theo dõi để phối giống kịp thời…
Nguồn: Tạp chí Khoa học-Ứng dung, số 7-8/2005
