Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 08/06/2005 23:47 (GMT+7)

Kỷ niệm 80 năm ngày Báo chí Cách mạng: Hồ Chí Minh - nhà báo kiệt xuất

Cuối năm 1917 khi trở lại Pháp, tuy vốn ngoại ngữ chưa đủ để viết báo nhưng với tinh thần quyết tâm cao, Bác tự học tiếng và học làm báo. Những ngày đầu, Bác được Longuet - cháu ngoại của Karl Marx, làm việc ở báo Sinh hoạt công nhân- nhiệt tình chỉ dẫn nghiệp vụ báo chí đơn giản. Những bài viết của Bác bằng tiếng Pháp dần dần dài hơn, chuẩn hơn và được đăng. Từ mẩu tin, bài, tư liệu tản mạn có chủ đề nhỏ, viết thành các bài có chủ đề lớn tập trung. Những bài viết của Bác đăng trên báo ánh tả- là các báo ngân quỹ ít ỏi nên hầu như không có nhuận bút, nhưng mang lại ý nghĩa tinh thần rất lớn. Vì vậy, ban ngày Bác đi làm, tối tham gia mít tinh biểu tình, vận động cách mạng, đêm lại ngồi cặm cụi viết báo.

Ngày 28-6-1919, hội nghị các nước trong Chiến tranh thế giới lần thứ nhấtkhai mạc tại Versailles. Thay mặt những Việt kiều, Bác viết gửi đến hội nghị bản yêu sách 8 điểm đòi quyền lợi cho nhân dân Việt Nam. Đây là bài viết nổi tiếng đầu tiên của Bác được cơ quan ngôn luận Đảng xã hội Pháp đăng dưới nhan đề “Quyền các dân tộc”. Trong bài này, mạnh bạo đưa ra 8 yêu sách thiết thực, Bác đấu tranh đòi Chính phủ Pháp thừa nhận các quyền độc lập tự do dân chủ và quyền bình đẳng của dân tộc Việt Nam, trong đó có cả quyền tự do tư tưởng và tự do báo chí... Năm 1921, Bác Hồ (với tên là Nguyễn ái Quốc) cùng một số chính khách thành lập Hội Le Paria ( Người cùng khổ). Là cơ quan ngôn luận của Hội, Le Paria thể hiện tinh thần đoàn kết và giải phóng con người, số đầu xuất bản ngày 1-4-1922. Nguyễn ái Quốc trở thành nòng cốt của tờ báo: vừa là biên tập viên chính vừa là phóng viên, nhiếp ảnh viên kiêm việc tổ chức, quản lý, phát hành và Bác đã viết tới 38 bài cho báo này.

Bài báo “Trò lố hay Varen và Phan Bội Châu” của Nguyễn Ái Quốc đăng trên le Paria số 36-37 (tháng 9-10/1925)

Bài báo “Trò lố hay Varen và Phan Bội Châu” của Nguyễn Ái Quốc
đăng trên le Paria số 36-37 (tháng 9-10/1925)
Tháng 11-1924, Bác được Quốc tế Cộng sảnphân công về Quảng Châu (Trung Quốc), tổ chức huấn luyện cán bộ cách mạng thành lập Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hộivới báo Thanh niênlà cơ quan ngôn luận. Báo Thanh niênsố 1 ra ngày 21-6-1925 đến tháng 4-1927 ra được 88 số bằng tiếng Việt tại số nhà 13A đường Văn Minh - Quảng Châu - Trung Quốc. Bác trực tiếp chỉ đạo, biên tập, trình bày và viết nhiều bài chính luận sắc bén. Báo chuyển về nước bằng đường thủy, tới các tổ chức cảm tình của hội, các chi bộ, các cơ sở Việt kiều của Pháp, Thái Lan, Nga. Tháng 12-1926, Bác lập ra báo Công Nôngcho giai cấp công nhân và nông dân nước ta. Tháng 1-1927, báo Lính Kách Mệnh(Tiền thân của báo Quân đội nhân dânngày nay) dành cho đội ngũ chiến sĩ cách mạng cũng được Bác sáng lập. Các báo này đều xuất bản chủ yếu bằng tiếng Việt nhưng còn cả một số tin, bài bằng tiếng Hán, Pháp, Anh... Hình thức mới mẻ và gần gũi, nội dung phong phú và bám sát chủ trương, mục tiêu cách mạng.

