Khu nông nghiệp công nghệ cao - giải pháp thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp, nông nghiệp cũng đã có những bước tiến mới, có tính cạnh tranh cao cả về chất lượng và giá cả. Bên cạnh các nước tiên tiến như Mỹ, Anh, Phần Lan…, nhiều nước ở châu Á cũng đã chuyển nền nông nghiệp theo hướng số lượng là chủ yếu sang nền nông nghiệp chất lượng, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ tự động hoá, cơ giới hoá, tin học hoá… để tạo ra sản phẩm có chất lượng cao, an toàn, hiệu quả. Việc ứng dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp đã đem lại nhiều thành công: hàng loạt giống cây trồng mới được tạo ra, đặc biệt là các giống kháng sâu, bệnh, chịu hạn… Đối với mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, các lĩnh vực công nghệ thường được ứng dụng là tạo giống bằng công nghệ nuôi cấy mô (hoa, cây ăn quả), lai tạo giống cây năng suất cao, chất lượng tốt, sạch bệnh, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng; phương pháp canh tác hữu cơ bảo đảm sạch bệnh và an toàn vệ sinh thực phẩm; kỹ thuật trồng cây trong nhà kính…
Ở nước ta, thời gian qua sản xuất nông nghiệp phát triển khá nhanh, với những thành tựu trong các lĩnh vực chọn tạo giống, kỹ thuật canh tác…, tạo ra khối lượng sản phẩm, hàng hoá đáng kể góp phần thúc đẩy tăng trưởng nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, nền nông nghiệp nước ta vẫn còn manh mún, quy mô sản xuất nhỏ, phương thức và công cụ sản xuất lạc hậu, kỹ thuật áp dụng không đồng đều dẫn đến năng suất thấp, giá thành cao, chất lượng sản phẩm không ổn định. Hơn nữa, sản phẩm lại chưa được chế biến dẫn đến khả năng cạnh tranh kém. Ngay cả trái cây, rau quả và hoa cảnh là những mặt hàng có lợi thế về điều kiện tự nhiên cũng khó có chỗ đứng trên thị trường thế giới và ngay cả thị trường trong nước. Vì vậy, để thúc đẩy xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, thu hẹp khoảng cách so với các nước tiên tiến, đặc biệt là trong xu thế hội nhập hiện nay, việc xây dựng các Khu NNCNC là cần thiết.
Trong khi đó, nhu cầu học tập công nghệ mới của nông dân rất cao, nhiều nông dân đã tự bỏ kinh phí đi nước ngoài để học công nghệ sản xuất. Vì vậy, để đẩy mạnh xây dựng và phát triển các Khu NNCNC, chúng tôi xin đề xuất:
Một là, đối với các trung tâm kinh tế lớn, nên xây dựng Khu NNCNC đa chức năng như là một trung tâm nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Khi xây dựng cần lưu ý: xác định rõ Khu NNCNC là điểm mẫu, là nơi nghiên cứu hoàn thiện mô hình, đào tạo, chuyển giao công nghệ cho các doanh nghiệp, trang trại và cho hộ nông dân.
Hai là, đối với các địa phương xa các trường đại học, cơ quan nghiên cứu nên xây dựng Khu NNCNC đơn ngành với một hoặc hai đối tượng cây trồng (hoặc vật nuôi), chủ yếu là trình diễn công nghệ. Mô hình quy hoạch Khu NNCNC có diện tích vài trăm đến hàng ngàn hecta, đã được giải phóng mặt bằng và hoàn chỉnh hạ tầng kỹ thuật để kêu gọi đầu tư (lôi kéo công nghệ cao của các doanh nghiệp trong và ngoài nước) như cách làm của tỉnh Lâm Đồng cũng cần được xem xét học tập.
Ba là, hiện nay các Khu NNCNC đã hình thành còn rất lúng túng trong việc kêu gọi đầu tư vì thiếu cơ sở pháp lý. Để có thể đẩy nhanh việc hình thành các Khu NNCNC, Nhà nước phải nhanh chóng có những chính sách riêng ưu đãi hơn đối với các Khu NNCNC. Các Bộ/ngành liên quan cần đưa ra tiêu chí công nghệ cao trong nông nghiệp làm cơ sở cho kêu gọi đầu tư.
Nguồn: Tạp chí Hoạt động Khoa học, 4/2006
