Khơi dậy niềm đam mê sáng tạo

Để cuộc thi có sức lan tỏa, thu hút đông đảo thanh thiếu niên, nhi đồng trong toàn tỉnh tham gia, Ban Tổ chức cuộc thi đã xây dựng kế hoạch tuyên truyền hàng năm, phát động cuộc thi tới các đơn vị, các tổ chức, cá nhân. Trong đó, Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành công văn chỉ đạo các phòng giáo dục, các trường học đẩy mạnh cuộc thi đến các em học sinh; Tỉnh đoàn phân công cán bộ phụ trách theo dõi, chỉ đạo, nắm bắt công tác triển khai tại cơ sở, tổ chức hướng dẫn thanh thiếu niên, nhi đồng gửi các mô hình tham gia dự thi cấp tỉnh...

Điển hình năm 2020-2021 thì đã có đã có 8.410 sản phẩm dự thi ở cả 3 khối lớp phổ thông. Qua tuyển chọn có 173 giải tham gia cấp tỉnh; Ban Tổ chức cuộc thi cấp tỉnh đã quyết định trao 39 giải cho 58 các tác giả, nhóm tác giả gồm: 3 giải Nhất, 6 giải Nhì, 8 giải Ba và 22 giải Khuyến khích; chọn 20/39 sản phẩm đạt giải gửi tham dự Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng Toàn quốc lần thứ 17, năm 2020-2021 và có 2 sản phẩm đạt giải gồm 1 giải ba và 1 giải khuyến khích; Ban tổ chức tặng Giấy khen cho 05 tập thể và 11 cá nhân; Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen cho 05 tập thể và 09 cá nhân có thành tích xuất sắc trong tổ chức Cuộc thi lần X (2020-2021). Thường trực Ban Tổ chức Cuộc thi toàn quốc đã tặng Giấy khen cho 5 tập thể và 10 cá nhân dịp tổng kết 10 năm tổ chức Cuộc thi tỉnh Vĩnh Long; Biên soạn và phát hành quyển Kỷ yếu Cuộc thi STTTNNĐ lần X và tài liệu hướng dẫn tham gia Cuộc thi STTTNNĐ lần thứ XI; đồng thời tham mưu UBND tỉnh ra quyết định thành lập Ban Tổ chức và phát động Cuộc thi lần XI, năm học 2021-2022.

Trong năm 2023 này, để Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng đạt kết quả cao, từ ngày 13-14/3/2022, Ban Tổ chức Cuộc thi đã tiến hành đi khảo sát tiến độ triển khai Cuộc thi tại 2 huyện Bình Tân, Long Hồ và Thành phố Vĩnh Long. Đi cùng đoàn có ông Trịnh Văn Ngoãn – Phó Giám đốc Sở giáo dục và đào tạo, Phó trưởng Ban Tổ chức Cuộc thi; cùng các thành viên trong Ban thư ký Cuộc thi.

Tại cuộc khảo sát, đoàn đã được nghe lãnh đạo Phòng Giáo dục & Đào tạo báo cáo công tác thực hiện và triển khai Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng lần thứ 12 (2022-2023) tại các trường Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông và Trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên, trên địa bàn. Tại đây, đoàn ghi nhận và chia sẻ những khó khăn, hạn chế của cơ sở trong quá trình triển khai Cuộc thi năm nay. Bên cạnh đó, Đoàn đã lắng nghe các đề xuất, kiến nghị của các đại biểu tham dự: Cần có chính sách hỗ trợ việc nghiên cứu, tìm kiếm ý tưởng, chế tạo các mô hình/sản phẩm để từ đó tạo động lực, phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh và đạt hiệu quả cao; Các sản phẩm cần được nâng cao, có sự nhân rộng, đưa vào thực tiễn và chia sẻ những kinh nghiệm từ các học sinh đạt giải (về phương pháp nghiên cứu, công cụ hỗ trợ, liên hệ trợ giúp, thử nghiệm sản phẩm…) để từ đó các em có thể tiếp cận được những cái mới, tính sáng tạo, giúp các em học sinh có thêm những ý tưởng cho việc nghiên cứu, sáng tạo…

Đến nay trên cơ bản ở cấp cơ sở (cấp trường) đã tổ chức xong công tác chấm tuyển chọn sản phẩm tham gia tiếp ở cấp huyện và thành phố. Bắt đầu từ giữa tháng 4/2023, Phòng Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) các huyện Vũng Liêm, Trà Ôn và Thành phố Vĩnh Long đã tổ chức chấm xong sản phẩm tham gia cấp huyện/thành phố. Căn cứ kết quả đánh giá của Ban giám khảo, Ban tổ chức Cuộc thi cấp huyện/thành phố sẽ xem xét, lựa chọn những mô hình, sản phẩm sáng tạo tiêu biểu để gửi tham dự Cuộc thi cấp tỉnh.