Từ ngày 3 đến 7-2-1930 tại Hồng Kông, Bác tổ chức chỉ đạo hội nghị thống nhất các đảng phái, phong trào cộng sản ở Việt Nam để thành lập một Đảng mới có tên Đảng Cộng sản Việt Nam, quyết định đình bản những tờ báo riêng rẽ của các tổ chức Đảng trước đây, còn lại cho xuất bản báo Tranh Đấuvà Tạp chí Đỏ, những số đầu phát hành vào tháng 8-1930. Trong thời kỳ này với nhiều bút danh khác nhau, Bác còn cộng tác với các báo tiến bộ trong nước đồng thời viết hàng loạt bài cho những tờ báo cách mạng nổi tiếng thế giới: L’Humanité (Nhân đạo)của Đảng Cộng Sản Pháp, La vie d’ouvriers (Đời sống thợ thuyền)của Liên đoàn Lao động Pháp, Điện tín quốc tếcủa Quốc tế cộng sản 3, Pravda (Sự thật)của Đảng Cộng Sản Liên Xô... Tháng 1-1941, Bác về nước chỉ đạo Hội nghị Trung ương 8thành lập mặt trận Việt Minh cho ra tờ báo Việt Nam Độc Lậptừ năm 1941 và báo Cứu Quốcnăm 1942. Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 2, tháng 2-1951, Bác chỉ đạo thành lập báo Nhân Dân. Từ số 1 ngày 11-3-1951 đến số 5526, ngày 1-6-1969, Bác đã gửi đăng 1205 bài viết với 23 bút danh khác nhau.

Bác đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam với việc đào tạo đội ngũ cán bộ làm báo. Bằng kiến thức và kinh nghiệm của mình, Bác tận tâm chỉ dẫn nghiệp vụ cho các nhà báo như một đồng nghiệp, một người bạn, một người anh và một người thầy. Ngày 17-8-1952, trong buổi nói chuyện tại trường Chỉnh Đảng Trung ương ở rừng Việt Bắc, Bác nêu rõ 4 vấn đề trước cán bộ báo chí: “ Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết cái gì? Viết như thế nào?” và đưa ra cách giải quyết cặn kẽ phù hợp với các vấn đề đó. Bác căn dặn “Phải viết gọn rõ thiết thực”, “Nói có sách, mách có chứng” tức là nói việc ấy ở đâu thế nào, ngày nào, nó sinh ra thế nào, phát triển thế nào và kết quả thế nào? Tại Đại hội lần thứ 3 của Hội nhà báo Việt Nam, Bác cũng thẳng thắn phê bình những khuyết điểm của báo chí nước nhà bây giờ: “Bài báo thường quá dài dây cà ra dây muống, không phù hợp với trình độ và thời gian của quần chúng. Thường nói một chiều và đôi khi thổi phồng thành tích, mà ít hoặc không nói đến đúng mức khó khăn và khuyết điểm của người ta. Đưa tin tức hấp tấp nhiều khi thiếu thận trọng, thiếu cân đối: tin nên dài thì viết ngắn, nên ngắn thì viết dài, tin sau thì để trước, nên trước lại để sau, lộ bí mật - có khi quá lố bịch, khuyết điểm nặng nhất là dùng chữ nước ngoài quá nhiều và lắm khi dùng không đúng”. Nhưng Bác luôn khẳng định giá trị to lớn của báo chí “Báo chí là công cụ tuyên truyền, cổ vũ tổ chức lãnh đạo...”, “Báo chí là vũ khí sắc bén nhanh nhạy, đại chúng, phục vụ kịp thời...”. Về vai trò quan trọng của báo chí cách mạng Bác nói: “Tờ báo Đảng như những lớp huấn luyện giản đơn thiết thực và rộng khắp. Nó dạy bảo chúng ta những điều cần biết làm về tuyên truyền tổ chức lãnh đạo và công tác. Hàng ngày nó giúp nâng cao trình độ chính trị và năng suất công tác của chúng ta. Nếu ai cắm đầu vào làm việc mà không xem, không nghiên cứu báo Đảng thì khác nào nhắm mắt đi đêm, nhất định sẽ lúng túng sẽ vấp váp hỏng việc. Vì vậy, cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng, toàn thể Đảng viên và cốt cán, phải xem báo Đảng”. Bác đánh giá và khuyên dạy: “Báo chí của ta đã có một địa vị quan trọng trong dư luận thế giới, cho nên làm báo phải hết sức cẩn thận về nội dung, về cách viết”.

