Khẩn trương mở rộng hợp tác quốc tế để ứng phó với biến đổi khí hậu

Năm 2010 đến, ngoài nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả cao, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, chúng ta còn phải đối mặt với nhiều thử thách mang tính thời đại, trong đó có vấn nạn “biến đổi khí hậu” (BĐKH). Thoạt nhìn bên ngoài, chưa thấy gì bức bách, nên không ít người nghĩ: Đây là chuyện tương lai xa vời, hãy chờ đến thế hệ sau sẽ tính… Nhưng thực tế nó đang đe dọa loài người từng giờ, từng ngày, với chúng ta đó là trở lực chính ngăn cản bước tiến của dân tộc. Cơn bão Ketsana (tháng 9/2009) còn để lại bao nhiêu điêu tàn cho những làng mạc ở miền Trung. Hạn hán đầu năm ở Bắc Bộ làm cả đồng bằng nứt nẻ, nước sông Hồng cạn kiệt tại Hà Nội chỉ còn 0,5m, mức thấp nhất trong vòng 200 năm nay. Vụ Đông Xuân đang thiếu nước tưới tiêu, nỗi lo cho nhà nông, cũng như nhiều sự kiện bất thường khác chưa đề cập đến… Những gì đã xảy ra nói lên phần nào sự nghiệt ngã của BĐKH.

Ngày 20/8/2009, Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam chính thức công bố kịch bản BĐKH và nước biển dâng ở Việt Nam đến năm 2100.

(Nguồn: Bộ TN&MT Việt Nam)

Đây là bức tranh ảm đạm, đáng lo ngại đối với một quốc gia đang phát triển luôn hướng tới mục tiêu trở thành nước công nghiệp vào năm 2020. Tuy nhiên, Việt Nam được đánh giá là một trong 5 quốc gia sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng của BĐKH và nước biển dâng, trong đó vùng châu thổ sông Hồng và châu thổ sông Cửu Long (Mekong) bị nặng nề nhất.

Theo số liệu đáng tin cậy, thì đến năm 2100: Nếu nước biển dâng ở mức 0,75m (kịch bản B2) sẽ làm ngập 7.580km ²(19% đất canh tác) của ĐBSCL và 204km ²(10% diện tích đô thị) của TP. Hồ Chí Minh. Còn nếu nước biển dâng ở mức 1,00m (kịch bản A1 F1) sẽ làm ngập 15.100km ²(38% đất canh tác) của ĐBSCL và 473km ²(23% diện tích đô thị) của TP. Hồ Chí Minh. Rõ ràng tai họa lớn đối với an ninh lương thực quốc gia đang đến gần chứ không phải là viễn cảnh.

Trong lịch sử phát triển của loài người, thế kỷ XXI là thời kỳ huy hoàng của nền văn minh, đồng thời cũng xuất hiện thách thức mang tính thời đại đối với nhân loại, đó là phải ứng phó với BĐKH, hiểm họa có thể hủy diệt hành tinh xanh, nếu thế giới chưa đồng thuận có hành động chung để giảm thiểu phát thải khí nhà kính (CO ₂).

Việt Nam đã công bố Chương trình hành động quốc gia ứng phó với BĐKH, gồm 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 (2009-2010) là giai đoạn khởi động; giai đoạn 2 (2010-2015) là giai đoạn triển khai; giai đoạn 3 (sau năm 2015) là giai đoạn phát triển.

Nhìn chung, đây là chiến lược có quy mô lớn cần được lồng ghép vào mọi hoạt động và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đòi hỏi sự phấn đấu tích cực về nội lực cũng như kết hợp với sự hỗ trợ hiệu quả của quốc tế trên bình diện huy động vốn đầu tư, ứng dụng khoa học – công nghệ hiện đại, thực thi quản lý điều hành tiên tiến với một thế hệ và đội ngũ được huấn luyện, đào tạo bài bản, có kỹ năng và kiến thức cao ngang tầm thế giới. Hy vọng những nhà hoạch định chiến lược quốc gia sẽ đề ra các chính sách phù hợp nhằm đáp ứng những yêu cầu trên trong một tương lai không xa.

Từ khi Liên hiệp quốc thành lập Ủy ban liên Chính phủ về BĐKH toàn cầu năm 1988, sau đó Công ước khung về BĐKH năm 1992 ra đời, tiếp theo là Hiệp định thư Kyoto về cắt giảm phát thải khí nhà kính (CO ₂)… cho đến Hội nghị thượng đỉnh các quốc gia thế giới gần đây tại Copenhagen, tuy chưa đạt được kết quả mong muốn, nhưng hình như loài người đã thức tỉnh và “sám hối” với những việc làm “vô thức” hoặc “có ý thức” của mình đối với hành tinh xanh. Thời gian gần đây, thế giới trở nên sôi động với những chuyến thăm viếng, tiếp xúc mở rộng quan hệ hợp tác, đặc biệt trong lĩnh vực ứng phó với BĐKH giữa các quốc gia, giữa các khu vực, giữa những tổ chức xã hội–kinh tế, khoa học–công nghệ nhằm một mục tiêu chung là ngăn chặn không để trái đất nóng thêm. Việt Nam nằm trong 5 quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất của BĐKH nên đang được cả thế giới quan tâm. Đây là cơ hội thuận lợi để chúng ta phát triển quan hệ quốc tế, nhằm tranh thủ sự giúp đỡ của bạn bè khắp năm châu trong cuộc chiến ứng phó với BĐKH toàn cầu.Trong bối cảnh này, tháng 9/2009 một đoàn công tác của Chính phủ Hà Lan về ứng phó với BĐKH đã thăm Việt Nam. Hai cuộc hội thảo quốc tế diễn ra tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh do bạn và nước chủ nhà đồng tổ chức đã được dư luận hoan nghênh, bởi những đề xuất hợp tác rất bổ ích sẽ mang lại hiệu quả cho cả hai bên… Kinh nghiệm quản lý và nền KHCN hiện đại của Hà Lan sẽ là những bài học quý giá mà Việt Nam đang hướng tới và học tập để vận dụng vào hoàn cảnh thực tế của mình.

Kỷ nguyên hợp tác và cùng chia sẻ rủi ro để đối phó với những thảm họa thiên tai ngày càng gắn chặt nhân loại với nhau. Một thế giới đồng thuận, có quyết tâm cao để chế ngự thiên nhiên bằng sử dụng năng lượng sạch trong quá trình phát triển bền vững, đó sẽ là tương lai cho hành tinh xanh của chúng ta.