Một trong những yêu cầu của Cuộc thi là: đảm bảo tính khách quan, khoa học; các đề tài, mô hình, sản phẩm đoạt giải cuộc thi phải có tính mới, tính sáng tạo, tính khoa học và có khả năng ứng dụng vào thực tiễn, phục vụ học tập, sản xuất và đời sống.

Theo kế hoạch, thời gian nhận sản phẩm dự thi cấp tỉnh: từ ngày 02/5/2023 đến 10/5/2023; Lịch chấm điểm, xét chọn giải Cuộc thi cấp tỉnh được tổ chức vào tháng 6 và Tổng kết, trao giải dự kiến tổ chức vào tháng 9/2023.

Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng trên địa bàn tỉnh đã và đang ngày càng khẳng định vị trí của một sân chơi bổ ích, trí tuệ và khoa học cho thanh thiếu niên, nhi đồng, nơi các em học sinh không chỉ thỏa mãn niềm đam mê sáng tạo, mà còn gửi gắm ước mơ, khát vọng của bản thân trong mỗi sản phẩm. Ông Hà Văn Sơn - Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long cho hay, Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng đã tạo ra sân chơi lành mạnh, có sức lan tỏa sâu rộng, thu hút được đông đảo các em thanh thiếu niên, nhi đồng trên địa bàn tỉnh tham gia. Tại đây, các em có điều kiện được giao lưu, học hỏi các kỹ năng thuyết trình, được rèn luyện tính mạnh dạn, tự tin, phát huy tính sáng tạo, qua đó, làm nền tảng cho hành trình chinh phục đỉnh cao trong nghiên cứu khoa học, góp phần xây dựng quê hương, đất nước.

 Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hiện nay việc tổ chức cuộc thi vẫn còn những khó khăn, hạn chế, như: Vẫn còn nhiều mô hình, sản phẩm tham gia dự thi mang tính hình thức, chưa có sự đầu tư nghiêm túc, còn sao chép từ trên mạng, không có tính mới, tính sáng tạo; một số địa phương triển khai chưa thật sự sâu rộng và thường xuyên, do đó còn có một số hồ sơ tham gia không đúng mẫu đăng ký dự thi theo quy định; chất lượng cuộc thi chưa cao… Đặc biệt, cuộc thi vẫn chưa khai thác được hết các đối tượng dự thi là học sinh trung học phổ thông, sinh viên các trường cao đẳng và đại học trên địa bàn tỉnh.

 Từng bước khắc phục những tồn tại, hạn chế nhằm nâng cao quy mô và chất lượng cuộc thi, Ban Tổ chức cuộc thi mong muốn và kêu gọi các ngành, các địa phương tiếp tục phối hợp trong vận động tuyên truyền, phổ biến cuộc thi đến các đối tượng tham gia; các địa phương tích cực chỉ đạo các ngành liên quan tổ chức cuộc thi cấp huyện, kịp thời khen thưởng, động viên các sản phẩm đạt giải. Cùng với đó, các cấp, các ngành cũng như các doanh nghiệp, các thầy, cô giáo, phụ huynh tiếp tục quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện khơi dậy niềm hăng say của các em trong thi đua học tập và thực hiện ý tưởng sáng tạo tham gia sân chơi trí tuệ bổ ích này để có cơ hội biến những ý tưởng sáng tạo thành mô hình, sản phẩm cụ thể đáp ứng yêu cầu sản xuất và đời sống.

Có thể nói, trong nhiều năm qua, cuộc thi đã trở thành một phong trào thường xuyên và ngày càng lan tỏa rộng rãi, tạo được sự quan tâm, hưởng ứng tích cực của các em và thực sự trở thành nơi khơi dậy tiềm năng, phát huy tư duy sáng tạo của thanh thiếu niên, nhi đồng trong tỉnh VĨnh Long. Qua đó, giúp các em có điều kiện tốt để trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng tư duy sáng tạo, xây dựng ước mơ trở thành nhà sáng chế trong tương lai.