Suốt hơn nửa thế kỷ gắn bó với báo chí, Bác để lại một sự nghiệp đồ sộ trên 2000 bài viết với 53 bút danh khác nhau của Bác đã được đăng ở báo trong và ngoài nước bằng tiếng Việt, Pháp, Hán, Nga, Anh... với chủ đề đa dạng độc đáo sinh động vừa gần gũi dễ hiểu, luôn chiếm được sự mến mộ của bạn đọc. Bác là người khai sinh, thực hiện định hướng bảo trợ nền báo chí cách mạng Việt Nam. Bác còn đưa ra các tư tưởng, phương pháp báo chí mới mẻ, tiến bộ mà phù hợp với phong trào báo chí cách mạng, báo chí hiện đại trên thế giới. Bác không những là một lãnh tụ chính trị kiệt xuất, một danh nhân văn hóa đáng khâm phục, mà còn thực sự là một nhà báo vĩ đại.

Nguồn: Bảo Hoàn (Nhà báo Thủ đô, số tháng 6/2004)

Xem Thêm

Kỷ niệm 5 năm thành lập báo điện tử Tầm nhìn
Tại Lễ kỷ niệm thay mặt Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, ông Phan Tùng Mậu đã chúc mừng tập thể cán bộ, phóng viên báo điện tử Tầm Nhìn nhân dịp 5 năm thành lập, ghi nhận những thành quả mà...
Chiến thắng vĩ đại mùa Xuân 1975
Chiến dịch lịch sử  Lúc này, tập đoàn phòng ngự lớn của địch ở Sài Gòn - Gia Định tuy số lượng còn đông nhưng đã bị chia cắt, cô lập cao độ và sức chiến đấu đã giảm sút hẳn. 
Vẻ đẹp đặc hiệu của nhà trí thức
Vàng là đẹp, là quý giá. Nhưng không phải vàng nào cũng giá trị như nhau? Có vàng thật, có vàng giả, có cả mạ vàng như thật. Học thức và bằng cấp cũng vậy. Có học thật, có học giả, có bằng thật, có bằng giả như thật. Đại...
Mùa Xuân là Tết trồng cây
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đề xướng, tổ chức, xây dựng Tết trồng cây trở thành một phong trào quần chúng rộng rãi, sôi nổi và bền vững. Tháng 11-1959, nhân đợt thi đua lấy thành tích mừng Đảng ta 30 tuổi, Chủ tịch Hồ Chí Minh...
Bác Hồ vui Tết đón Xuân trong lòng Tổ quốc
Tết Mậu Tý (1948) Tết mừng chiến thắng Thu Đông năm Đinh Hợi phá tan cuộc tấn công của giặc Pháp lên Việt Bắc và phấn khởi mừng thọ Bác Hồ 58 tuổi: Chính phủ họp nghe Bộ Quốc phòng báo cáo chiến thắng giặc Pháp tại An toàn khu.
Đại tướng Lê Trọng Tấn - Những ngày đầu cách mạng
Giữa năm 1942, tôi đến một cơ sở cách mạng ở làng Lương Yên. Đang nói chuyện thì một quân nhân trong bộ đồ nhà binh Pháp ở phía cổng đi vào. Tôi lánh sang buồng bên cạnh nói chuyện với các em đang học. Khi người ấy về, chủ...

Tin mới

Lâm Đồng: Hội thảo giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy
Sáng ngày 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng”. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các sở, ban, ngành, địa phương, các cơ quan chuyên môn, chuyên gia, nhà khoa học và các đơn vị có liên quan.
Hải Phòng: Liên hiệp hội làm việc với Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch
Sáng 17/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) thành phố đã làm việc với Đoàn công tác của Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch (IDEP), nhằm tăng cường mối quan hệ hợp tác trong hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, tư vấn, phản biện và giám định xã hội góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn thành phố.
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ chuyển giao vai trò chủ nhà APEC 2027
Sáng 19/11, tại Thâm Quyến, trong khuôn khổ Hội nghị các Nhà Lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027 từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, đánh dấu thời khắc quan trọng, chính thức khởi động Năm APEC Việt Nam 2027.
49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.